Aitor dut alfer hutsa naizela nobelak irakurtzeko. Aiseago irensten ditut saiakera historiko potoloak eleberriak baino. Horregatik, Volgako batelarien bidetik, buruz behera jarri ditut bi eleberri hauen azalak, ez baititut irakurri (oraindik?) nahiz haietaz mintzatuko naizen ondoren. Badakit bidegabea dela eta azterketa hobea merezi luketela. Zentzu horretan irakurleen ekarpenak ongi etorriak izango dira.
Kontua da Iban Zalduari leitu berri diodan pasarte batek (Volgako batelarietan hain justu), Pérez-Reverteren obra ekarri didala gogora (nahiz Zaldua ez dabilen presezki autore horretaz). Dio Zalduak "literaturaren historia handi bat izatea (On Kixote, Urrezko Mendea eta zama horiek guztiak, Espainiaren kasuan) batzuetan abantaila bezain oztopo izan daitekeela hurrengo belaunaldi literarioentzat, historia horren zamak norberaren tradizioarekiko hartu-eman autarkikoetara muga baitezake literatur jarduna, atzerrian "oxigenatzeko" premia handirik sortu gabe".
Pérez-Revertek joan den hilean Corsarios de Levante aurkeztu zuenean esandakotik behintzat autoreak "oxigenazio" behar handia duela ondoriozta liteke. Izan ere, Alatristeren "aitak" arras enpatizatzen du espainiar letren Urrezko Mendeko ustezko mentalitate gerlari, hiltzaile, lapur baina "noblearekin":
"Alatriste era un mercenario, un asesino a sueldo, un personaje poco recomendable, pero tenía su ética, sus reglas del juego. Ahora, sería un proscrito, porque nadie entendería esas actitudes en un mundo como este donde palabras como dignidad, reputación, decencia, vergüenza torera y honradez se manipulan continuamente".
Nobela bera Urrezko Mendea espainiar gazteei ezagutarazi nahian idatzi omen du. Eta irakurri diodanetik baiezta dezaket errebelazio historiko harrigarriak egiten dituela, izugarri zorrotzak, unibertsitateko adituek ere segurki sekula pentsatu gabeak: "Era una época dura, muy cruel, muy difícil, donde matar y morir era muy fácil; no había concesiones, lo políticamente correcto no existía ni tampoco había ONG".
Kuriosoki, Pérez-Reverterentzat iragana egungo begiekin ikustea akats larria da ("un error grave mirar al pasado con los ojos del presente"), eta hala ere zera eransten du:
"Esa tragedia de ser español, esa amargura, está reflejada en los libros de Alatriste. Cuando uno tiene memoria histórica de la de verdad, comprende que ser español no es fácil", ha dicho el escritor, quien no ve demasiado parecido entre su personaje y el D'Artagnan de Alejandro Dumas. "Alatriste es más complejo. Dumas no quería mostrar la amargura de ser francés y yo sí he querido reflejar la amargura de ser español", ha manifestado.
Aurreko batean, Joxe Azurmendiren azken liburuaren haritik, Javier Varelaren analisi historikoak kritikatzen nituen, europar korronte filosofikoen bilakaera arinkeriaz tratatzeagatik. Hala ere, Varelak, bere La novela de España ikerketan (Taurus, Madril, 1999) badu pasarte on bat Américo Castroren gainean, osoki Pérez-Reverteri aplikatzeko modukoa:
en el caso de Américo Castro, más que historia hecha desde su circunstancia, lo que hay es una confusión inextricable entre pasado y presente; proyección hacia atrás de sus ideas y de su angustioso vivir. El método simpático-intuitivo le extravía tanto que no llega a diferenciar su biografía personal de la de unos héroes en quienes se reconoce; unos personajes sobre los que proyecta su propio estado de conciencia. Don Américo nos presenta hombres antiguos de insólita actualidad. ¿Qué noción de "angustia existencial" podían tener los hombres del siglo XVI?
