Asier Sarasua “Euskal Herrian gehien aldatu den elementua hizkuntza dela esango nuke”

Asier Sarasua “Euskal
Herriko ahozko ondarea: Bilketa, katalogazioa eta
hedapena
” ikastaroaz arduratzen da UEUk Eibarren
antolatutako udako ikastaroetan. Ahozko ondarearen
inguruan egindako proiektuak aztertzea, horrekiko
perspektiba orokorra zein historikoa ematea bat,
eta gaur egun, XXI. mendean, ahozko ondarea
batzeko oinarri teoriko batzuk ezagutzea dira
ikastaro honen helburuak. Horrela, ikastaroko
parte-hartzaileak honelako proiektuetan parte
hartzera animatu nahi ditu. Ikastaroa Badihardugu
Deba Barreneko Euskara Elkartearekin elkarlanean
antolatuta dago, aspalditik ahozko ondarearen
inguruan lanean ari direlarik.

<img src="%3Ca%20href=" IMG_5345

Ahozko ondareak
berebiziko garrantzia dauka gure aurrekoen informazioa
gureganatu ahal izateko, baina ez al da egia ahozko
transmisioak kulturako hainbat informazio galdu duela?

Bai
eta gehienbat azkenengo 30-40 urtean. Nik aldaketa Europa
mailan eman dela uste dut eta, nola ez, Euskal Herrian. Bizimoduak betidanik
aldatuz doaz eta momentuko ohiturei egokitzen zaizkie.
Ondorioz, ahozko ondarea aldatuz doa. Baina azkenengo 60
urtean aldaketa oso azkarra izan da eta transmisioan
etenaldi bat izan da. Hau da, lehen aitona-amonek guraso
zein ilobei egindako transmisio hori familia guztietan
ziurtatuta zegoen; aldiz, azken 40 urtean hori galdu eta
eten egin da. Hala ere, bizitzako aro askotan ondarea
galdu izanaren sentsazioa izan da.

Ahozko ondarearen
bitartez informazioa transmititu izan da betidanik,
baina zein esparrutan nabaritu izan da gehien ahozko
ondarearena?

Zaila
da esatea, gizarte multzo askotan dena ahoz aho
transmititu izan baita. Esaterako, Euskal Herrian eta
euskaraz %95 ahoz transmititu da. Beraz, esparru guztietan
garrantzia du, eguneroko bizimoduan, sineskeran,
ohituretan… dena ahoz transmititu da. Euskal Herrian beste
faktore bat ere badaukagu: hizkuntza bera. Munduko
hizkuntza guztiak aldatuz badoaz ere, euskarak urteroko
aldaketak izaten ditu, besteak beste, 60ko hamarkadan
euskararen batasunarekin edota 70-80ko hamarkadetako
normalizazio linguistikoa, alfabetatzea… Alde onak lortu
baziren ere, horrek herri hizkuntzen galera ere eragin
zuen eta ez hori bakarrik, era egiteko moduek ere aldaketa
izan baitzuten. Beraz, Euskal Herrian gehien aldatu den
elementua hizkuntza dela esango nuke.

Ahozko ondarearen
zeregina “historiaren berri zuzenean bizi izan
zutenengandik jaso eta ondorengoei eskaintzea”
litzateke. Baina egun teknologia berrien erabilera
ikusita, esango zenuke ahozko transmisioa guztiz galduko
dela?

Ez
dira bata bestaren kontra jarri behar. Hortaz, teknologia
berriak lagungarriak izan behar dira informazioaren
bilketan, katalogazioan, hedapenean eta transmisioan ere
bai. Era berean, ahozko transmisioaren lagungarria izan
daiteke eta egungo eskoletan teknologia berrien bidez
jasotako informazioa zabaltzen da. Gizarte aldaketen
ondorioz, ez gara orain ehun urteko gizarte eredura
bueltatuko. Beraz, gizarte aldaketak eta telebista
eraginak ere asko aldatu dute gizarte moldea, transmisioa…
Garai batean gauzak ondo eta era luzatuan kontatzen ziren,
baina egun laburrak izan behar dute “YouTube estilora”, bi
minututik beherako istorioak. Beraz, ondarearen transmisio
berri honetan alde onak eta txarrak aurkituko ditugu,
baina tradizioa eta teknologia berriak uztartzen jakin
behar dugu eta bakoitzaren alderik onena erabiltzen hasi.

