Doako ikastaroak Iruñean

Colored-Pencils15UEUk eta Nafarroako Gobernuko Hezkuntza Departamenduak hainbat ikastaro eta hitzaldi antolatu dituzte elkarlanean. Ikastaro guztiak DOAN izango dira:

MAIATZA:

 

EKAINA:

  • Ahozkotasuna hizkuntza geletan: entzumena, mintzamena eta ahozko elkarreragina.
  • Visual thinking ikasten ikasteko.
  • HITZALDIA: ”Bullying, drama bai, aukera ere bai” – Hizlaria: Gotzon Carcar, coach pertsonala. Ekainak 26, 19.00etan.
  • HITZALDIA: ”Haur (tran)sexualitatea ulertzeko gakoak” – Hizlaria: Iñaki Goñi, irakaslea eta sexologoa. Ekainak 27, 19:00etan.

IRAILA:

URRIA:

 

“Lurraldea eta Hizkuntza. Eragin Linguistikoaren Ebaluazioa” graduondokoa: ALTERNATIBAK saioa

Lurraldea eta Hizkuntza. Eragin Linguistikoaren Ebaluazioa graduondokoaren baitan, ALTERNATIBAK saio irekia antolatu dugu.

1mod luuraldeahizkuntzaMahai inguru erara antolatuko dugu saioa eta begirada osagarrietatik (hirigintza, feminismoa, zientzia, kultura, ekologia) lurraldea eta hizkuntza kudeatzeko proposamenak jarri nahi ditugu mahai gainean. Euskaraz bizitzeko aukerak, gogoak eta guneak zabalduko dituzten garapen eta kudeaketa ereduak bilatu-partekatu nahi ditugu.

 

 

Saioa apirilaren 29an (larunbata) Eibarreko UEUren egoitzan (Markeskoan) egingo da, 9:30-14:00 ordutegian eta sarrera librea izango du.

Hau da prestatutako egitaraua:

Sarrera irekia izango da, baina etorrera a.latatu@ueu.eus helbidean konfirmatu behar da.

Ester Alvarez Uria “Heriotza bizitzaren parte da. Haurrek bizitzen ikastea bada xedea, ez du zentzurik gaia alboratzeak”

Udaberriko eskaintzaren barruan, UEUk Galerak, heriotza eta dolua haurren hezkuntzan ikastaroa antolatu du Eibarren. Ester Álvarez Uria irakaslearekin egon gara gai horretan sakontzeko asmoz.

UEUiruñea2 nerea

Zein helburu ditu ikastaroak?
Helbururik garrantzitsuena galera eta doluen inguruan daukagun ezagutza areagotzea izango da, eta norberaren burua abiapuntutzat hartuko dugu, gai honen inguruan ditugun iluntasun eta argitasunak ezagutzeko eta gure errekurtso propioak topatzeko. Haurrak heldua behar du bere garapenean laguntzeko, eta horregatik helduak bere burua ondo ezagutu behar du, ezagutza hau izango baita hezkuntza prozesuaren tresnarik garrantzitsuena. Bestalde, haurra, galerak, heriotza eta doluaren inguruko hurbilketa teoriko-praktikoa eskaintzea ere bada helburu; haurrekin heriotza baten aurrean nola hitz egin jakiteko, eta galeraren ondorioz haurrek esperimentatu ditzaketen emozio-egoerak ezagutu eta laguntzeko bideak aztertzeko.

Zergatik da hain garrantzitsua gai hau haurrekin lantzea?
Galeraren esperientzia nonahikoa delako gizakiaren bizitzan; ematen dugun pausu bakoitzeko, zerbait galtzen dugu. Heriotza bizitzaren parte da eta hezkuntzaren helburua gizakiaren garapen osoa bada, haurrek bizitzen ikastea bada xedea, ez du zentzurik hezkuntzan gai hau baztertzeak edo alboratzeak. Beraz, geure buruari galdetu geniezaioke “etxeetan haurrekin gai hauetaz hitz egiten al da?” edo “zer dela eta orokorrean ez da heriotzaren pedagogia bat lantzen eskoletan?”. Agian heriotza tabu bihurtu delako gure gizartean, sufrimenduarekin lotzen den ideia bat, eta hedonismoaren balorearen aurrean, ekidin beharreko gaia bilakatu da. Bada garaia gai honen gainean begirada jartzeko, hezkuntza prozesuan tokia egiteko, haurrei laguntzeko, beraien bizitzan izango dituzten galera eta dolu prozesuei aurre egiteko ondo hornituak egon daitezen.

