Ibai Gandiaga: “Proiektuak euskaraz egiteko erakundeen laguntza eta baliabide dokumentalak behar ditugu”

Arkitekto, hizkuntzalari eta erakunde publikoetako kideak bildu ditu UEUren udako ikastaroen baitako Arkitekturan, euskaraz? Arkitektura eta hirigintzaren lan-munduan euskararen egoera, mehatxuak eta erronkak eztabaidatzeko topaketak. Ibai Gandiaga UEU, Aldiri eta Adi! Bulegoko kideak gidatuta, beren lana euskaraz egin ahal izateko beharrezko dituzten baliabideak identifikatzeko erronkari eutsi diote.

Arkitektura euskaraz klasea txikia

Ibai Gandiaga, zutik, gaurko topaketan.

Arkitektura euskaraz ikasitako lehen belaunaldia murgildu da lan munduan, administrazioan eta akademian eta, hala ere, oztopo asko dituzue zuen lana euskaraz egin ahal izateko. Euskara erabiltzen hasiak gara, batik bat, erakunde publikoek hainbat dokumentu euskaraz eskatzen dituztelako, baina gaztelera gailendu egiten da. Estudiooi baliabide, tresna eta korpusa falta zaizkigu, baita Espainiako araudiaren itzulpen bat ere. Gaur pentsatuko dugu nola txerta dezakegun euskara arkitekturan eta hirigintzan, euskaldunok egon bagaudelako eta badugulako gogoa.

Twitterrerako zuk zeuk asmatutako mean tweet edo txio zital sorta bat ekarri duzu, euskara eta arkitekturari lotutakoa. Estatu Batuetan oso modan dago pertsonaia ezagunek eurei zuzendutako mean tweet direlakoak publikoki irakurraraztea. Ideia hori gurera ekarrita, arkitekturan euskararen kontra erabiltzen diren argudioak azaltzen dituzten txioak irakurri ditugu: denbora galtze bat dela, ez duela proiektu bat egiteko balio, beti egongo dela pauso bat atzera, langileek ez dutela menperatzen,.. Txio horiek eztabaidarako aitzakia eman digute.

Arkitekturan eta hirigintzan badituzuen eta falta zaizkizuen baliabideak zeintzuk diren identifikatuko duzue orain. AMIA analisi bat egingo dugu. Eta gero, galdera bat botako diet: “Egin duzu inoiz euskarazko proiekturik?” Izan ere, arkitekto batek kontatu digu aurrekontu bat euskaraz egin, eta honen hartzailearen ingurukoak etorri zitzaizkiola harrituta, galdezka, bitxikeria iruditu baizitzaien, eta elkarri bidaltzen ibili ziren. Argi geratu zaigu euskaraz lan egiten dugunon arteko sare bat sortu behar dugula horrelako saiakera eta esperientziak konpartitze aldera.

Ondoren, imaginatuko dugu Gabriel Arestik Le Corbusierri etxe bat diseinatzeko eskatu diola. Pentsatuko dugu den-dena euskaraz egin beharko balu, zein oztopo izango lituzkeen, zeintzuk izango liratekeen beharko lituzkeen gutxieneko baliabideak eta zeintzuk baliabide egokienak.

Zure ustez, zeintzuk dira gutxieneko baliabide horiek? Ezinbestekoa da arkitektura hiztegi bat. EHUk badu publikazio bat, eta eguneratzen ari da orain. Aurrekontuak egiteko datu baseak garatzea ere beharrezkoa da, eta EAEko Lurzoru Legearen itzulpenari beste buelta bat eman beharko litzaioke, ez baitago oso fin itzulita.

Eta epe labur eta ertainera, zein izango litzateke agertoki ideala? Proiektuak euskaraz egiteko baliabide dokumentalak izatea, eta erakunde publikoek dirulaguntzak ematea edo, esleipenak egitean, euskaraz egin izana aintzat hartzea. Eta epe ertainera, itzultzaile eta arkitektoek elkarrekin egin beharko lukete lan, eta ez norberak bere aldetik.

Naiara Arrizabalaga: “Matematika askotan pentsatzen ez duzun lekuetan ere badago”

Bigarrenez antolatu dira Matematikari euskaldunen topaketak UEUren Udako Ikastaroen barruan; elkarren berri izan, esperientziak partekatu eta euren artean sarea antolatzen jarraitzeko helburuarekin. Matematikari euskaldunak asko direla jakitun eta oso arlo desberdinetan ari direla lanean. Naiara Arrizabalaga ibili da antolaketa lanetan Elisabete Alberdirekin batera.

Naiara Arrizabalaga

Naiara Arrizabalaga

Matematikari euskaldunen topaketa beharrizan batetik sortutakoa dela esan genezake? Elkarren berri izateko?
Batez ere horretarako izan da. Normalean zure lana erakusteko kongresu espezializatuetara zoaz. Askotan ez dakizu alboko bulegoan dagoenak zertan lan egiten duen. Gaia apur bat desberdina bada, ez zoaz bere kongresuetara, ez duzu entzuten. Topaketa sortu zen inguruan ditugun matematikariak zertan lan egiten duten jakiteko asmoarekin. Asmo printzipala hori da. Baita ere ez dagoelako euskaraz era honetako topaketarik ez kongresurik. Aukera polita da noizean behin kontatu ahal izatea euskaraz zuk egiten duzuna.