Orokorrean zelan
ikusten duzu ondarearen etorkizuna? Bilaketa,
katalogazio eta hedapenean lanean aritzeko prest ikusten
duzu gizartea?

Ondarea
hor egongo da, aldatzen joan arren. Orain 60 urteko
tradizio asko ez direla berreskuratuko eta lexikoa ere
galdu egingo dela garbi dago. Hainbat ohitura edota
tradizio galdu egingo dira, nahiz eta horien inguruko
informazioa jasota izan, agian museo batean. Adibidez,
Euskal Herriko hainbat herri hizkerarekin hori pasatuko da
eta dagoeneko gertatu da. Erronkariera jasota dago, baina
hiztunik ez da geratzen. Beraz, teknologia berrien eta
ahozko ondarearen elkarlana garrantzitsua izan da.
Teknologia berrien bidez eginiko hainbat informazioren
bilketa badago, baina antzinako tradizio bidez egindakoak
ere ugariak dira.

Ez duzu uste euskararen
kalitatea galduz joango dela, ondarea modernizatuz joan
ahala?

Munduko beste hainbat hizkuntzarekin
bezala, euskararekin ere aldaketak pairatu ditugu eta
pairatuko ditugu. Euskarak jasandako aldaketak baino,
herrietako hizkera galdu eta batasuna ematen ari da.
Horrek pena pixka bat ematen du, baina eboluzio logiko bat
ere izan daiteke. Horrela, euskararen normalizazioa eta
zabalkundea eman daa. Beraz, ez da kalitate kontua,
aldaketarena baizik.

Euskal punk fenomenoa, deseraikitzen eraikiz


Ukaziotik zerbait eraiki daitekeela sinestea zail suerta daiteke, baina Euskal Herriko punk mugimendua horren adibide da.  Mexikon finkatutako irlandar jatorriko John Holloway filosofoak “kontra eta haratago” dio, alegia lehenengo ukazioa, eta gero ukazio horretatik zerbait berria sortzea. Ukazioan zerbait eraikitzeko nahia badagoelako. Hori eta antzerako beste hainbat kontu azaldu dizkigu Josu Larrinaga soziologoak. ‘Euskal punk eta (des)eraikuntza nazionala: ukaziotik harago’ ikastaroaren antolatzaileetako bat da eta gaurtik osteguna bitartean UEUko ikastaroen baitan antolatu dituzten hitzaldi eta ekitaldien berri eman digu.

Britainia Handian sortutako punk mugimendua gurera berandu samar heldu bazen ere, indar handiz heldu zen. Larrinagak, hain zuzen ere, Euskal Herrian punka modu berezian bizi izan zela dio. Punkaren esentzia beti jarrera iraultzaileari eta kontrakotasunari lotuta omen dago, eta Euskal Herrian, jarrera horiek topatu zuten heldulekua. Fenomeno urbanoa dena, oso herri txikietan hedatu zen hemen.

Ezker abertzaleak mugimenduaren nolabaiteko jabetzea egin zuela dio Larrinagak. Jarrera, estetika eta etika berri horrek, ezinbestean mugimendu soziopolitiko hori aldatu zuela uste du soziologiak, eta ezker abertzalearen ibilbidea markatu zuela. Dena den, gerora, 80ko hamarkadako eztandaren inguruan egin den irakurketa ofizialak punk mugimendua perfektua izan zela adierazten badu ere, mugimenduaren baitan tentsioak eta kontrakotasunak egon zirela kontatzen du Larrinagak.

Estetika moduan musika mota bati lotuta agertu bazen ere, punka, musika baino askoz gehiago izan zen. Josu Larrinagak aipatu bezala, punkari lotuta oso mugimendu garrantzitsuak agertu ziren, okupazioarena eta gaztetxeena, batik bat. Intsumisoen mugimendua ere garai hartakoa da eta bata bestea gabe ulertu ezin direla dio soziologoak. Feminismoa ere urte horietan eraberritu zen, eta ekologismoa ere Lemoizen kontrako mugimendu gisa azaleratu zen.
Oso mugimendu lokala izan zen punkarena; tokian tokikoa eta toki bakoitzean ezberdina, baina lotura nazional bat ere bada, mugimendu guzti horiek biltzen dituena.