Adinaren arabera ezberdin landu beharko da, ezta?
Heriotza kontzeptu konplexua da, eta bere osotasunean ulertzeko bidea luzea izaten da. Adin desberdinetan, eta hauetan ematen den garapenari esker, ulermen desberdinak (gero eta sakonagoak) izango ditu haurrak heriotzaren inguruan. Honen jabekuntzaren prozesuan laguntzeko, hauek ezagutu behar ditugu, baita haurraren garapen aldi desberdinei dagozkien ezaugarriak kontutan hartu ere, dolu prozesu batean laguntzeko gure esku hartzea hobeto egokitzeko.

Eta generoaren ikuspuntutik?
Dolu prozesuak badu bere alde indibiduala, eta bere alde soziala. Honi begira, gure gizartean generoaren arabera topa ditzakegun desberdintasunak ezagutzea garrantzitsua da; alde batetik dolu-prozesuen adierazpen modu desberdinak ezagutzeko, eta bestetik, modu desberdin hauen aurrean gizartean dauden usteak ezagutzea; bai geure buruarengan, bai besteengan izan dezaketen eraginaz jabetzeko.

Zein metodologia erabiliko duzu?
Ikastaroa teoriko-praktikoa izango da. Batzuetan bakarkako lana egingo dute, beste batzuetan talde txikietan edo talde handian arituko gara. Esperientzia bidezko ikaskuntza bultzatzeko rol-playing erako jarduerak izango dira, eta aurkeztuko diren eduki teorikoen hausnarketa bultzatuko da, horretarako taldekideen partaidetza aktiboa sustatuz.

Nori zuzenduta dago ikastaroa?
Gai honetan interesa duten pertsona heldu guztiei zuzenduta dago (irakasleak, hezitzaileak, gurasoak,…).

 

Piarres Xarritton-en ohoretan

Hil da Piarres Xarritton, eta albistea aditu bezain laster UEUkide bakoitza gogoetatzen hasi da: nor zen Xarritton?

xarriton2

Argazkia: Zaldiero

Ez da erraza bi hitzetan laburbiltzea, haren bizitza luzea gertakari eta ekintza aipagarriz bete-betea dagoelako. Orobat, paradoxa hutsa dirudi hura buruz-buru ezagutu ez zutenei azaltzea nola ote den posible adinez oso aurrera zihoan pertsona batek, hitz bakoitzarekin, keinu labur ororekin, etengabe transmititzea gaztetasuna eta suhartasuna. Gehienok oso adindun ezagutu izan baitugu Hazparneko euskaltzaina eta, aldi berean, beti gazte eta bizkor.

Baina gaur hil da Xarritton eta guri, UEUkideei, zilegi bekigu hura bereziki Udako Euskal Unibertsitatearekin izan zuen harremanagatik lerro halabeharrez labur batzuen bidez gogoratzea.

Piarres Xarritton UEUko sortzaileetarikoa izan zen. Izan ere, Iparraldean sortu zen UEU, 1973an, baina hura sortu aurretik Xarritton izan zen, Jean Haritxelharrekin, Manex Goihenetxerekin eta beste euskaltzale batzuekin batera, Baionako Euskal Astea hiru urtez segidan antolatu zuena; eta horietako batean Karlos Santamariak proposatu zuen hurrengo urtean zinezko udako euskal unibertsitate gisa antolatzea. Hortik sortu zen UEU.

Baina bere eginkizuna ez zen sortzaile hutsa izatera mugatu. Etengabe hartu zuen parte bere ekitaldietan eta modu askotara lagundu zion, ahal izan zuen guztietan. Oraindik ere 2012ko uztailaren 5ean, UEUk bere 40. urteurrena ospatu zuenean Baionako Euskal Museoan, hantxe zegoen bera, 90 urteak beteta, osasunez pattal, makulu batez lagunduta, baina artean ere burua tente eta gogoa bizi. Hantxe, orduan ere lehen lerroan.

Triste gaude UEUkideok. Gure doluminik bihozkorrenak bere familia, lagun eta hurbileko guztiei.

Udako Euskal Unibertsitatea

Ester Alvarez Uria: “Helburu orokorra gizabanakoaren garapen osoa sustatzea da”

Adimen emozionala landuko du Ester Alvarez Uriak apirilean Iruñeko UEUren egoitzan. Batez ere eskola eremuan nola jorratu lantzea da ikastaroaren asmoa. “Irakasle bakoitzak bere burua abiapuntutzat hartuta emozioen gaiari heltzea, bihotza eta burua bateratzen ikasten hasteko, eta eskolan ikasleei beren gaitasun emozionalen garapenean nola lagundu ikasteko”. Izena emateko epea irekita dago.

Ester Alvarez

Adimen emozionalaz ari garenean zertaz ari gara?
Adimen emozionalak emozioak zehaztasunez hautemateko, ulertzeko eta adierazteko gaitasunak biltzen ditu. Oinarrizko gaitasun hauez gain, pentsamendua errazteko emozioen erabilera ere barne hartuko luke; baita emozioak modu adimentsuagoan erregulatzeko gaitasuna ere.