Izatez, Varelak argitzen duen bezala, espainiar existentzia eta izatearekiko larritasun eta ezinegon bitala Américo Castrorengan ez ezik espainiar intelektual guztiengan ageri da XIX. mendetik egundaino. Eta Pérez-Reverte tradizio kastizo horren segida arrunt-arrunta baino ez da. Horregatik Espainiatik eta bere tradizio historiko-literario handitik zertxobait aldentzeak on egingo lioke.
Kezkagarria da, edonola ere, historia, oraindik ere, nortasun nazionalaren inguruko ideologia transmititzeko baliatu nahi izatea, eta horren modu dezimononikoan gainera. Gauza bera egiten ote dugu euskaldunok?
Lehen begiratuan Pérez Reverteren hitzen antzekoak eman dezakete Aingeru Epaltzak bere nobelari buruz Berrian
esandakoek:
«epikotasun zikina da: hemen [Mailuaren odola eleberrian] agertzen dira gerlak, gerla zikinak dira, ez dute inolako distirarik; hemen agertzen diren errege-erreginak ez dira azkarrak, ezgauzak dira; hemen agertzen diren herritarrak ez dira beren herriari fideltasuna eskaintzen diotenak, baizik eta beren herriari traizio egiten diotenak dira».
Epaltzak ere, nobelako garai eta pertsonaiekiko halako garraztasun bat islatzen du (elkarrizketan behintzat), eta posible da historiaren bidez euskal auzira gerturatzeko asmo bat izatea orobat. Baina, Pérez-Revertek ez bezala, ez dirudi Epaltzak nostalgiaz tratatzen dituenik pertsonaiak eta orduko bizimodua, are gutxiago euskal izate idealen bat bilatzen duenik. Zentzu horretan aipatzekoa da Pérez-Revertek Espainiako historia nazionalean topikoa den garai bat lantzen duen bitartean, Epaltzak euskal abertzaletasunak baztertu izan duen aldi bati oratu diola, Nafarroaren konkista ondorengo garaiari:
"harrigarria da zer bibliografia gutxi dugun esku artean euskaraz eta gaztelaniaz. Iduri du gure historia Amaiurren bukatzen dela; ordu arte badira liburuak, baina hortik aurrera gauza pila bat gertatzen da».
Epaltzaren eleberriari jada egin zaio kritikaren bat ez omen delako aski abertzalea eta ez duelako Nafarroaren ohorea aski nabarmentzen. Sintoma positiboa iruditzen zait, Epaltza Pérez-Reverteren eredutik urruntzen dela iradokitzen baitu. Agian euskal kulturak tradizio handirik ez izateak lagundu dio topikoen zamatik aldentzen.
Baina jada aski eta sobera luzatu naiz irakurri ere egin gabeko bi eleberri hauekin. Dastatu dituenak eman beza, mesedez, bere iritzia, segur nirea baino interesgarriagoa izango baita.
Erantzunak
Edozein kasutan, ez dakit zergatik, baina nik, Alatriste moduko eleberri historikoak ezin irakur ditzaket (eta behin saiatu, saiatu nintzen oparitu zidatelako). Susmoa daukat historia karrera ikastearekin batera garatzen den ezintasun edo alergia bat dela. Nik uste dut komeniko litzatekeela halako azterketa epidemiologikoa egitea, historia karrera ikasi dutenen artean.
Nork: K. Artetxe.2007/01/25 17:34:56.312 GMT+1
Arrazoi osoa, Karmele. Neuk, behintzat, mutikotan eta gaztetxotan guztiz gustura irakurtzen nituen mota guztietako nobela historikoak... baina, egun, nekez hartzen dut bat, eta lehengo aldean askoz ere "exigenteago" bihurtu naiz. Unibertsitateak eragindako alergia? Urteak eta bere desengainuak, beste barik? Zaila egiten zait, zinez, heroietan sinestea, eta heroi bako nobela historikorik...