Egun punk mugimendu haren zertzeladak badira, baina halako mugimenduekin gertatu ohi den bezala, eztandaren ostean gainbehera etorri zen. Dena den, Larrinagaren irudiko jarrera estetikoetan eta musika gustuetan punk mugimenduak gurean larregi iraun du. Hain izan zen handia fenomeno hori ezen badirudien hortik aurrera Euskal Herrian ez dela ezertxo ere asmatu. Hain zuzen ere, topiko hori hausten ere saiatuko dira ikastaro honetan

Erremedio naturalen itzulera

Sendabelar eta erremedio naturalek azkenaldian izan duten gorakadaz hitz egin dugu Itziar Salegi naturopata eta aromaterapeutarekin. Salegik UEUk antolatu dituen udako ikastaroen barruan gai honen inguruko tailer bat zuzendu du.

Zer eskaintzen diote erremedio naturalek jendeari?
Nire ustez alde batetik naturarekiko gertutasuna eta bestetik erremedio naturalak berriro ezagutu eta erabiltzeak beren osasunaren jabe izatea dakar, gorputza hobeki ezagutzea. Erremedio hauek erabil daitezke, elementu fisikoetan, psike-an, norberaren oreka emozionala lortzeko, norbere higienean eta etxea garbitzeko produktuetan. Gainera mendira joan eta erraz askoa da elementuak lortzea.  Gizarte honetan dena kanporantz begira egiten dugu, eta garrantzitsua da barnekoa ere zaintzea, kanpotik ondo egoteko barrukoa ere ondo egon behar baita.

Gizartean gero eta nabariagoa da gauza naturalen aldeko joera?
Bai, gero eta gehiago. Itxaropen guztia  botikak eta penizilina bezalako farmakoetan jarri zen, eta noski, alde onak badituzte, eta lagungarri dira. Baina ikusi da ez dela perfektua, badituela hutsuneak. Ondorioz naturara itzultzeko joera dago. Nire ustez jende askok sintesia egiten du, momentuan berak hobea dela uste duenaren arabera, sendabelarretara joko du, ala botiketara.

Nolatan galdu da erremedio naturalen ezagutza azken bi belaunaldietan?
1852an lehen aspirina egin zenetik laborategien loraldia ezagutu dugu. Natural zena baserritarrekin lotzen zen, ezjakintasunaren ondorio bezala hartzen zen; natura animaliena zen,  mendian bizi zirenena, eta hirian aldiz ezagutza zegoen, zientzia. Sendabelarra bere horretan ez da sendagarria, bere molekula batzuk baizik, eta horiek baztertzen ikasi genuenean jaio ziren erremedioak; hauek sintetiko egiten ikasi genuenean jaio ziren gaur egungo botikak, eta orduan jendeak uste zuen naturarengandik banandu eta guk geuk geure bidea egin genezakeela. Hala ere lehen farmazietako formula magistralen atzean belarrak zeuden, eta gaur egun berriz ikusi daiteke farmazia gehienetan belarrak saltzen dituztela botikekin batera.

Zein iritzi duzu medikuntza ofizialaz?
Beste ikuspegi bat daukate osasunarekiko, gaixotasunarekiko. Medizina horiek laguntzen dute gizakia makina bat bailitzan pentsatzen, makina langilea da, eta zerbait badu, botikak emango zaizkio, berehala lanera bueltatzeko. Beren lana dela eta ekonomiak eragin asko dauka, eta zorrotz jokatzen dute. Hala ere gauza batzuk oso ondo egiten dituztela uste dut, ebakuntzak adibidez.  Baina azken finean mediku batengana jo ezkero bi irtenbide dituzu, edo ebakuntza eta farmazia, begiratu gabe pertsona hori osotasunean nola dagoen. Guztiok umilago izan beharko genuke eta elkarlana bultzatu, inork ez duelako egia absolutua ezagutzen, eta gaixoak eskertuko du.

Entzun dugu azkenaldian baraualdi garbitzaileak modan direla.
Moda askotariko baraualdiak daude, luzeraren eta sartzen ditugun elikagaien arabera. Badago teoria higienista bat esaten duena guk liseriketa egiten ez dugun bitartean gorputzak kutsadurak eta gaixotasunak garbitu ahal dituela. Baina ezin da kontrolik gabeko baraualdia izan. Mediku edo adituen kontrolpean egin behar dira gauza hauek, eta luzeegi jo gabe.