Azken urteotan emozioak eta adimen emozionala lantzeko hainbat material sortu da, baina oraindik ere adimen emozionalak ez du behar lukeen lekua hezkuntzan. Garapen osorako beharrezkoa da ordea
Gaur egun hezkuntzatik gaitasun emozionalen heziketaren gaineko interesa eta beharra onartzen da, eta honek gutxinaka-gutxinaka irakasleen formakuntza sustatzen hastea dakar; baina bidearen hasieran gaude oraindik, momentuz irakasle edo eskolaren araberakoa izaten baita gai hauei eskaintzen zaien lekua eta denbora.

Asko dago oraindik egiteke helburu orokorra lortze aldera; hau da, gizabanakoaren garapen osoa sustatzea (kognitibo zein emozionala), eguneroko bizimoduan sortzen zaizkion erronkei aurre egiteko gai izateko; haren ongizate biologiko, psikologiko eta soziala areagotu asmoz.

Norbere emozioak ezagutzea bakarrik ez, bestearenak ezagutzea ere garrantzitsua da.
Noski. Ez gara isolatuta bizi. Gizabanakoak bestearen beharra du, bestearekin harremanak eraikitzeko beharra. Elkarreragin hauek gogobetegarriak izateko, ezinbestekoa da pertsonarteko hainbat gaitasun emozional martxan jartzea; adibidez, enpatia, asertibitatea, edota gatazken ebazpena.

Zein onura dakartza gaitasun emozionalak lantzeak?
Emozioek gure ingurunearekin eta gure buruarekin harremantzeko, ekintzak bideratzeko, aukeraketak egiteko, eta hainbat gauzetarako ezinbestekoa zaigun informazioa ematen digute.

Batzuetan, informazio hau desatsegina edo mingarria egiten zaigunean, erreprimitzera jo dezakegu; beste batzuetan, Van Gogh-ek zioen bezala, gure bizitzaren kapitainak bihurtu daitezke, gu haiek obeditzera eramanez. Aipatutako bi kasuetan, ondorioak ez dira oso osasungarriak izaten gizabanakoarentzat.

Gaitasun emozionalen lanketak, gure mundu emozionalaren ezagutze, ulertze eta jabetze prozesu bat dakar; eta horrela, hauek ematen diguten informazioaz baliatu ahal izango gara gure ekintzak askatasun eta osasun handiagoz nola bideratu erabakitzerakoan. Horrela, bizitzan zehar agertuko zaizkigun egoera eta zailtasun desberdinei modu egoki eta osasungarriago batean erantzuteko prestatuago egongo gara.

Zuk esan legez, ikasleei adimen emozionala garatzen lagundu ahal izateko nahitaezkoa da irakasle bakoitzak bere adimen emozionala lantzea
Alde batetik, ulertu behar dugu heziketa emozionala bizitza zikloan kokatzen dela, eta horregatik bizitza osoko prestakuntza iraunkorrean egon beharko luke, haur hezkuntzatik hasita zahartzarora arte.

Bestalde, irakasleak heziketa emozionala jasotzeak irakasleari berari lagunduko dio bere  jardunean beharrezkoak izango dituen gaitasunak sustatzeko, baita irakaslea ikasleen eredu izanik, hauen adimen emozionala garatzeko ere. Ikasleek identifikazioz jasoko baitute ikaskuntzaren parte handi bat.

Ez da ikastaro teoriko hutsa izango
Gai hau lantzeko ez luke zentzurik ikastaro teoriko hutsa izateak. Ikastaroan zehar alde teorikoa praktikarekin uztartuko dugu. Ariketa desberdinak proposatuko dira, esperientziaren bidezko ikaskuntza eman dadin; bestalde, aurkeztuko diren eduki teorikoen inguruko hausnarketa sustatuko da.

Horretarako, bakarka, binaka zein talde mailan aurrera eramateko talde dinamika desberdinak proposatuko dira.

Irakasle bila. Prest_Gara 17/18 deialdia.

Eusko Jaurlaritzaren Hezkuntza Sailak PREST_GARA 2017/2018 osatzeko deialdia argitaratu berri du, eta zabalik da datorren ikasturterako Irakasleen Etengabeko Prestakuntzarako Plana garatzeko proiektuak aurkezteko epea.

UEUk, orain artean bezalaxe, Prest_Gara programan parte hartuko du. Hori dela eta, datorren ikasturtean PREST_GARAn irakasle moduan lan egiteko interesa daukan edonori dei egiten diogu gurekin batera parte har dezan.