Baina, edonola ere, Alatriste hori beste kupel bateko ardoa da. Ikusi ote du inork pelikula? Hara, zenbat aldiz ez ote naizen hunkitu "Murieron con las botas puestas" ikusten (Errol Flyn Custer jeneralarena egiten, Littel Big Horn-ekoa medio); baina Alatriste? Azken eskenan gudu batean baino korrida batean dagoela ematen du; torero-estetika hori insoportablea da, zinez. Custer-enean, behintzat, indioekin identifika zaitezke, baina "caballero español" bat tartean dela... norekin identifikatu behar duzu?
Eta zertara dator filipika hau? Bada, esatera, galtzaile epikoen nobelak garaile epikoena bezain higuingarriak izan daitezkeela. Eta hau, zehatz-mehatz Epaltzari begira diot. Neuk ere ez dut bere nobela irakurri, baina, hara, Nafarroako historiari buruz BERRIAn esan zituenak ez dira inor animatzeko modukoak. Emango ote lidake inork haren liburuaren gaineko iritzirik?
Nork: Pruden Gartzia.2007/01/26 18:19:39.572 GMT+1
Nork: Xabier Lamikiz.2007/01/27 22:41:28.573 GMT+1
Hortaz gain, azpimarratu nahi nuke "Murieron con las botas puestas" pelikula bikaina iruditzen zaidala, higuingarria bada ere Custer jeneralari eta indioei (adibidez) ematen zaien tratua (gezur historiko borobil eta higuingarrietan oinarrituta); "Alatriste"-ri, berriz, ez diot ezer onik aurkitzen, ezer ez. Paradoxa bat? Bai. Eta zer?
Epaltzaren nobela ez dut irakurri, nekez, beraz, esan dezaket ezer horri buruz. Hori bai, irakurri nuen bere prentsa-adierazpenak ez zitzaizkidan batere animagarriak iruditu. Finean, Nafarroaren historiaz egiten duen interpretazioa gora-behera, liburua tesi baten mesedetan idatzia ote dagoen pentsatzeko arrazoiak zeuden hor. Hala ote da? Hori da jakin nahiko nukeena.
Gomendio bat baita ere. "Espartaco", Howard Fast-en nobela, eta horretan oinarritua Kubrick-ek egindako pelikula, bikainak iruditzen zaizkit alderdi guztietatik. Baita alderdi historikotik ere.
Nork: Pruden Gartzia.2007/01/29 12:29:03.602 GMT+1
Tesi baten mesedetan idatzi eleberri historiko onak egon badaude. Adibide argiena Robert Graves-en I, Claudius (1934). Ustez erdi tontoa zen Claudio enpereadoreari aurpegi erabat berria eman zion Graves-ek, nahikoa modu konbentzigarrian. Kontua da tesi horrek ez zuela inor molestatu (Antzin Aroko historialari batzuk agian, baina nori axola dio horrek), eta, klaro, kritikak eleberriaren kalitateaz aritu ziren, ez bere tesiaz. Niri eleberri bikaina iruditzen zait, eta BBCk liburuan oinarrituz egindako telesaila ere bai.
Aitortzen dut "Alatriste" filmea ikusita dudala, eta Pérez Revertek Alatristeri buruz idatzi lehen bi eleberriak ere irakurrita ditudala (artean historia karrera ikasten ari nintzen). Filmea filme moduan txarra iruditu zitzaidan, hari narratibo argirik gabekoa. Hala ere, esan beharra daukat filmea Pérez Reverteren eleberrien aldean ona dela. (Zergatik irakurri nuen orduan Alatristeren bigarren alea? Historialari asko bezala, irakurle masokista naizelako.)
Nork: Xabier Lamikiz.2007/01/29 14:30:31.351 GMT+1
Mila esker zuen oharrengatik.