Azkenik, udan herri gehienetako jaiak direla eta, emango diguzu errezetaren bat ajearentzat?
Horretarako erromeroa izaten da ona, infusio, bainu edo aromaterapia bidez hartuta. Zirkulazioa estimulatzen du, gibelarentzako ona da, burua arintzen du…. Ur asko edatea ere garrantzitsua da, mentak ere laguntzen du, diuretikoak, osina edo azeri buztana bezalakoak, ere onak dira,. Gibela garbitzeko pareta belarra ona da ere.

Existitzen ez den lurraldeari argazkia


Inurri lana egin dute Gaindegia-ko kideek; Ipar Euskal Herriko argazkia egiten saiatu dira, bertako errealitate sozioekonomikoa ezagutzera eman asmoz. 1999. urtetik INSEEk (Frantziako estatistika eta ikerketa departamentuak) ez baitu Ipar Euskal Herriko daturik ematen. Lanaren zailtasuna nabarmendu zuten atzokoan Eneko Bidegain kazetariak, Lontzi Amado politologoak eta Eguzki Urteaga soziologoak UEUko udako ikastaroen baitan antolaturiko ‘Ipar Euskal Herriko argazki sozio-demografikoa’ txostenaren aurkezpenean. Lontzi Amadok, zailtasun horiek direla medio, txostena, oso baliagarria dela onartu arren, argazkia baino, zoritxarrez, pintzelada lodia dela adierazi zuen.

Egoera sozioekonomikoaz mintzatu zen Urteaga, eta hainbat datu kezkagarri ere aipatu zituen. Herri izaera onartzen dion legea bada, eta neurri batean politika publiko propioak garatu ahal izan baditu ere, Iparraldeak ez du benetako instituziorik, ez du aurrekontu propiorik, ez du konpetentziarik eta beraz, kasik ez du politika propiorik egiteko aukerarik.

Aipatu arazoen artean, unibertsitate propiorik ez izatearen kalteak nabarmendu ditu Urteagak. Izan ere, urtero, 8.000 ikasletik gora Ipar Euskal Herritik kanpora joaten da goi mailako ikasketak burutzera, eta horietako asko ez dira itzultzen. Arrazoi nagusia, soziologoaren hitzetan, Iparraldean goi mailako lan posturik ez dela sortzen.

Gabeziak eta etorkizuneko aukerak

Aktibitate tasa, hau da ehunetik zenbatek lan egiten duten azaltzen digun datua, egoera sozioekonomikoaren argazkia egiteko adierazle garrantzitsua da. Iparraldean %40,7koa den bitartean, hegoaldean %58koa da kopuru hori. Eta eredu beharko luketen herri nordikoetan, Eskandinavian, %74ra igotzen da zifra. Datu hori Ipar Euskal Herriaren gabezia baten adierazle da. Sortze tasa altua, erretretadunen kopuru altua, 50 urtetik gorakoen aktibitate tasa ahula aipatu ditu horren arrazoi gisa.

Hegoaldearekin alderatuz, iparraldeak industria gabezia nabarmenak dituela ere nabarmendu nahi izan zuen, langile bikoitza ari baita industrian lanean mugaren beste aldera. Orokorrean ekonomiaren dibertsifikazioa oso urria dela aipatu zuen, eta baita horren arriskuak aipatu ere. Iparraldean laborantzak eta turismoak huts egingo balute gainbehera geldiezina litzatekeela dio.

Urteagaren irakurketa, ordea, ez zen guztiz ezkorra izan, Ipar Euskal Herriak geroari begira giza eta teknologia baliabideak badituela azpimarratu baitzuen. Horretarako ikerkuntzan eta garapenean inbertitu beharko litzatekeela azaldu zuen eta goi mailako postuak sortu beharko liratekeela.

Bertakoak eta kanpokoak euskal ikuspuntutik

Eneko Bidegainek biztanleriaren eta familiaren atalaren inguruko irakurketa egin zuen. Berezko saldoa negatiboa da Ipar Euskal Herrian, baina etorkinei esker populazio handitzea jasan du Ipar Euskal Herriak. Dena den datu horiek interpretatzerako garaian euskal ikuspegitik hainbat zailtasun onartu ditu Bidegainek. Izan ere, biztanleriaren %95,7 bertakoak direla dio txostenak. Baina nortzuk dira bertakoak? Hego Euskal Herriko euskaldunak atzerritarrak dira? Estatistiken aburuz bai, baina ez euskal ikuspegitik. Era berean, Frantziatik etorritakoak bertakoak bezala edo atzerritar bezala hartu beharko genituzke? Halako gogoetetan jardun zuen Bidegainek.