Zehaztasunak:

  • Nor izan daiteke UEUrekin irakasle: interesa daukan edonor (curriculuma baloratuko da).
  • Baldintzak: euskalduna izatea (hots, euskaraz irakasteko gaitasuna izatea) eta aukeratutako ikastaroaren gaian eskarmentua izatea.
  • Ikastaroen zerrenda: hemen duzue UEUk parte hartu nahi duen Prest_Gara 17-18 Ikastaroen zerrenda gaika

Pausoak:

  • 1. Ikastaroen fitxa: zerrendako ikastaroren bateko irakasle izan nahi baduzu, esaguzu zein ikastaro interesatzen zaizun (kodea eman) eta ikastaroari dagokion oinarrizko fitxa bidaliko dizugu ahalik eta bizkorren.
  • 2. Ikastaroen fitxa bete: jasotako fitxa zure interesekoa baldin bada, eta ikastaro horretako irakaslea izan nahi baduzu, zure proposamena bidaliguzu, hau da, fitxa osatuta bidali UEUra. Fitxan, oinarrizko informazioa dator, Hezkuntza Sailetik datorren informazioa. Hori oinarritzat hartuta fitxa egokitu edota osatu egin behar da. Argibide gehiago jasoko dituzu fitxarekin batera.
  • 3. Hautaketa: jasotako fitxa guztien artean, UEUren barne-batzordeak aukeraketa egingo du PREST_GARAko deialdira aurkezteko.

Proposamenak bidaltzeko:

  • Epea: martxoaren 24a arte (gehienez 09:00)
  • Nora bidali: o.gardoki@ueu.eus (Oihana Gardoki Ibarra)
  • Zer bidali: ikastaro bakoitzeko fitxa osatua (guk bidaliko dizugu eredua) eta zure curriculuma (bereziki, aukeratu duzun gaiarekin zerikusia duen formazioari eta esperientziari buruzko informazioa interesatzen zaigu)

Ikastaro proposamen berri bat baduzu, oso gustura hartuko dugu. Guri jakinarazi eta hau osatzeko fitxa bidaliko dizugu.

Informazio gehiago:

Oihana Gardoki Ibarra

UEUko Etengabeko prestakuntzako teknikaria

o.gardoki@ueu.eus

+ 34 943 82 14 26

.

Ainhoa Lasa: “Euskaraz noiznahi eta nonahi eroso aritzea desiragarria ezik, lorgarria ere bada”

“Zenbat aldiz gertatu ote zaigu elkarrizketa bat euskaraz hasi eta gaztelaniaz hitz eginez amaitzea, mintzakideak hartara eraman gaituelako, edo besterik gabe geu ohartu gabe eta pisuzko arrazoirik gabe gaztelaniara pasatu garelako?” Zergatik egiten dugun ulertzeko, deserosotasunik ez sentitzeko eta aldatu nahi duguna aldatzeko gakoak ezagutzen laguntzeko TELP (taller d´espai lingüístic personal) tailerra izango da udaberrian Eibarren. Ainhoa Lasa Agirre EMUNeko aholkulariaren eskutik izango da hori. Hizkuntza portaeretan aditua da bera. Izena emateko epea irekita dago.

AinhoaLasa2

Euskaraz noiznahi eta nonahi eroso aritzea. Horixe TELP tailerraren helburua
Desiragarria, ezta? Lorgarria ere bada, ba! Askotan erdaretara jo ohi dugu deseroso sentitzen garelako euskaraz, ez ondokoekin komunikatzeko ezinbestekoa delako. Are gehiago, batzuetan nahikoa izaten da besteak erdaraz entzutea gu erdaraz hasteko. Kasu askotan, ondoko laguna dugu euskalduna, euskaraz bizi nahi dugu, baina ez dakigu nola egin aldaketa. Aurreiritziek ere ez digute laguntzen; presaka gabiltzalako egiten dugu erdaraz, aurrekoak itxura jakin bat duelako, ustez erdalduna den herri batean gaudelako, hamabosteko talde batean baten batek ez duelako euskaraz hitz egiten… Egoera horietako askotan erdaraz egiten ohitu gara eta euskaraz egitean deseroso sentitzen gara.

Ikasitako portaerak dira. Jende askok euskaraz egiten du euskalduna dela badakien jendearekin bakarrik; baina ikas dezakegu muga horiek gainditzen.

Egoera errazak batzuk eta makurragoak besteak; TELP tailerrean horiek landu eta euskaraz modu erosoan egiten ikasiko dugu.

Sorrera Valentzian du, baina azken urteotan Euskal Herrian asko zabaldu da. Beharra zegoen seinale?
Bai, eta oraindik ere behar handia dagoela esango nuke. Euskaraz bizi nahi dugu, euskaraz bizitzeko aldarria egiten dugu, baina asko kostatzen zaigu ohitura zaharrak aldatzea, ez dakigulako nola egin.

TELPak euskarari modu erosoan eusteko baliabideak emango dizkigu, horren behar handia dugu, ahalduntzeko beharra dugu. Erdarara asko eta erraz jotzen dugu gogoak kontrakoa esaten badigu ere, aurreiritzi eta beldur handia dugu. Horiek beste prisma batetik ikusi behar ditugu, eta gure senari kasu egiteko indartu egin behar gara.