Kanpotik ikusita badirudi matematika gauza bakarra dela, baina elkar ulertzea ez da dirudien bezain erreza.
Bai bai. Zailtasunak ditugu. Nahiz eta askotan pentsatu gaia hurbilekoa dela kostatu egiten da. Eta arlo desberdinetan sartzen bazara… Multzo handi bi daude. Matematika teorikoak eta aplikatuak. Gauza oso desberdinak egiten dira. Eta multzo berean ere oso arlo desberdinak daude. Aljebra, geometria, analisia… Batak bestea ulertzeko ere… Oso espezializatua bada kongresua, lehenik eta behin ez zoaz, eta ziurrenik ez duzu ulertuko. Beraz, gure helburua zerbait orokorra egitea izan da. Jakinda publikoa bai matematikaria dela, euskalduna, baina ez dela zertan arlo horretakoa izan.

Komunikazio asko izango dira gaur eta oso gai desberdinak landuko dira.
Bai matematika teorikoko hitzaldi batzuk izango dira, batez ere analisiak izango dira aurten. Nahiz eta lehenengo edizioan aljebrakoak-eta ere egon ziren. Eta gero aplikatukoak, bai optimizazioaren ingurukoak, estatistikaren inguruko asko, ospitaletan-eta lanean dagoen jendea dator, zenbakizko matematikak izango dira…

Matematika azken batean ia edozertarako erabili daiteke.
Gaur egun uste dut benetan oinarrizko gauza bat dela. Orandik kostatu egiten da jendea konbentzitzea benetan beharrezkoa dela baina edozein berrikuntzarako, aurrerakuntzarako matematikak egon behar du. Hala ere, nik uste dut gero eta gehiago hasi dela jendea ikusten beharrezkoa dela. Gero eta enpresa gehiagok eskatzen dituzte matematikariak, baita ospitaletan ere. Jendea hasi da ikusten matematika erabilgarria dela medikuntzan ere. Apurka apurka hasi da, baina oraindik badago lana egiteko.

Papiroflexia tailerrik ere ez duzue faltako gaur.
Ikusiko dugu gaur tailerrean zein den matematika eta papiroflexiaren arteko erlazioa. Oso gai desberdinetan aurkitu ditzakezu harremanak. Oraingo honetan papiroflexiarekin. Jolastu egingo dugu eta nik uste ikasiko dugula matematika askotan pentsatzen ez duzun lekuetan ere badagoela eta gainera ondo pasatuko dugula jolasten.

Gaurko topaketatik zer atera nahi duzue?
Alde batetik jakin zertan ari garen lanean. Bai gure artean elkar ezagutzeko eta baita jendeari erakusteko ere Euskal Herrian matematikak egiten direla, benetan zerbaitetako balio dutela… Gauza teorikoak ere badaude, euren balioa dutenak, baina ez dutenak mementoko aplikaziorik. Badaude hala ere beste gauza aplikatu asko hitzaldietan ikusiko dugun moduan. Badirela enpresak aplikatzen dituztenak, balio dutenak dirua aurrezteko, edo adibidez Carlos Gorriak hitzaldi nagusian azalduko duen moduan, odol-transfusioetan odola denbora asko ez egoteko zelan aurreikusi daitekeen odol hori hobeto kudeatzeko. Badaude aplikazioak benetan erabilgarriak direnak. Jendeari hori erakutsi nahi diogu eta baita ere, matematikak euskaraz ere egin daitezkeela. Euskaraz bizi gaitezkeela eta euskaraz lan egin dezakegula.

Euskal Herrian zein da matematikarien egoera. Zein mailatan dago?
Euskal Herrian nik uste dut matematikaren maila altua dela. Konparatu daiteke Madril edo Bartzelonan dagoen mailarekin. Badaude talde indartsuak, maila internazionala dutenak, egiten den ikerkuntza orokorrean top mailakoa da. Euskal Herrian nahiko ondo gaude Madril eta Bartzelonarekin konparatuta, adibidez. Zer hobetua ere badagoen arren. Ez gaude atzean. Egia da begiratzen baduzu Frantziara, Frantziak matematiken arloan historia luzea duela. Urte asko daramatzate matematikari garrantzia handia ematen.

Garrantziarena aipatu duzu. Komunikabideetatik, erakundeetatik, babesik badago? Dibulgazioan zein lan egiten da?
Saiatzen ari dira gero eta gehiago. Hobetzen doa egoera. Alde horretatik nahiko baikorra naiz, baina oraindik badago lana egiteko. Ohikoena oraindik ere “Matematika ze txarto!” entzutea da. Alde hori badago, baina badago jendea gustatzen zaiona, ulertzen duena eta gero eta garrantzia gehiago ematen diona. Goazen bada horretan zentratzera.