Lontzi Amadok bere aldetik, estatistika hizkuntza bat dela kontuan hartzeko eskatu zien UEUko udako ikastaroen baitan antolatutako txostenaren aurkezpenera hurbildu zirenei. “Gaindegiak existitzen ez den eremu bat sorrarazteko egin du txosten hau”, adierazi zuen. Ipar Euskal Herria sortzeko, hain zuzen ere.

Baina kasu honetan Ipar Euskal Herria objektu bezala existitu araztea eta estatistika propioak izatea oso zaila dela gehitu zuen, izan ere, Ipar Euskal Herria inguruko lurraldeekin erabat lotuta dago. Beraz, emandako datuetan, estatistika guztietan bezala, distortsioak badirela onartu zuen.

Gaindegiaren ahaleginen zailtasunek eta distortsioek Amadorengan frustrazioa eragiten dutela onartu zuen. Baina politologoaren ustez, zailtasun, distortsio eta mugak onartuta ere, txostena ideiak eta hipotesiak botatzeko baliagarria da.

MATRIKULAZIO EPEA DATORREN IGANDEAN ITXIKO DA

Normal
0
21

UEU-k datorren igandean, hilak 11, itxiko du
uztailaren 19tik 23ra Iruñean burutuko diren ikastaroetan izena emateko epea.
Guztira 13 ikastaro antolatu ditu UEUk Iruñean, bertako Hizkuntza Eskolan.

 

Gai, iraupen eta ordutegi desberdinetakoak dira
ikastaroak;  “Lurralde antolamendua
Euskal Herrian: eredu aldaketaren beharra?”, “Harreman harmonikoa izateko
komunikazio trebetasunak (I. modulua)”, “Genero politika egokiak: gogoetatik
praktikara”, “Trebetasun intelektualak: zer dira eta zertarako garatu
ditzaket?”, “Software librea erabiltzen hasi nahi dut”, “Modernitatearen
auziaz: aro modernoaren proiektu filosofikoen giltzarriaz”, “Gizartea eta
hezkuntza-eredua aztergai: ekarpenak libertarismotik”…

 

Informazio gehiago eskuratzeko edota
ikastaroetan izena emateko sartu gure web orrian: ww.ueu.org.

 

Gainera,
gogoan izan, hainbat diru laguntza daude ikastaroetan parte hartzen duten
ikasleentzat:

 

Animatu zaitez!

Bi gerra handien arteko aldeak

UEUren udako ikastaroen barnean, mahai-inguru bat izan zen atzo “Ipar Euskal Herria Gerlen artean: 1918ko garaipenetik 1940ko porrotera” izeneko mintegiari amaiera emateko. Bertan, Josu Chuecaren gidaritzapean, Mixel Esteban kazetaria, Jean Louis Davant idazle eta euskaltzaina eta Eneko Bidegain kazetaria izan ziren.

Mahai-inguruan Lehen eta Bigarren Mundu Gerren arteko desberdintasunak izan zituzten hizpide eta hizlari bakoitzak bere ikuspegia azaldu zuen. Jean Louis Davant hasi zen: bere ustez “Bigarren Mundu Gerra lehenaren segida logikoa izan zen, tartean 20 urteko su etenarekin”. Euskaltzainaren aburuz gainera, bigarrena lehenengoaren ordainetan eginiko errebantxa zatekeen, Alemaniarrek lehena nahiko larri galdu baitzuten, eta Versaillesko itunak  ez zion amaiera duina eman gerrari. Mixel Estebanen aburuz, aldea gerren arrazoietan datza; Lehen Mundu Gerra lurrari loturiko gerra zen, Alsazia eta Lorena bezalako lurraldeen banaketa dela medio adibidez, eta Bigarren Mundu Gerra aldiz ideologikoa, Errusian komunistak zeuden, Alemanian Nazional Sozialistak… Eneko Bidegain kazetariak beste ñabardura batzuk aipatu zituen, iraupena artean. Honek azaldu zuenez, Lehen Mundu Gerrak lau urte pasatxo iraun zituen Frantziari zegokionez, eta bigarrenak aldiz askoz gutxiago, segituan errenditu baitziren frantsesak. Gainera, beste bi alde aipatu zituen, batetik, lehenengoan argi zegoela alemaniarrak etsai zirela, eta bigarrenean ez hain argi, ideologia politikoa eta beste zenbait arrazoi medio, eta bestetik, 1918koan guduzelaiak urrun eman ziren, eta 1940koan berriz Hendaiaraino iritsi ziren alemaniarrak. Beste desberdintasun batzuk ere aipatu zituzen, hala nola taktika aldaketa, armamentua eta abar.