Besteak beste asertibitatea landuko duzue
Hori da. Jokabide asertiboan jarriko dugu arreta, nork bere burua errespetatzen eta bestearena kontuan hartzen ikas dezakegu.

Oro har euskara alde batera uzten ikasi dugu, balizko oztopoen aurrean erdarara jotzen, eta hori bera irakasten ari gara. Horri buelta eman eta beste modu batera jokatzen ikasteak mesede egingo liguke, nahi duguna eta egiten dugunaren arteko koherentzia izaten lagunduko liguke. Egoera anitzen aurrean trebezia anitzak garatuko genituzke, eta deserosotasunak ikaragarri murriztuko lirateke. Hiztun askeak izateko bidea egin behar dugu; eta hori eskubideak eskatzeaz gain, baliatzen ikastea ere bada, modu eroso batean, denboran iraunkorra izango den modu batean.

Norbaitek gaizki jokatzen badu, esaten ikasi behar dugu, kritikak modu egokian egiten, mugak jartzen, nahi duguna eskatzen, eskerrak ematen, ezetz esaten edo jaramonik ez egiten. Nahi dugun eta barruan gordetzen dugun hori esaten eta modu egokian esaten ikas dezakegu.

Gauzak ikusteko modu berri bat da eskaini nahi dena, azken batean?
Bai, betaurreko berri batzuk jantzi behar ditugu. Badira egoera errazak, zailak eta ia gaindiezinak. Horiek desberdinduz gero, euskara edo erdara erabili, eroso sentitzeko modua izango dugu. Gakoa gure buruak esaten digun eta gure barrenak uzten digunaren arteko distantzia txikitzea da; ahal dela, guk nahi dugun moduan biziz. Nahi dugun horri eusten ikasiko dugu, dotoreziaz egiten, inor ez mintzen, eta ondo ari garela sentitzen.

Gogoa eta entrenamendua behar ditugu, besterik ez. Egoerak ulertzeko ikuspegi berri bat gureganatu behar dugu, gure burua ahaldundu, konponbideetarako irudimena landu, asko entrenatu eta erosotasuna etorriko da. Egoera desatseginak murrizten, hizkuntza kudeatzen eta euskaraz zamarik gabe egiten ikas dezakegu; euskaraz eroso egingo dugu.

Zein izango da metodologia?
Elkarrizketa luze bat izango da, bideratua gaietan, parte hartzailea. Tarteka bideoren bat. Eta taldeko ariketak. Garrantzia handia ematen diot ondo pasatzeari, gustura egoteari, bakoitzak esan nahi duena esateko espazioa sortzeari. Kalera eroso aterako bagara, barruan eroso egon garelako izango da. Ez dago beste modurik.

Bizi izandako esperientziak eta kezkak partekatzeko tartea egongo da, bakoitzak ekar dezakeenari heldu eta denon artean gatazkak konpontzeko irtenbideak bilatuko ditugu.

Nori zuzendutako ikastaroa da?
Hartzailea euskaraz bizi nahi duen edota euskara gehiago erabili nahi duen euskalduna da. Ezinetatik harago joan nahi duena, oztopoak ikusi eta gainditu nahi dituena. Euskara gehiago egiteko baliabideak behar dituena.

Luixa Reizabal Arruabarrena, Ainize Sarrionandia Peña eta Maialen Eldua Azkarate: “Gure jendartean ‘maskulino’tzat hartzen diren balioak eta gaitasunak lehenesten dira eskolan”

Nola hezi genero-berdintasunean eskolaren eremuan ikastaroa eskainiko dute on-line Luixa Reizabal Arruabarrena, Ainize Sarrionandia Peña eta Maialen Eldua Azkaratek. 2015ean plazaratutako Genero-berdintasunean hezteko gida izango dute oinarri. “Hala ere, ikastaroan ez dira gidan jorratzen diren gai guztiak landuko, 30 orduk ez baitute horretarako aukerarik ematen”.

Maialen, Ainize eta Luixa elkarrekiin

Ezkerrik hasita: Ainize Sarrionandia, Luixa Reizabal eta Maialen Eldua

Egungo hezkuntza sistema androzentrikoa da?
Bai. Izan ere, modu sotilean errealitatearen ikusmolde bat transmititzen du, zeinak gizonak hartzen dituen ardatz nagusitzat. Baloratzen den pertsona-eredu nagusia maskulinoa da eta emakumeak baztertu eta gutxietsi egiten dira. Gehiago baloratzen dira tradizionalki maskulinotzat hartu ohi diren praktika, jarduera eta motibazioak, femeninotzat hartzen direnak baino.