1) Karmele: arrazoia duzu, Epaltzak ez ditu euskaldun guztiak ordezkatzen eta zentzu horretan gehiegi orokortu dut. Ba ote dago aski nobela historiko euskaraz nolabaiteko balantzeren bat egiteko? Zein obra edota autore nabarmen liteke genero honen baitan (euskaraz)?
2) Tamalez Epaltzaren irakurleen oharrik gabe segitzen dugu. Aurreko mezuetan Pruden eta Xabier joan dira aipatuz eleberri historikoak aztertzeko hainbat ikuspegi:
* Balio literarioaren ikuspegia
* Zehaztasun historikoarena
* Eduki ideologikoena
* ...
Mailuaren odola irakurri duenik baldin badago (baten bat egongo da, espero dut, bestela uste baino okerrago dabil euskal literatura) ez dadila lotsatu eta eman dezala mesedez bere iritzia, zeinahi ikuspegitatik izanda ere.
Nork: Jurgi K. G..2007/01/30 13:18:42.520 GMT+1
"Gaur bertan esan dit bigarren editore batek, hori guztia beheraka doala, jada zaila dela 1.000 ale saltzea, egilea edozein izanik ere, fenomeno horrek berdintsu eragiten diola izen handiko idazle bati, zein hain ezaguna ez den beste bati."
Epaltzarena irakurri duenik aurkitzea ez da beraz lan erraza izango, tamalez.
Nork: Xabier Lamikiz.2007/01/30 22:22:08.688 GMT+1
Ez dut irakurri Shakespeare-n "Julio Zesar", baina bai horretan inspiratutako zenbait pelikula historiko ikusi. Eta, ziur aski, inork ez du ukatuko Shakespeare-k deus gutxi zekiela Erromako historiaz eta bere "ideologia" (monarkia absolutuaren goramen hanpatua) gaur egun ez zaigula batere gomendagarria egingo. Hala ere, badirudi horrek ez diola beren lanei inolako meriturik kentzen. Horretan ere guztiok ados.
Eta Shakespearentzat balio duenak, beste edozein idazlerentzat ere balio lezake, Epaltzarentzat, kasu.
Beraz, agian arrazoi du Xabierrek eta hobe da balio literarioez jardutea, beste barik. Baina agian hortxe dago koxka Historiako fakultatetik pasatu garenontzat: zaila egiten zaigula datu historikoen aurrean ezikusiarena egitea. Baina Shakespeareri ez badiogu zehaztasun historikorik eskatzen, zertan eskatu Epaltzari?
Bai, arrazoi duzu Xabier. Baina niri zaila egiten zait zure planteamentuari segitzea liburu bat irakurtzen dudanean. Dena den, garbi dago Epaltzarena irakurri beharko dudala, honez gero (datorren astean hasiko naiz, agian).
Nork: Pruden Gartzia.2007/01/31 12:41:20.313 GMT+1
Nork: Jaione Agirre García.2007/07/14 20:34:48.210 GMT+2
Harritatu nago arruntean. Nola ote da posible halako bi perlaren gainean eraikitako artikulua (eta zenbait erantzun) idaztea?
"Garai bertsuan (XVI-XVII mendeetan) girotuta daude" eta "ez baititut irakurri (oraindik?) nahiz haietaz mintzatuko naizen ondoren. Badakit bidegabea dela eta azterketa hobea merezi luketela".
Lehendabizikoa bigarrenaren morroi da. Aurrenekoa hankasartzea da(historiaz aunitz dakien Jurgi bezalako aditu batentzat agian bertze termino gogorrago bat erabiltzen ahal nuen). Eta bigaren baieztapena artikulu osoa baliogabetzen du. Izan ere apriorismoak ez baitira sekula onuragarriak ez historialariak ez ustezko batelariendako. Zeren batelariarena egin nahi baduzue literaturaz eta era literario edo sormenezko batez egin behar litzateke ezta? Ala bakarrik zilegi da orekaz eta objektibotasunez aritzea sabino Aranaren profila epaitzerakoan.