Olatz Perez de Viñaspre: “Python-ek oso komunitate aktiboa dauka atzetik eta etengabe sortzen dira liburutegiak edozer gauza egiteko”

“Guk pertsonok komunikatzeko hizkuntzak erabiltzen ditugu oro har. Ordenagailuarekin hitz-egiteko lengoaiak ditugu, maila ezberdinetakoak. Ordenagailuak beti 0 eta 1-koak ulertzen ditu. Hor tartean dauden lengoaiak 0 eta 1 horietara heltzeko dira. Python da lengoaia horietako bat” diosku Olatz Perez de Viñasprek. Hain zuzen ere, lengoaia mota hori lantzeko ikastaroa antolatu du UEUk udazken honetan. Matrikula zabalik dago.

Olatz Perez de ViñaspreZein da Python lengoaiaren ezaugarririk nabarmenena? Idazteko eta irakurtzeko erreza dela?
Irakurtzeko erreza da eta idazteko oso erosoa da programatzaileen ikuspegitik, baina abantaila nagusia dituen liburutegi guztiak dira. Oso komunitate aktiboa dauka atzetik eta etengabe sortzen dira liburutegiak edozer gauza egiteko. Horrek egiten du oso interesgarria Python.

Asko erabiltzen den programazio-lengoaia da gaur egun, modan dago.
Bai. Enpresa handi askotan hori da erabiltzen den programazio lengoaietako bat. Gauza bakoitzerako programazio lengoaia bat erabiltzea da ohitura. Oso kode trinkoa behar baduzu, memoria-eta asko kontrolatzen, C erabiltzea da gomendagarria, C+. Java ere asko erabiltzen da. Garapenerako zoragarria da. Proiektu handiak oso ondo egiten ditu, oso ondo migratzen dira… Python-ek ere abantaila asko ditu. Oso erreza da, oso sinplea da. Erabileraren arabera bat edo beste erabiltzen da.

Erabilera askotarako lengoaia da Python.
Bai, erabilera askotarako. Pythonen oinarrian C dago, C-z idatzia dago Python. Pythonen kasuan software garapenean erabiltzen da. Web orriak sortzeko plataformetarako adibidez. Oso plataforma politak egiten dira. Zientzian asko erabiltzen da analisiak aztertzeko, datuetarako…Guk asko erabiltzen dugu hizkuntzaren prozesamenduan. Ikasketa automatikorako ere erabiltzen da.

Lengoaia interpretatua da, zer esan nahi du horrek?
Lengoaia mota nagusi bi daude, konpilatuak eta interpretatuak. Konpilatuetan zuk kode guztia idazten duzu eta bukatzen duzunean konpilatu egiten duzu. Hor exekutagarri bat sortzen duzu. Hori guztia sortu arte ezin duzu ikusi zer egin duzun. Interpretatuetan zuzenean kodea exekutatzen da, lehenago ikus ditzakezu gauzak. Baina erroreak detektatzeko zailtasun gehiago du. Beharbada exekutatu eta hirugarren egunean errorea agertu daiteke. Konpilatuetan hasieratik ikusten dira errore guztiak.

Programazioan lehenengo pausuak emateko nahiko egokia omen.
Oso ona da ikasteko, oso intuitiboa delako. Kodeak idazteko modua, funtzioak ere bai. Ulerterrazak direlako. Baina traba bat ere badauka, oso malgua dela. Akatsak sartu ditzakezu eta konturatu ez. Eta beste programazio lengoaia batzuetan errore horiek ekiditeko mekanismoak ditu dagoeneko lengoaiak berak. Baina gustu kontua da.

Jone Goirigolzarri eta Ibon Manterola: “Euskalgintzak eta erakunde publikoek bide paraleloak segitu dituzte historikoki, eta sumatu daiteke hurrengo faserako markoa elkarrekin pentsatzeko gogoa”

Paradigma aldaketa batean, fase baten amaieran eta beste baten hasieran dago euskararen biziberritzea. Aurreko fasean, euskararen ezagutza sendotzea eta zabaltzea hartu zen ardatz, ezagutza eta erabileraren artean harreman zuzena zegoela sinetsita, eta ezagutzak biziberritzea bermatuko zuela pentsatuta. Ikuspegi hori ezbaian dago gaur, eta horren jakitun antolatu dute Jone Goirigolzarri eta Ibon Manterola irakasleek Euskararen biziberritzea: marko, diskurtso eta praktikarako aukera berriak birpentsatzen ikastaroa.

JOne eta Ibon

Jone Goirigolzarri eta Ibon Manterola, ikastaroa hasi aurretik.