Nola gertatzen da transmisio hori?
Besteak beste, curriculum formalaren bitartez. Edukiei dagokienez gaitasun batzuk (harremanak, kooperazio eta autonomia pertsonalerako beharrezkoak diren gaitasunak, hezkuntza afektibo-sexuala, hezkuntza sozioemozionala eta bakerako hezkuntza, kasu) baztertu egiten dira eta lan-arloan baliagarri izango diren alderdiak (bereziki hezkuntza intelektualarekin edo instrukzioarekin zerikusia dutenak) lehenesten dira. Irakasgai batzuei (Matematika, Ingurune Natural eta Sozialaren Ezagutza edo Historia, adibidez) garrantzia handiagoa ematen zaie beste batzuei baino (Gorputz Hezkuntza, Arte Plastikoak eta Musika, esaterako). Gainera edukiak modu androzentrikoan jorratzen dira. Baztertu egiten dira emakumezko pertsonaiak, haiek egindako ekarpenak, bai eta emakumeen bizimodu-ereduak ere, eredu maskulinoari jarraitzen ez badiote. Gudei, borrokei eta ekoizpen-moduei ematen zaie garrantzia, baina ez jendarteek bizirauteko egin behar izaten dutenari; hau da, zaintzari, elikadurari, garbiketari, harremanei, lotura afektiboei eta antzekoei.

Hori edukien kasuan eta metodologiari dagokionez?
Didaktika eta irakaskuntza-metodologiak boterean oinarrituta daude —hau da, autoritarismoan oinarritzen dira— eta bertikalak dira, jendarte patriarkala bezala. Izan ere, irakasleek esandakoa onartu edo/eta ikasi egin behar izaten dute ikasleek, zigorra, «gutxiegi»a, gaitzespena eta antzekoak ekiditeko. Botere-mendekotasun harremana sortzen da irakasle eta ikasleen artean eta, «arauak» (besteak beste, genero-aginduak) betetzen ez dituztenak «zigortu» egin behar direla ikasten dute ikasleek. Ondorioz, aniztasunarekiko (esaterako, familia-aniztasuna; sexu-aniztasuna, arraza-aniztasuna…) jarrera negatiboak garatzen dituzte eta «arauak» hausten dituztenak (homosexualak, bisexualak edo transexualak kasu) zigortu egiten dituzte. Gainera, irentsi egiten dute irakasleek transmititutako informazioa, horren inguruan hausnartu gabe. Horregatik guztiagatik, uste dugu ezinbestekoa dela egungo hezkuntza-sisteman indarrean dauden didaktika eta irakaskuntza-metodologiak aldatzea.

Liburuetan ere presentzia txikia dute emakumeek
Hezkuntza materialei dagokienez, mendebaldeko kulturaren genero-aginduak transmititzen dituzte eta heteronormatiboak —hau da, arau moduan heterosexualtasuna hartzen dutenak— dira. Pentsaera androzentriko dikotomikoan oinarrituta daude; hau da, errealitatea kontrajarririk dauden maskulinora eta femeninora mugatzen duen pentsaeran. Zati maskulinoari femeninoari baino balio handiagoa esleitzen dio. Izan ere, alde femeninoa ez da aipatzen, baztertu eta ezkutatu egiten da, horretarako arrazoirik eman gabe —toki eta urte askotan hezkuntzatik at gelditu da— eta, agertzen bada, gutxiago balioesten da. Emakumeak apenas agertzen dira material didaktikoetan, eta soilik agertzen dira eredu maskulinoari hurbiltzen bazaizkio. Ondorioz, neskek itxaropenak mugatzen dizkieten identifikazio-ereduak garatzen dituzte eta ez dute beren burua balioesten. Mutilek, berriz, beren burua giza lanen protagonistatzat ikusteko joera garatzen dute eta balio txikiagoa duten erreferente edo eredu femeninoetatik urruntzeko joera izaten dute.

Curriculum formalaz gainera, ezkutuko curriculumaz ere hitz egin behar dugu, ezta?
Zalantzarik gabe. Gure jendartean «maskulino»tzat hartzen diren balioak eta gaitasunak lehenesten dira eskolan. Esaterako, instrukzioa eta ezagutzaren transmisioa sustatu eta arlo sozioemozionala baztertu egiten da; lehia eta mendekotasun-harremanak sustatzen dira, lankidetza baztertuz; lan ordaindua etxeko lan, zainketa-lan edo lan boluntario ez ordaindua baino gehiago balioesten da; ekoizpena osasun eta ongizatearen gainetik jartzen da; lehia-kirolak jolasak baino gehiago baloratzen dira, etab. Hala, pertsonek ez dute gaitasunik alor sozialean eta afektiboan modu egokian jarduteko eta mendekotasun-harremanak sortzen dira.