Barka gezikada baina Prudeni urtikaria sortzen badiote nobela historikoek, niri azkura edo asnahia halao jarrerek sortzen didate.
Nork: Lukuzeko jauna.2007/11/30 10:56:46.220 GMT+1
Nork: Lukuze jaun akastuna.2007/11/30 11:00:06.270 GMT+1
Zure oharrengatik ez dirudi asko gustatu zaizkizunik Mailuaren odolaz hemen esandakoak. Epaltzaren liburua irakurri gabe lardaskan ibili nintzela? Bai. Hasieratik abisatu nuen hala izango zela. Beti serio demonio aritu behar al dut ba? Izatez atseginago nuke zuk ere irri apur bat egingo bazenu irakurri gabeko (demagun) Sabino Aranaren liburuaren kontura. Azken finean, Epaltza eta Pérez Reverteren aitzakian, kontu interesgarriak atera ziren erantzunetan. Ez bazaizu hala iruditzen gustatura entzungo nituzke zure arrazoiak. Momentuz, ordea, ad hominem kritikak bota dituzu, edukiaz gauza handirik esan gabe. Zuk ere ez al duzu Mailuaren odola irakurri?
Nork: Jurgi K. G..2007/12/06 19:11:13.145 GMT+1
Bai irakurrita nago Mailuaren odola. Eta izugarri gustura gainera. Reverterena ez dut irakurri ez eta zeurea ere. Reverterena oiloak piza egiten duelarik irakurriko dut. Zeurea lehenxeago.
Serio aritu behar ote duzun galderari erantzunez, jakizu neu ere ikaragarri maite ditudala txantxak, ironiak eta, areago, arrunt politikoki zuzena ez den sarkasmoa ere hagitz gogokoa dudala. Kontua da niretzat aurkikuntza izandu den blog honetan irakurri dudan lehen sarrera irakurrita (Aranarena) desorekatua iruditu zitzaidala Mailua/Reverteren trataera. Izan ere, Aranaren liburuari buruzko iruzkinetan objektibotasuna eta distantzia eta horrelako gauzak aipatzen baitziren alderdi positibo gisa. Epaltzaren liburuaz aritzerakoan, berriz, hori guztia falta zen. Liburuaz aritu eta liburua ez ezagutu. Hor sumatu nuen desoreka. Eta horixe salatu nahi nuen. Ez dakigunaz katedradun.
Irakasleak arte-azterketan hauxe paratu dio batxilergoko ikasleari: "Inpresionismoa: ezaugarriak". Eta ikasleak erantzun: "inpresionismoa eta gero post-inpresionismoa sortu zen... eta guos-guos post-inpresionismoaz goiti guos-guos.. post-inpresionismoaz beheiti". Eta "kontu interesgarriak atera ziren erantzunetan" (sic). Bai, baina ez.
Eta horixe da Jurgi. Sortarazi duzun edukina ez zait kritikagai gisa interesatzen, hasierako planteamendua baizik. "Ez dut Errealaren partida bakar bat ere ikusi baina DVn irakurri dudana irakurrita, ea! zer iruditzen zaizue Errealaren ibilbide penagarriaz mahai-inguru bat osatuko bagenu? berriz diot oso "kontu interesgarriak atera"ko dira.
Tira bada, Durangon elkar ikusiko dugulakoan...
ezpata kolpe amultsu bat, zure baroi gogokoenaren partez.
Nork: Lukuze.2007/12/06 23:28:00.486 GMT+1
Pozten naiz liburua irakurri duzula jakiteaz: azkenan azaldu da halako norbait. Euskal literaturak badu itxaropenik. Nolanahi ere, besteon iritzien gainean formazko gabeziak seinalatzen segitzen duzu, zeure ekarpen propiorik egin gabe. Mailuaren odola gustatu zaizu, bai; baina beste ezer esan dezakezu liburuaren zehaztasun historikoaz, balio literarioaz edo erreferentzia ideologikoez?