Zerk egin du huts edo zeintzuk izan litezke aipatu ekuazioaren hutsuneak?
Ibon Manterola: Galdera horren erantzuna guk ere nahi dugu entzun, adituen ahotan. Helburuetako bat hori da, baina ideia ez da zerk egin duen huts edo zer egin dugun gaizki aztertzea bakarrik. Hori ere bai, jakina. Ziurenik, gauza askotan egin dugu huts. Hizkuntzen biziberritze teoriak ere ez dira hainbeste, eta orain duela 30 urte prozesua diseinatu zutenek gauza askotan asmatu zuten.
Jone Goirigolzarri: Hizkuntza bat biziberritzen hasten zarenean, egoera gutxitu horretatik ateratzeko, ezagutza orokortu egin behar duzu. Baina nik uste ez zegoela esperientzia soziolinguistikorik jakiteko hizkuntza erabiltzeko orduan zein faktorek eragiten duten; hori guztia ez zen ezaguna. Urteak pasa ahala, esperientziak erakutsi digu ezagutza ez dela nahikoa, nahikoa dela pertsona batek lotsa izatea, pentsatzea bere euskara ez dela liburuetakoa edo ez duela jariokortasun nahikorik hizkuntza ez erabiltzeko. Orain ulertu dugu hori eta ezagutzatik erabilerarako paradigma aldaketa nola susta daitekeen aztertu nahi dugu, bai norbanakoari dagokionean baita maila makroan ere. Beharrezkoa da zenbait baldintza sortzea maila makro horretan: Nahikoa da eskola euskalduntzea? Argi dago ezetz. Beste espazio batzuk ere euskaldundu behar dira, adibidez, aisialdiko ekintzak ere euskaraz eskaini behar dira.
I.M.: Nafarroa edo Iparraldera bagoaz, egoera okerragoa da, zeren ezagutza orokortzeko aukera ez dute izan EAEn bezala, non erabat orokortu ez bada ere, 300.000 hiztun irabazi diren. Marko orokorra edo lege babesa askoz urriagoa da Nafarroan eta Iparraldean. Honenbestez, seguraski, erantzun bakarra ez da posible izango.
J.G.: Ikastaroaren helburua da egindako ibilbidearen marko orokorra planteatzea, eta esparruz-esparru kokatzea gakoak non dauden, zein indargune ditugun, zer alda genezakeen, eta etorkizunari begira, zein pauso eman genezakeen. Denon artean hausnatzeko espazioa izatea nahi dugu: adituak gonbidatu ditugu, zeren inguruan hausnartua eman dezaten, eta gero, dinamika batzuk egingo ditugu, bi egunez, buruari bueltak emateko bai praktika bai diskurtso mailan, erabilera areagotzeko. Izan ere, belaunaldiak aldatuz doaz eta hauen lehentasunak ere bai, eta egokitzen jakin behar dugu.

Paradigma aldaketa aipatu duzue, eta sentsazioa daukat badaramatzagula urte batzuk aldaketa horrez, eta ezagutzatik erabilerarako jauzia sustatzeko beharraz hausnartzen. Badirudi diskurtsoak ari direla aldatzen; ez dakidana da praktikak ere era berean aldatzen ari ote diren. Zer pertzepzio duzue zuek?
I.M.: Egia da fase baten agortze sentsazioa ez dela berria, eta hori ez dugu guk esaten: hartzen badituzu Jaurlaritzaren azken agiria (Eta hemendik aurrera zer?) eta Topagunearen Topalabean dabiltzan beste izen garrantzitsu batzuen gogoeta, batean zein bestean agertzen da ideia hori, eta esparru batean zein bestean dabiltzanek azpimarratzen dute ados daudela, eta garrantzitsua dela adostasun horretara iritsi izana. Euskalgintzak eta erakunde publikoek bide paraleloak segitu dituzte historikoki, eta beren diagnostikoek fase berrian hori alda daitekeela iradokitzen dute.

Beraz, diskurtsoan, behintzat, bat egitea eman da.
I.M.: Bai, sumatu daiteke hurrengo faserako markoa elkarrekin pentsatzeko gogoa. Eta hori inportantea da. Edonola ere, EAEn ikusten dugu hori; Iparraldean, euskalgintza bizi-bizirik dago, baina erakunde publikoetan, oso ahul dabiltza; eta Nafarroan, ikusi beharko da.
J.G.: Ikastaroa antolatu dugu uste dugulako aprobetxatu behar dugula nahi hori pil-pilean dagoela eta saiatu behar garela ahalik eta esparru gehienetan mahai-gaineratzen, indarra hartu dezan.

Lan mundua, hedabideak, eskola, familia eta aisialdia hartu dituzue ardatz, eta esparru horietan dabiltzan adituak gonbidatu dituzue, hain justu, aipatu dituzuen diskurtsoak parteka ditzaten eta, denen artean, praktika berriak planteatze aldera.
I.M.: Inportantea da ikastarora datozen ikasleei ahotsa ematea. Ez ditzatela adituen hitzaldiak entzun, eta besterik gabe, irentsi. Lanean jarriko ditugu, eta gara, Jone eta biok ere, taldetan. Normalizazioaren gaia sozializatu nahi dugu; ez dadila izan adituen kontua bakarrik. UEUren ikastaroak horretarako idealak dira.

Denok dugu ekarpena egiteko aukera.
I.M.:Ikasle guztiek izango dituzte beren esperientzia eta bizipenak, eta horiek konpartitzea interesgarria da.
J.G.: Azken finean, euskararekiko ardura duenak pentsatu izan du normalizazioan.