Horretaz gain, Lehen Mundu Gerrako baikortasuna Bigarrenean ezkortasun nola bilakatu zenaren inguruan aritu ziren. Mixel Estebanek esan zuen Bigarren Mundu Gerran frantsesek ez zekitela oso ondo zergatik egiten zuten borrokan, denbora asko egin zuten mobilizaturik benetako gatazka hasi arte, eta tarte horretan aspertu egiten ziren. Eneko Bidegainek gehitu zuen 1914ean pozik abiatu zirela frantsesak gerrara pentsatuz gerra motza izango zela, oso fidatzen ziren beren indarraz armada bezala; bigarrenean aldiz oraindik gertu zituzten lehen gerlan pasatako denborak eta ez zuten gerrarako gogo handirik. Davant zuberotarrak adierazi zuen bazirela jende arteko komentario batzuk “Frantsesak ez zirela Danzig-engatik hilko” esaten zutenak, hau da, Poloniaren defentsagatik ez zirela frantsesak hilko. Horrek erakusten du zeinen urrun ikusten zuten guda.

Bertan bildu zen jendearen galderei erantzunez gaia Bigarren Mundu Gerraren inguruan kokatu zen gehienbat, eta iruzkin oso interesgarri batzuk atera ziren, horien artean, Mixel Estebanek esandakoa,1945 inguruan amerikarrek euskal tropak entrenatu zituztela, euskaldunen ustez Francoren aurka, eta amerikarren ustez Errusiaren kontra, hauekin zuten afera ideologikoa amaitu ez zelako. Davant-ek gehitu zuen esaldi esanguratsua pixka bat beranduago, “Santu gutxi gerlarien artean” esan zuenean, horrekin adierazten da irabazleak eta galtzaileak daudela, ez zintzoak edo gaiztoak. Guztiek adostu zuten baina, badirela oraindik aztertu ez diren gai batzuk, hutsuneak, nolabait esatearren, eta badirela beste gai batzuk aipatzea komeni ez direnak, familiak mindu daitezkeelako, edo erdi itzalita dauden errautsak berriz ere piztu daitezkeelako.

Eneko Bidegain: “Euskaldunak diziplinatuak dira eta horrek ziurrenik gerla onartzeko garaian eragina izan zuen”.


‘Ipar Euskal Herria gerlen artean. 1918ko garaipenetik 1940ko porrotera’ ikastaroaren baitan Eneko Bidegain kazetariak Lehen Mundu gerrak Ipar Euskal Herrian izan zituen ondorioak izan ditu hizpide.

–    Zure ikastaroaren nondik norakoak aipatu zenitzake?
Bi zatitan banatuko dut nire ikastaroa. Lehen zatian Lehen Mundu gerra eta Euskal Herria aipatuko ditut. Lehen Mundu gerraren arrazoiak, testuingurua, eta Euskal Herrian hori nola bizi izan zen aztertuko dugu. Gero, desertore eta intsumisoen mugimendua ere aipatuko dugu. Hego Euskal Herriak neutraltasunetik ere nola bizi izan zuen aipatuko dugu. Bigarren zatian aldiz, Frantziaren nortasunaren errotzearen inguruan arituko gara.

–    Ipar Euskal Herrian euskal abertzaletasunarengan zein izan zen gerraren eragina?
Ipar Euskal Herrian abertzaletasuna oraindik ez zen existitzen orduan, ez euskal abertzaletasuna eta ezta frantziar abertzaletasuna ere. Hegoaldean orduantxe ari zen sortzen kontzeptua baina orokorrean, jende xumea apolitikoa zen. Lehen Mundu gerra oso txoke bortitza izan zen; Alemaniaren aurka egin behar izan zuten eta Frantzia alemaniarren eskuetatik salbatu. Gertakari biziki bortitza izan zen, 6.000 ipar euskal herritar hil ziren gerla hartan. Horrek sekulako trauma sortu zuen eta hor mezu bat zabaldu zen; “Frantziaren, gure aberriaren alde hil dira”. Mezu abertzalea garatzeko, gerla dela medio eta beste hainbat faktore direla medio, oso baldintza txarrak zeuden une horretan. Horrexegatik euskal abertzaletasuna gehiago garatuko da 60ko hamarkadatik aurrera.

