KYOTO proiektu europarra: Wiki aurreratuen bila

EHUko IXA taldeak parte hartzen du KYOTO proiektu europarrean, eta aurreko astean proiektuko bilera bat antolatu du Donostian. Proiektuaren helburua hitzak definitzeko wiki moduko tresna aurreratu bat definitzea da. Wiki definizio berri horiek ez dira izango pertsonentzat bakarrik, ordenadoreak ere erabili ahal izango ditu, definitutako kontzeptuei buruz dokumentuetan eta Interneten bilaketa sakonagoak egin ahal izateko, hain zuzen ere. Proiektua 2008tik 2011ra garatzekoa da,  Europako Batasunaren finantziazioa du (STREP programako 2 milioi €) eta Taiwaneko eta Japoniako gobernuen laguntza ere badu.

Proiektuaren motibazioa

Mundu modernoko arazo globalei soluzioak modu globalean asmatu ahal izateko, funtsezkoa da informazioa eta komunikazioa hainbat hizkuntzatan erabili ahal izatea. Horrela pertsona guztiek eta kultura desberdin guztiek informazioa beren hizkuntzaz lortzeko bidea izango dute. 

Proiektuaren helburua.

KYOTO proiektuaren barruan prototipo bat eraiki nahi da, pertsonei eta kultur-komunitateei beren hitzak eta terminoak modu globalean definitzeko aukera emango diena, Wiki plataforma batean eta beste hizkuntzetako hitz baliokideekin lotura zuzena izango dituena. Gainera informazio guzti hori ordenagailuak ere erabili ahal izateko moduan gorde nahi da, horrela ordenagailua ere gai izango da testuetako hainbat zehaztasun edo gertakari ulertu ahal izateko. Oraingo Wikipediak testu soila erabiltzen du ezagutza zabaltzeko, KYOTO proiektuak, aldiz, ezagutza hori modu jasoagoan adierazi nahi du, horrela testuetan agertzen diren kontzeptu horien deskribapenak ordenagailuak ere detektatu ahal izan ditzan. Prototipoa WWF erakunde ekologista ezagunarekin egingo da elkarlanean, ingurumeneko gaien inguruan.

Adibidez, ingurumenari buruz aritzean erabiltzen den oinatz (footprint) hitza modu beretsuan definituko da hizkuntza guztietan (pertsona edo talde batek bizitzeko behar duen lur-azaleraren kalkulua, kontsumitzen dituen baliabide natural eta energetikoetan, eta sortzen dituen hondakinetan oinarrituta egiten dena), eta gainera finkatuko da ze informazio behar da oinatz bat kalkulatzeko). Eta definizio horrekin posible izango da oinatzei buruzko informazioak automatikoki bilatzea hainbat dokumentutan edo webgunetan, eta areago, erabiltzaileak eskatu ahal izango du modu errazean bere ingurumenaren informazioari buruz bilatzeko. 

Teknologia: Wordnet-ak eta Kybot-ak

Hizkuntzatik independentea den sistema eraikitzen ari da, jakintza-arlo zehatz baten barruan (ingurumena, ekologia), zazpi hizkuntzetako wordnet-etara lotzen den ontologia baten bitartez.
Hizkuntza bakoitzerako, euskara barne,  testu-meatzarien bidez (Kybot) testuko informazioaren erauzketa zein kontzeptu lexikalizatuen identifikazioa burutzen da. Hizkuntza bakoitzeko lexemak ontologiarekin lotuz hizkuntzen arteko termino baliokideen itzulpena bideratzen da. Wiki bidezko azpiegitura erabiltzen da, hizkuntzen eta kulturen artean eremu zabaleko ezagutza-partekatzea lortzeko. Horrela semantika mailako elkarreragingarritasuna lortzen da eta ontologian oinarritutako inferentzia eta arrazoiketa egin daitezke. Wiki ingurunea dela medio, erabiltzaileek
adostu dezakete kontzeptu interesgarrien esanahia eta berauek partekatu; gainera, sistema irekia izango denez erabiltzaileek, ingeniaritzari zein hizkuntzari buruzko trebetasun berezirik gabe garatu eta eguneratu ahal izango dute sistema hau.
KYOTO arkitektura

Proiektuaren erronka nagusiak

– Terminoen eta kontzeptuen meatze automatikoa, sakontasun semantiko nahikoarekin
– Hizkuntza eta kultura desberdinetako terminoen arteko estekak sortzeko  ezagutza nahikoa lortzea
– Terminoak eta kontzeptuak datu-basetan eta ontologietan biltegiratzea
– Datu-baseetako terminoak eta ontologietan dagozkien definizioak gertaerak erauzteko erabilgarriak izatea (hizkuntza desberdinetako testu-biltegietan),  kalitate eta sakontasun egokiko informazioa lortuz
– Gertaeren eta bestelako informazioen interpretazioa berdina izan beharko da hizkuntza desberdinetarako

Partaideak

  • Vrije Universiteit, Amsterdam (Holanda)
  • Consiglio Nazionale delle Ricerche Italia
  • Berlin-Brandenburg Academy of Sciences and Humantities (Alemania)
  • Euskal Herriko Unibertsitatea
  • Academia Sinica (Taiwan)
  • National Institute of Information and Communications Technology (Japonia)
  • Irion Technologies B.V. (Holanda)
  • Synthema (Italia)
  • World Wide Life Foundation (Holanda)
  • Masaryk University (Txekia)

Beste ikerlari ospetsuen artean WordNeteko sortzaile Christiane Fellbaum, EuroWordNeteko lider Piek Vossen eta Meaning proiektuko koordinatzaile German Rigau daude.

Pasa den ostegun eta ostiraleko bileran proiektuko 22 ikerlari bildu ginen. Proiektua aurrera dabil.

Erantzun bat “KYOTO proiektu europarra: Wiki aurreratuen bila” bidalketan

  1. Pingback: Blog honen aurkibide osoa | Hizkuntza-teknologiak

Utzi erantzuna

Zure e-posta helbidea ez da argitaratuko. Beharrezko eremuak * markatuta daude

− 2 = 1