Imaginatzen dut hemen dabiltzanek, nork bere esparruan, pentsatuko dutela proposamenak nola eraman aurrera. Baina horrez gain, pentsatu duzue ondorioak beste nolabait gizarteratzea?
I.M.: Badago ideia liburu forma emateko ikastaroari.
J.G.: Bai hitzaldiei baita dinamikei ere. Idatziz batu nahi dugu dena, uste baitugu baliogarria izan daitekeela.
I.M.: Eta zuk esan duzun gisan, hona etorri den ikasle bakoitzak eraman dezala motxila bat, eta eragin dezala bere esparruan, bere eran eta neurrian.

Jone Arroitajauregi: “Aldaketa asko epe laburrean garatzen ari dira eta profesionalok formazioa eta denbora behar dugu”

ALDEE (Artxibategi, Liburutegi eta Dokumentazio Zentrotako Profesionalen Euskal Elkartea) elkarteko presidentea da Jone Arroitajaruegi eta berari dagokio ALDEEk eta UEUk elkarlanean antolatutako Informazio eta Dokumentazio kudeatzaileen II. Bilkuraren ardura. Bilkura honetan software librea izango da protagonista.

Jone Arroitajauregi eta Iñaki Alegria

Jone Arroitajauregi eta Iñaki Alegria, Bilkuraren aurkezpenean.

Web semantikoak zein aldaketa ekarri ditu artxibo, liburutegi eta dokumentazio zentroetan? Esparruen arteko mugak lausotzen ari dira. Bilkurari izena jarri genionean ere hori genuen gogoan: informazio eta dokumentazio kudeatzaileak. Informazioa eta dokumentuak kudeatzen ditugu denok ere, eta informatizazioa da gure lan eremua. Baina iraultza batez ere dokumentuen deskripzioan eman dela esango nuke. Lehenago dokumentuen deskribapenaren aspektu formalak oso normalizatuta zeuden bilaketak errazteko, informazioa elkar trukatzeko eta informazioa modu egokienean zabaltzeko.

Teknologiek asko erraztu dute informazioaren bilaketa eta zabalkundea, horregatik, orain dokumentuak web semantikoaren ikuspuntutik deskribatzen dira, informazio piezen arteko lotura eta erlazioen bila.

Formazio nahikoa al dago? Oraindik formazio asko behar dugula iruditzen zait. Aldaketa asko epe laburrean garatzen ari dira, eta profesionalok formazioa behar dugu bai, baina aldaketa horiek barneratzeko eta eguneroko lanean ezartzeko denbora ere bai. Gaurkoa aukera ezin hobea da, informatikarien ikuspuntua ere izango dugulako, gai hauen ezagutza zabaltzeko bidean.

Software libreen erabileraz jardungo duzue ikastaroan. Zein da gaur egungo egoera? Gaur egun ez zaigu arrotza gertatzen. Informazio arloko profesionalen artean fenomeno jakina dela iruditzen zait, zabaltzen ari dena. Erakundeek ere gero eta gehiago jotzen dute tresna hauetara eta naturaltasunez ikusten dira.

Ikastaroan hainbat proiektu ezagutzeko aukera izango da, gainera. Iñaki Alegriak informatikarien ikuspuntua eskainiko digu, informazioaren profesionalentzako software librearen arloan dagoena azalduz. Itziar Folla Bilboko Liburutegi Digitala aurkeztera dator. Beste helburu batzuen artean, Bilboko Udalaren antzinako funtsak digitalizatu eta modu irekian eskaintzea izan du helburu proiektu honek. Arantza Mariskalek Tabakalerako Ubik sorkuntza liburutegiaz jardungo du. Alde batetik liburutegiko funts “ohikoak” kudeatzeko Koha tresna baliatu dute, baina, software librearen aldeko hautua erakundearen helburu eta oinarrien haritik egin da: guztien artean sortu, partekatu… Azkenik Iñaki San Vicente Elhuyarreko kideak Ondarebideak proiektua aurkeztuko du. Interesgarria da software librea erabiltzen delako plataforma garatzeko eta, bestetik, gure sektorerako egina dagoelako, hau da, liburutegi, museo eta artxibategietako ondare digitala kudeatzeko. Gainera, elkarlanean egindako egitasmoa da (Euskomedia, Elhuyar, Ixa).

Josu Barambones: “Itzulpengintzako ikasketen diseinu kurrikularrean hutsune handia dago”

JosuBarambones

44. Udako Ikastaroen harira “Teknologia. Itzultzaileen lagun. Noiz eta nola?” jardunaldia egin da atzo Eibarko Markeskoan. Josu Barambones UPV/EHUko irakaslea da jardunaldiaren arduraduna. “Itzulpengintza eta Teknologia” graduondokoaren zuzendaria ere bada.

Zein da teknologiaren ekarpena itzulpengintzan?