Nork: Jurgi K. G..2007/12/07 15:45:04.603 GMT+1
Kaixo denoi:
Bisitari berria nauzue. Blog hontan sartzea urrea aurkitzea bezala izan da. Nobela historikoen ankasartzeek ez didate belarriko minik ematen, ez badira oso agerikoak, guti goitibeheiti batxillerreko mailakoak-edo (oso-oso-oso agerikoak). Ezjakinok ez dugu sufrimendu hori ezagutzen. Ia kutsatzen didazuen.
Gai honek interesa piztu dit. Mortensen... barka, Reverterena ez dut irakurri, baina Epalzarena bai. Epalza, egia esan, arriskurik nahi ez dutenentzako izen fidagarrien artean dago. Lagunari oparitzen ahal den horietakoa, baina Atxaga eta Elorriaga bezalakoak baino minoritarioagoa, ulertzen ez ditudan arrazoiak direla eta beti darabilen hizkera ekialdetar anti-giputz-inperialista horregatik. Hala ere, hori ez zait pekatu larria iruditzen, edozein literatur hizkuntza artifizioa baita finean.
Nobela honekin ere ez dut uste Epalzak inor defraudatuko duenik: "Capa y espada" moduko pasarteak indarkeria gordinarekin tartekatuz (etenik gabeko gerran bizi zen jendarte bat ageri zaigu), pertsonaia historikoak (Joanes Leizarraga bere lan taldearekin Testamentu Berria euskaratzen buru-belarri, Axular haragikoi xamar bat eta hiruzpalau errege-erregina, to), eta nola ez, sexu pixka bat (soldaduen arteko tratu homosexual sustitutiboak barne, borondatez nahiz bortxaz lortuak). Best seller baten formula miragarria.
Pertsonaien psikologian ez dut azalkeriarik aurkitu, baina nire ustea besterik ez da. Pertsonaia nagusiak, aitatxi eta biloba, bi errege nafarren sasikumeak dira, eta horrek kulebroi punttu bat ematen dio istorioari. Kristoren saltsa. elkar edo hiper eroski hurbilenera ziztuan joan eta erosteko modukoa, baina nolabaiteko sakon izan nahi batekin.
Nobelaren tesi ideologikoa, edo hobeki esanda, mezua (nik ez baitut uste honako honek tesi ideologiko deitzea merezi duenik): Armada guziak gupidagabe eta herri apala beti agintarien kapritxoetara makurtua, izan gaztelar, frantses nahiz nafar; katoliko nahiz higanot. Askori sinplista eta azalekoa irudituta ere, hori da Epalzak aukeratu duena, eta nire ustez nazio zanpatu baten erresistentzia epikoa kontatzea baino aukera hobea da. Izkok halakorik nahi badu, idatz dezala berak.
Historikoki egiantzekoa iruditzen ote zaizuen ala ez, horixe da blog honetako bisitariek argitzea nahi nukeena, baina irakurri dudana irakurrita, gehienek gogo handirik ez duzuela nabari da. Norbaitek ba al du?
Bestalde, autoreek esaten dutenaren arteko aldea ez zait harritzekoa iruditzen. Izan ere, Aingeru nazio minorizatu bateko idazle minoritario xamarra da, eta Perez-Reverte artikulu bakoitzeko astakeriak irabazten dituen harroputza (eta pentsaera kirastunekoa, eta españolista prepotentea, eta, eta...)..
Zorionak (barkatu, bejondeizula) Jurgi.