–    Ipar Euskal Herrian, eurena ez zen gerra bat egiten ari zirenaren sentsazioa zabaldu al zen?
Ez. Nik ikertu dudanaren arabera propaganda handia bazen. Orokorrean jendeak zer sentitzen zuen, zer pentsatzen zuen eztabaida bada. Alegia, jendeak gerla bere motibazioz eta borondatez egin ote zuen ala derrigortuta egin ote zuen. Euskal Herrian nik uste dut badela sektore bat, eliza tartean, zabaltzen zuela Frantziaren aldeko mezua. Gu Frantsesak gara eta gure herria salbatu behar dugu, esaten zuten. Jende xeheak hori zenbateraino bizi zuen jakitea zail da, baina euskaldunak orokorrean diziplinatuak dira, eta diziplina horrek gerla onartzeko garaian ere eragina izan zuela pentsatzen dut.

–    Aipatu izan duzu lehen Mundu gerra ez dela gehiegi aipatu izan Euskal Herriko historiaren baitan. Zein uste duzu dela horren zergatia?
Euskal Herrian, Ipar Euskal Herria txikiagoa izanik, 36ko gerraren eragina askoz handiagoa izan zen Lehen Mundu gerrarena baino. Ipar Euskal Herrian aldiz, Lehen Mundu gerrak askoz eragin handiagoa izan zuen. Gero, orokorrean, Bigarren Mundu gerrak medioetan askoz ere garrantzia handiagoa izan du. Lehen Mundu Gerra ez da berez gerla interesgarri bat publiko zabalari helarazteko. Oso gerla bortitza izan zen, baina arrazoi ulertezinek edo nahiko absurduek bultzatua. Bigarren Mundu gerran argiago daude gauzak; batetik naziak daude, eta nazien kontrakoak, bestetik. Lehena bortitza izan bazen bigarrena are bortitzagoa izan zen, eta egia da lehen gerla hori pixka bat ahantzia geratu dela beste bi gerra horien itzalpean. Orain 100. urteurrena ospatuko denez, ziurrenik gehiago aipatuko da.

–    Lehen Mundu gerra izan zen Ipar eta Hego Euskal Herrien zatiketaren eragilea?
Zatiketa lehenagotik bazen, historikoki aspalditik bazen, Nafarroako erresumaren desagertzearekin eman zen. Gertatzen dena da nazio kontzeptuarena XX. mende hasieran agertu zela; Hego Euskal Herrian abertzaletasuna agertzen den garaian Ipar Euskal Herrian, abertzaletasun hori ez dela agertzen, ez delako gizarte politizatua. Eta hegoaldean abertzaletasuna garatzen hasten den garaian, Iparraldeak Frantziaren alde gerra egingo du, eta hori Bigarren Mundu gerran eta Aljerko gerran ere errepikatu egingo da. Hegoaldean ez dute Espainolekin batera gerla egin etsai komun baten aurka, baizik eta espainolen aurka, frankisten aurka egin dute. Lehenago ere gerla zibilak izan ziren, karlistadak eta abar. Euskaldunek espainolekin bat eginda kanpoko etsai baten aurka egin behar izango balute, ez dakit zer gertatuko litzatekeen.

Gotzon Carcar: “Isiltasuna oso altxor preziatua da, askotan gaizki ikusia”

Normal
0
21

Gero eta jende gehiago dago interesatua
zuzen komunikatzeko abilezian, eta hori erakustea egin du ogibide Gotzon
Carcar-ek. Erretorika hutsa ez eta zerbait transmititzen irakatsi nahi du egun
hauetan UEUn ematen ari den ikastaroan, entzuten, eta arreta jartzen.

Jendaurreko komunikazioan trebatzeko ikastaro honetan arreta gunea entrenatzea dute
helburu, ez da bakarrik hitz egiteko gaitasunean oinarritzen. Gotzon Carcar ikastaroaren irakasleari ongi
hitz egiteko zer den beharrezkoa galdetzean, hauxe erantzun digu: “lehenik eta behin jakin behar da zertaz
hitz egin, eta ea gaia menperatzen dugun. Zertarako hitz egin, ez badugu zer
esanik. Behin edukia menperatuta,
informazioa antolatu behar da, diskurtsoa ondo sailkatu eta diseinatu, ahal den
garbien egiteko. Eta garrantzitsua da arreta bizia; zer gertatzen den hitz
egiten dudanean bai norberaren barnean eta bai kanpoko jendearekin”.