Nahita zein nahigabe
Irakasleek, nahi gabe ere, hainbat gauza irakasten dizkiete ikasleei. Besteak beste, generoarekin zerikusia duten gaiak. Demagun mutil txiki bat erori eta negarrez hasten dela. Ez da ezohikoa izaten halako egoeretan irakasleek honako mezu hauek edo antzekoak transmititzea: «mutilek ez dute negar egiten»; «neska ematen duzu». Horrelako egoeretan haurrek sexismoa eta genero-estereotipoak bereganatu ohi dituzte eta gehienetan, esperientziak aurkakoa irakatsi ezean, estereotipo horiek onartu eta etorkizunean izango duten uste-sisteman sartzen dituzte.

Lan-orientazioa ere sexuaren araberakoa izaten da askotan. Izan ere, generoa hartzen da azterketa-kategoriatzat, «segregazio horizontala» —hau da, lanbideak sexuaren arabera banatzea— sustatuz. Hala, ugalketarekin eta zainketarekin zerikusia duten lanetara orientatzen dira neskak eta mutilak, berriz, ekoizpen-rolarekin zerikusia dutenetara. Sexuaren araberako orientazioaren eragina argi gelditzen da ikasketetan matrikulatzen diren neska-mutilen kopurua aztertuz gero. Izan ere, Osasun Zientziekin, Zientzia Sozial eta Juridikoekin eta Humanitateekin zerikusia duten ikasketetan emakumeak izaten dira nagusi, eta Zientziarekin eta Teknologiarekin zerikusia dutenetan, berriz, gizonak.

Espazioen antolaketaren eta mintzairaren bidez ere transmititzen da
Espazioaren antolaketan ere nabarmena da sexismoa. Izan ere, egoteko modu zehatzak sustatzen dituzten espazioak egoten dira eskoletan. Hala, espazio nagusian mutilak ibiltzen dira eta neskak, berriz, baztertuta egoten dira. Gainera, futbolean jolastu ahal izateko ekipamenduei baliabide gehiago eta espazio handiagoa eskaini ohi zaie beste jarduera ludiko batzuetarako espazioei baino.

Mintzairan ere sexismoa izaten da nagusi. Izan ere, gizonak eta emakumeak modu ezberdinean tratatu eta emakumezkoak gutxietsi egiten dira askotan mintzairaren bitartez. Hain zuzen ere, esaten denaren (emakumeen inguruko mezu gutxiesgarriak, kasu) eta esaten ez denaren (maskulinoa generikotzat hartu eta emakumezkoak aipatzen ez direnean, kasu) bidez. Esaterako, Euskal Herrian hitz egiten diren hiru hizkuntzetan maskulinoa erabiltzen da generiko gisa eta eskola askotan hori izaten da araua. Halaber, erabiltzen diren zenbait esaerak —«Neska batek bezala egiten duzu korrika!»—, txisteek, txantxek eta antzekoek emakumezkoak gutxiesten dituzte.

Generoaren arabera espektatibak desberdinak dira oraindik ere?
Bai. Lasaiak, txukunak, saiatuak, mendekoak eta beste izatea espero da neskengandik. Mutilengandik, berriz, independenteak, mugituak, indartsuak eta beste izatea. Izaera «domestikoa» duten jarduerak (esaterako, kideen zainketa edo gela txukuntzea) neskek haien gain hartzea espero izaten dute. Mutilengandik, berriz, matematika, gorputz-hezkuntzan eta antzekoetan emaitza onak lortzea.

Ezberdina izaten da neska-mutilekiko izaten den tratua. Neskengan pasibotasuna eta konformismoa sustatzeko joera izaten dute irakasleek, eta mutilengan, berriz, independentzia eta indibidualtasuna. Tolerantzia handia izaten dute mutilek izan dezaketen portaera desegokiarekiko (mikromatxismoak, kasu), naturaltzat hartzen dutelako. Gainera, garrantzia kentzen zaie «femeninoak» diren arazoei. Neskek emaitza hobeak dituztenean, jokabide-arrazoiak erabiltzen dituzte («ahalegin handiagoa egin dute»; «gehiago saiatu dira») haien lorpenak azaltzeko; mutilen kasuan, berriz, arrazoi intelektualak («adimentsuagoak dira»; «gaitasun handiagoak dituzte»).

Iraulpenaren araua aipatzen duzue zuek
Bai. Izan ere, ez da batere erraza izaten tratu-ezberdintasunak hautematea, generoaren ikusmolde estereotipatua oso barneratuta izatearen ondorioz «gure» egin baititugu genero-aginduak. Halakoetan, iraulpenaren araua lagungarri izan dakiguke. Oro har, emakumeak dauden tokian gizonak, edo gizonak dauden tokian emakumeak jartzeari dagokio inbertsioaren araua. Imajinatuko dugu gurekin dagoen haurra beste sexukoa dela eta aztertuko dugu ea harekiko dugun jokabidea berdina izango litzatekeen ala ez. Erantzuna baiezkoa bada, geuk aukeratutakoa izango da. Ezezkoa bada, jendartean dauden genero-aginduen araberakoa dela adieraziko luke. Halakoetan gure jokabidea aldatu beharko genuke gure nahien, usteen eta antzekoen araberakoa izan arte.