Nork: Amonamantangorri.2007/12/08 23:20:35.725 GMT+1
Eskertzekoa da benetan eskaini duzun iruzkina. Edukiaz oharrak egin, sakoneko mezua agertu eta ni bezalako irakurle alferrak animatzeko adina pizgarri eman dituzu. Epaltza / Perez-Reverte arteko diferentzia ere zentzuzko arrazoiekin deskribatzen duzu.
Orain kanpoan egonik ez zait erraza Mailuaren odola eskuratzea, baina egia esan jakinmina piztu didazu. Ahal bezain laster irakurriko dut (eta, jakina, hemen agertuko ditut nire inpresioak).
Eskerrik asko
Nork: Jurgi K. G..2007/12/11 10:04:00.535 GMT+1
Ontsa, Amonamantangorri, biziki ontsa. Hondarrean lortu dinagu: Jurgik liburua irakurriko din. Eta orduan bai, orduan izanen din zer solastu, aztertu, alderatu, kritikatu, salatu, aldarrikatu, goratu... Arras ongi.
Lanak izan ditinagu baina hondarrean lortu dinagu. Antigoalean higanotak eta agramondarrak ezpataz garbitzen lan eztiagoa ninan, luma hartu eta jendea letrak ikasterat bortxatzen baino. Oi Dardo adixkidea! Letren gaitzak arruntean eritua! Orain Lukuze Baroi odoltsua bilakatua dun bildots letrazalea. Deabruaren giderra!
Eta orain harakiria eginen dinat. Agur sekulako: Atx!
Nork: Lukuze (Beñat Dardo in memoriam).2007/12/17 16:32:52.485 GMT+1
XVI. mendeko pertsonaia nafarrok horrela hitz egitea, ba, hagitz ongi. "Sasiak ere begiak baditik" lanean ere ezin hobeki heldu zitzaion. Darabilen euskaragatik, Epalzak nobela historikoa besterik ez luke idatzi behar. Rock n' Rolleko iruinxemeek, Zaraitzu eta Aezkoako aiton-amonen euskaran hitz egiten dute. Aingeru bera ere iruindarra da, ulertu dudanez euskaldunberri kalekumea, eta ez dut uste berak eguneroko hizketan "bisaia", "ondikotz" eta "fierra" esaten duen.
Nork: Amonamantangorri.2007/12/18 16:24:01.098 GMT+1
Ni ere berria nauzue blog honetan eta iruzkin bi egin nahi nituzke.
Lehena liburuaz, mamiaz eta formaz: bikaina iruditu zait, oso gustagarria eta hasieratik bukaeraraino harrapatzen zaituen horietakoa. Nabari da Epaltzak historia ondo ikertu duela eta maisuki nahasten du errealitatea berak asmatutako hari eta pertsonaiekin. Bestalde, hainbestetan kritikagai entzun dudan bere hizkeraz bete-betean asmatu du oraingoan bederen, oso ongi girotzen baitu garai hura, euskara aberats, zorrotz, gordin bai eta liriko, iradokitzaile eta ederra erabiliaz.
Bestalde, euskarazko bertsioaren azala hasieratik iruditu zitzaidan bitxia, eta liburua irakurrita, areago itsusi. Haurrentzako ipuin-nobela handinahi baten itxura ematen dio. Gaztelaniazko bertsioaren azalak ordea behar eta merezi duen "seriotasuna" eta dotorezia ematen dio. Hurrengo ediziorako (baldin bada...) halakoren bat pentsatu beharko luke editoreak bertsio orijinalarentzat eta datozen atalentzat... Bide batez, ba ote da datarik (gutxi gora-behera) hurrengo liburuen argitaratzerako?
Beharbada ez dut kritika oso sakonik egin, ez naiz irakurle porrokatua eta ez literaturan, oro har, oso jantzia, baina, liburua asko gustatu zait eta esan dezaket El Señor De Los Anillos-ek baino bizkorrago lotu ninduela...(ez dut Alatristerik irakurri eta)
Ondo segi!
Nork: Borxa.2008/08/23 15:53:42.337 GMT+2