Informazio eta Komunikazio Teknologien inpaktua ukaezina da. Batetik, itzultzaileek beren arloko tresna teknologikoak ezagutu behar dituzte, hala nola itzulpen memoriak edo terminologia kudeatzeko programak. Bestetik, gaur egungo itzultzaile profesionalek dokumentazioa eta terminologia bilatzeko teknika nagusiak menderatu behar ditu. Azkenik, Informazio eta Komunikazio Teknologiak lanabes ezinbestekoak dira itzultzailearen lanaren ingurunean, elkarlanak gero eta garrantzi handiagoa duelako, esate baterako eleanitzeko itzulpen proiektuetan. Euskararen kasuan hizkuntza baliabide gehienak euskarri digitalean aurkitzen ditugu (hiztegiak, datu baseak, corpusak, Xuxen zuzentzaile ortografikoa eta gramatikala, Itzul posta zerrenda…). Baliabide horiek ondo kudeatzen jakiteak berebiziko garrantzia du.

Graduondoko oso bat ematen duzue urtean zehar gai hau on-line lantzeko. Zeintzuk dira atera dituzuen ondorioak?

Dagoeneko Itzulpengintza eta Teknologia graduondokoak lau urte bete ditu eta ikasleen iritziz helburuen lorpen maila oso altua izan da. Nire ustez, graduondoko honek itzulpengintza eta teknologia arloan zegoen prestakuntza beharrari erantzuten jakin du. Halaber, graduondoko honek Itzulpengintza eta Interpretazioko graduatuen eta itzultzaile profesionalen espezializazio beharrak asetzeko balio duela uste dut.

Noiz eta nola erabili daitezke tresna teknologikoak? Nola eragiten dute tresna horiek lan prozesuan?

Oro har, gaur egungo itzulpengintzan erabiltzen diren tresna teknologikoek lana azkarrago eta eraginkortasun handiagorekin egiteko balio dute, kalitatea alde batera utzi gabe, jakina. Merkatu eta produktuen globalizazioak berekin ekarri du itzulpen prozesua bizkortzea, halako moduan non hainbat lan automatizatzea ezinbesteko bihurtu baita. Kasu praktiko bat jartzearren, itzultzaile batek itzulpen proiektu bat egiteko enkargua jasotzen du. Hasteko, sarean hizkuntza baliabideak bilatu beharko ditu, eta horrekin batera gaiaren araberako baliabideak, testu paraleloak edo glosarioak kasu. Bigarren fase batean itzulpen memoriak eta teminologia kudeatzaileak erabiliko ditu. Azkenik, zuzentzaile taldeak kalitatea kontrolatzeko software berezia erabiliko du.

Prestakuntza aldetik bestelako beharrizanak sortu dira?

Garapen teknologikoek hizkuntzen industrien lan merkatua handiagotu eta produktu berriak sortu dituzte. Egungo eskaerari erantzun ahal izateko, ordenagailuz lagundutako itzulpenean, software-ren edo webguneen lokalizazioan trebatutako profesionalak prestatu behar dira.

Itzulpengintzako ikasketen diseinu kurrikularrean hutsune handia dago itzulpengintzako teknologien irakaskuntzari dagokionez. Halere, Informazio eta Komunikazio Teknologiek garrantzi estrategikoa dute garapen ekonomikorako zein hizkuntzaren garapenerako. Hori dela eta, jardunaldi honen helburu nagusia itzulpengintza arloko enpresetan dauden teknologia beharrak ezagutzea da, era horretan Itzulpengintza eta Teknologia graduondokoak behar horiei erantzuten jakingo duten profesionalak prestatzeko.

UEUren udazkeneko eskaintzarako izen ematea irekita.

UEUren udazkeneko eskaintza prest daukagu eta izen ematea irekita dago. Hona antolatutako ikastaro eskaintza oparoa:

 

Esku-orria 2015 udazkenaOn line eskaintza:

Ikasgelako eskaintza:

Izen ematea irekita dago ikastaroa hasi baino astebete lehenago arte.

Eskuratu hemen ikastaroen eskuorria bertan dituzu, besteak beste: ikastaroen helburuak, irakasleak, ordutegiak, prezioak, matrikulatzeko estekak…

Informazio gehiago:

Mari Karmen Menika

943 82 14 26

markeskoa@ueu.eus

.

Edurne Koch

948362563

e.koch@ueu.eus

.

Udazkeneko ikastaro eskaintza, izen ematea irekita!

UEUk 2014ko udazkenerako ondoko ikastaro-sorta antolatu du, izen ematea irekita dago.

Ikusi Mari Karmen Menika, UEUko Ikastetxe Nagusiko arduradunaren adierazpenak.

On line eskaintza:

Ikasgelako eskaintza:

Ikasgelako ikastaroak Eibarren eta Iruñean emango dira.

Ikastaroen homologaziorako eskaera egin dugu Eusko Jaurlaritzan, EAEko unibertsitateaz kanpoko irakasleentzako eta Nafarroako Gobernuaren Hezkuntza Departamentuan, irakasleen formaziorako ikastaro gisa.