Era guztietako jendea etortzen omen da bere ikastaroetara, enpresa
gizonetatik etxekoandreetara. Bere ustez, komunikazio prozesuan gorputz guztiak
hartzen du parte, ez da soilik hitz jolas edo ahots kontua. Gizakiaren hitz
egiteko gaitasunaren eta gehiegikeriaren arteko muga garbi dauka Carcar-ek: “gu gara izaki
bakarrak goserik gabe jaten dugunak, egarri gabe edaten dugunak eta ezer
esatekorik izan ez eta hitz egiten dugunak. Isiltasuna oso altxor preziatua da,
eta askotan gaizki ikusia”



Ongi etorri 2.0-ra: beldurrak eta abantailak sarean

Normal
0
21

Normal
0
21

Normal
0
21

Egun hauetan Mikel Lizaso sarea
eta komunitate  birtualen kudeaketaren
inguruko ikastaro bat ematen ari da UEUn. Aditu  honen esanetan “sare sozialek zerikusi handia dute
komunikazioarekin” eta ez da gutxiagorako, azken urteetan izan duten gorakada
kontuan hartuta. Lizasoren hitzetan “hau industri iraultza gertatu zenekoa
bezalakoa da, hor dago eta errealitate edo ekosistema bat sortu du. Enpresariek
ikusten dute ondokoak erabiltzen ari direla, eta emaitzak lortzen ari direla.
Ikusi behar dute hori, mehatxu izan beharrean abantaila ere izan daitekeela. Neur
dezakezu gaur egun  bezero potentzialak
zer esan, pentsatu eta sentitzen duen, eta hori oso garrantzitsua da
”. Enpresa
askotan badago lan hau egiten duenik, baina gehienetan ez da izaten perfil
egokia duen langilea. Community Manager-aren lanpostua berria da oraindik
orain, eta askok ez dute oso argi bere funtzioa zein den, langile honek enpresa
eta bezeroaren arteko harremana birtualki sustatu, mantendu eta defendatu behar
ditu, tokian tokiko berezitasunak eta plataformak kontuan izanik.

 


Arriskuak ere badira sare
sozialetan, eta gure adituak horietako batzuk aipatu ditu: “Nik bi arrisku
ikusten dizkiot nagusiki, isolamendua eta pribatutasun falta. Lehenengoari
dagokionez egia da jendea isolatu egiten dela, baina aldi berean internetek
bakarrik zegoen jendeari besteengandik hurbilago sentitzeko bidea eman dio. Bigarrengoaren
kasuan orain Facebook edo Tuentik duen informazioa  lehen Google-k zuen. Afera ez da berria, kalean ez bezala
interneten bilutsik goaz. Eman dezakedan aholku bakarra arduratsu jokatzea da.”

 

Borja Ruiz: “Jendeak ez daki zer egin GPS edo GISekin, eta horiei probetxua ateratzen irakatsiko diegu”

Normal
0
21

Gaur egun geolokalizazio baliabideak edonoren esku badaude ere, gutxik
ezagutzen dituzte baliabide horiek eskaintzen dituzten aukerak. Izan ere, GPSak
eta GISak uztartuz etengabe aplikazio eremu berriak deskubritu ahal dira. Hain
zuzen ere, Borja Ruiz eta Joseba Dorado geografoek UEUko udako ikastaroen baitan
ikasleei baliabide horien erabilgarritasunen berri emango diete uztailaren 17a
bitartean. 

Ingurugiro azterketak egin ahalko dituzte, lehenik GPSekin datuak bilduz
eta, gero GISen bitartez datu horiek interpretatuz. Ekainaren 16tik on-line
jasotzen ari diren ikastaro honetan aurrez-aurreko hainbat saio ere egingo
dituzte, eta horietan, ikasitakoa errealitatean aplikatzeaz gain, kasu
praktikoak gertutik ezagutzeko aukera ere izango dute.

Oinarrizko
ikastaroa bada ere, Borja Ruizen arabera, gauza asko deskubritzeko parada
izando dute ikasleek. GPSekin edo GISekin zer egin ez dakiten horiek, probetxua
ateratzen ikasiko baitute.