Izena emateko epea irekita dago ikastaro guztietan, beraz, interesa izanez gero, sartu ikastaroan eta bertan aurkituko dituzu xehetasun guztiak eta baita matrikula egiteko aukera ere.

Eskuratu hemen udazkeneko ikastaroen eskuorria.

.
Informazio gehiago:
Mari Karmen Menika
943 82 14 26
markeskoa@ueu.org

Zuhaitz Beloki: “Datu kopuru handiekin lan egiten duen edozeinek aprobetxatu eta eskertuko ditu NoSQL datu-baseen ezaugarriak”

Ikusi Zuhaitzen bideoa

Azken hamarkadan asko zabaldu den NoSQL datu-baseen kudeaketa sistemak ezkutatzen duen misterioa argitzeko parada heldu da Eibarko Markeskora. Zuhaitz Beloki irakaslearen eskutik, ‘NoSQL datu-baseak. MongoDB’ izeneko ikastaroa abian da, UEUko 42.edizioaren barruan. NoSQL izeneko datu-baseak ezinbestekoak dira datu kopuru erraldoiak biltegiratzeko. Gauzak horrela, ikastaro honetan izena emandutenek datu-base horiek gertutik ezagutzeko eta aurkezten dituzten ezaugarri nagusiak barneratzeko abagunea dute. Teoriaz gain, laborategi-praktikak egingo dira. Bertan, MongoDB NoSQL datu-basea erabiltzen ikasiko dute.

Orain arte datu-base erlazioZuhaitz Belokinalak (SQL) izan dira jaun eta jabe. Orain, bada, fenomeno berri bat hasi da bere lekua bilatzen: NoSQL datu-baseak (Not Only SQL), alegia. Zuhaitz Belokik azaltzen du, NoSQL datu-baseen helburua, datu kopuru erraldoiekin oso abiadura handia lortzea dela. Datu-base erlazionaletan, aldiz, ez da hori gertatzen. Bilatzen dutena zera da: datuak xehetasun guztiekin egituratzea eta kudeatzea. Azaltzen du: “Datuen trinkotasuna oso garrantzitsua da SQL datu-base hauetan; horrek, baina, sistemaren abiadura mugatzen du nolabait”. Hortaz, hori da aipatu beharreko desberdintasunetako bat. Izan ere, NoSQL datu-baseetan egitura eta trinkotasuna ez dela “hain garrantzitsua” argitzen du. Kasu honetan, eraginkortasuna da kontuan hartzen den ezaugarria: “Horregatik, Google, Facebook eta Amazon bezalako enpresek ahalegin berezia egin dute datu-base mota honen alde”.

Belokiren esanetan, NoSQL Datu-baseak (erlazionalen kasuan bezala), domeinu baten inguruko datuak modu egituratu batean gordetzeko erabiltzen dira (enpresa bateko langileak, kirol-txapelketa baten informazioa, denda baten katalogoa…). “Lehenik eta behin, esku artean dauzkagun datuak nola antolatuko diren pentsatu behar da, eta gero datu guztiak datu-basean sartu.

Datu-baseek, gero, geure datuen gainean ia edozein kontsulta mota egitea ahalbidetzen digute, kontsulta-lengoaia bati esker. Adibidez, online-denda batean azken hilabetean gehien saldu den produktua zein den edo zenbat erabiltzaile berri erregistratu diren kontsultatu ahal izango da”.

Egun, enpresa askotan informazio handiak maneiatzen direla azaltzen du, web-munduan bereziki. Horren kariaz, Belokik dio datu kopuru oso handiekin lan egiten duen edozeinek erabili ditzakeela datu-base hauek: “Big data izenez ezagutzen den kontzeptu honen beharra asko zabaldu da munduan eta, beraz, datu kopuru oso handiekin lan egiten duen edozeinek aprobetxatu eta eskertuko ditu datu-base hauen ezaugarriak”.

NoSQL datu-baseak web munduan oldarka sartu diren arren, Belokik dio SQL datu-baseak oraindik ere gehien erabiltzen direnak jarraitzen dutela izaten: “Oso sartuta daude gizartean”. Datu-base erlazionalak betidanik ezagutu ditugunak dira. Egokienak izaten jarraitzen dutela aipatzen du Belokik, eta erantzuna arrazoitzen du: “Askotan datuen eredua haietara hobeto egokitzen dira eta hainbeste urtetan azpiegitura eta tresna asko sortu dira hauek kudeatzeko”. Gehitzen du enpresa edo proiektu gehienetan tresnak datu-base erlazionalekin lan egiteko egokituta daudela, eta, beraz, aldatzeko arrazoi berezirik ez dagoen bitartean, hauek erabiltzen jarraituko dutela.

Aurretik aipatu bezala, ikastaroaren helburuetako bat da MongoDB sistema hori erabiltzen ikastea. Belokik azaltzen du: “MongoDB NoSQL familiako datu-base kudeaketa sistemarik erabiliena da gaur egun. NoSQL familiako datu-base guztiak bezala, datu askorekin ere oso azkarrak izateko egokituta daude”. Horretaz gain, MongoDB-ren beste ezaugarri nagusi bat aipatzen du irakasleak; hots, dokumentuetan oinarritutako sistema dela: “Dokumentu izaera duen edozein informazio bete-betean egokitzen da sistema honen eredura, eta oso modu naturalean egingo da lan hauekin, direla egunkarietako artikuluak edo web guneetako dokumentuak. Hala ere, argitzen du edozein informazio mota adierazi daitekeela MongoDB-ren dokumentu-ereduarekin ere: “ez da dokumentu izaera duen informazioa gordetzeko bakarrik erabilgarria”.

Amaitzen du esanez, NoSQL familiaren barruan oso izaera desberdineko sistemak sartzen direla (MongoDB sistemaz gain, badaude beste batzuk: Cassandra, CouchDB etab) eta denek berezko ezaugarri jakin batzuk betetzen dituztela dio. “Ezin da esan, beraz, bata bestea baino eraginkorragoa denik, beharren arabera bata edo bestea egokiagoa izango baita”. Hala ere, egin diren neurketen arabera, MongoDB da gaur egun gehien erabiltzen den NoSQL sistema, eta, gainera, urtetik urtera asko hazten ari da.

Musikaren garrantzia ikasgeletan: “Musika ez da irakasgai soil bat, gure barrukoa adierazteko artea baizik”

‘Musikaren erabilera eta bizipena Haur Hezkuntzan’ ikastaroa abian jarri du Ana Urrutia irakasleak, UEUko 42. edizioaren barruan. Bertan, musikaren garrantziaz jabetzea eta ikaslearen garapen osoa lortzeko (entzumena, adierazpena eta sormena) beharrezko baliabideak ezagutaraztea du jomuga irakasleak. Hori guztia lortzeko, jarduera praktikoak zein teorikoak bideratuko ditu, eta bakarka zein taldeka lan egingo dute partaideek.

Ana Urrutiaren bideoa

Ana Urrutia1Entzumena, adierazpena eta sormena garatzeko balio du musikak. Hala, Haur Hezkuntzan musikaren bizipena eta erabileraren garrantzia azpimarratu nahi izan du Urrutiak, haurraren garapen osoa lortzeko eta bere entzumena, adierazpena eta sormena adierazteko ezinbestekoa baita. Aipatzen du musikaren bitartez haurraren barruko mundua adierazten ahal dela. Halaber, beste konpetentzia batzuk badaudela azaltzen du; zeharkako konpetentziak, esaterako. Haurren arteko harremana eta, norberaren eta ingurunearen ezagutza ere lantzen ahal da musika erabiliz. Halaz, geletan bizikidetza hobetzeko modua ere badela argitzen du.

Ikastaroaren helburu nagusia inguruan dauden baliabideekin kontaktuan jartzea izango da; hau da, mugimendua, gorputza, ahotsa, eta tresnak ezagutzea eta azken finean, horiek nola erabiltzen diren ikastea. Horretarako, zenbait jarduera proposatzen ditu Urrutiak ikastaro honetan: “Haur hezkuntzako gelan mugimenduaz baliatzen ahal gara: mobilizazioak, koreografia txikitxoak, dantza xumeak eginez”. Hori lortzeko askotan herriko dantzak oinarri hartzen dituztela azaltzen du: “Horiek antolatzen eta moldatzen ditugu ere, gelan erabilli ahal izateko”. Horretaz aparte, ahotsa  landu beharreko elementu garrantzitsua dela dio: “Silabekin jolasten ahal dugu, haurrak oso txikitxoak direnean: ta-ta-te-te”. Horrekin batera, musika tresnak ere aipatzen ditu irakasleak: “Haientzat egokiak direnak erabiltzen ditugu. Adibidez: kotidiafonoak, gorputz perkusioa, boomwhackers, perkusio txikia, plakadunak”.

“Musika oso naturala da eta ulertu behar dugu musika arloan ez direla musika lanak bakarrik sartzen; soinuak, isiluneak, umeek egiten dituzten zaratatxoak, onomatopeiak, animaliek sortzen dituzten soinuak…horrek guztiak osatzen du musika arloa”. Gauzak horrela, musika haurrentzat “oso baliagarria eta esanguratsua” dela dio. Itxura denez, musika erabiltzean barruko munduarekin eta emozioekin bat egiten dutelako haurrek: “Dantza egitea, ahotsa erabiltzea, edozein jarduera egitea edo musika tresnak jotzea laguntzen du eta noski, besteekiko harremanak garatzen dira eta horiek indartzen ditugu”. Azken ideiari jarraiki, Urrutiak dio haurren adimen emozionalean bete-betean sartzen dela musika.

Amaitzen du esanez, musikaren egoera hezkuntzan latza dela eta orokorrean oso leku txikia eskaintzen zaiola: “Musika Haur Hezkuntzan egunero lantzeko arlo bat izan beharko litzateke”. Egoera horri aurre egiteko, azken finean, jendeak musika irakasgai soil bat baino gehiago dela ulertzea nahi du Urrutiak: “Benetan erabili behar dugun artea edo arloa da, gure barrukoa adierazteko”.