Buelta emateko hezkidetza beharrezkoa da. Zertaz ari gara hezkidetza aipatzerakoan?
Generoen arteko ezberdintasunak desagerrarazi eta gizonek eta emakumeek eskubide, aukera, tratu, betebehar, itxaropen, baliabide, kargu, espazio, denbora, eskaera eta antzeko berdinak izan ditzaten lortzea helburu duen hezkuntza-prozesuaz.

Eskola eremua landuko duzue ikastaroan, baina hezkidetzak prozesu integrala izan behar duela diozue
Generoaren ikusmolde estereotipatua eta sexista nagusiki sozializazio-eragileen bitartez bereganatzen da eta jai dugu eskolan hezkidetza sustatu eta familian, komunikabideetan eta, oro har, jendartean sexismoa transmititzen jarraitzen bada. Hala, uste dugu eskolan, familian, komunikabideetan, lan-eremuan, lagunartean eta bestelakoetan gizon eta emakumeen arteko benetako berdintasuna sustatuko duten legedia, praktika sozialak, usteak, ohiturak, arauak eta antzekoak bultzatuko dituen politika integrala behar duela hezkidetzak.

Zein da ikastaroaren helburua?
Androzentrismoa gainditu eta hezkuntza-sisteman hezkidetza sustatze aldera egin beharko liratekeen aldaketen inguruan hausnartu eta eztabaidatzea da ikastaroaren helburu nagusia. Helburu nagusi hori lortzearren, zenbait helburu zehatz planteatzen ditugu. Hain zuzen ere curriculum formalean sexismoa transmititzen den moduez jabetzea, ezkutuko curriculumean sexismoa nola transmititzen den atzemateko gaitasuna eskuratzea, norberaren jokabidearen bitartez hezkidetza sustatzeko gaitasuna garatzea eta hezkidetza sustatze aldera, curriculum formalak eta ezkutukoak izan behar dituzten ezaugarriak ezagutzea.

”Hizkuntzalari Euskaldunen III. Topaketa: Zer berri?” Komunikazioak bidaltzeko deialdia.

Hizkuntzalari Euskaldunen III. Topaketa honetan, lehenengo topaketaren hariari heldu nahi diogu. Hala, hizkuntza aztergai duten proiektuak edota tesi-lanak —abian direnak zein amaitu berriak— jendaurrean plazaratzeko gune bat izan nahi du jardunaldiak.

Hizkuntza ikergai dugunok heterogeneoak gara formazioz eta asko ditugu lan- eta ikerketa-eremuak ere. Hizkuntza Zientziek askotariko alorrak biltzen dituzte, hizkuntza ikuspuntu askotatik, eta helburu teoriko edota aplikatuekin aztertzen dutenak: hizkuntzalaritza orokorra, filologia, soziolinguistika, neurolinguistika, hizkuntzalaritza konputazionala, lexikografia, terminologia, itzulpengintza, glotodidaktika… Bada, arlo horietako guztietako ikertzaileak biltzea da topaketa honen helburua. Hartara, jakin ahal izango dugu, besteak beste, zertan ari garen, zein proiektu darabilgun esku artean edota zein tesi lantzen ari diren alor ezberdinetako doktoregaiak.

Topaketarako komunikazioak bidaltzeko deialdia
Topaketa uztailaren 4an izango da Baionan. Kike Amonarrizek emango dio hasiera, hitzaldi batekin. Ondoren, ikertzaileen komunikazio laburrak etorriko dira, bakoitza galdera-erantzunetarako bere tartearekin. Poster-saio bat egiteko aukera ere aurreikusten da, ekarpenen kopuruak hala eskatzen badu.

Komunikazioak
Aurkezpenak 15-20 minutukoak izango dira (aurrerago zehaztuko da), eta beste 5-10 minutu galdera-erantzunetarako.

Posterrak
Ekarpenetako batzuk poster saio batean aurkezteko aukera ere aurreikusten da.

Argitalpena
Ekarpenen kopuruak eta kalitateak hala ahalbidetuz gero, liburu batean biltzeko aukera aurreikusten da, Hizkuntzalari Euskaldun I. Topaketan egin zen bezala.

Zer egin?
Bidali sailburuei honako informazioa posta elektroniko honetara: hizkuntzalaritza@ueu.org

  • Komunikazioaren izenburua
  • Egileen izen-deiturak
  • Harremanetarako posta elektronikoa
  • Komunikazioaren laburpena, orrialde batekoa (erreferentziak kontuan izan gabe)

Epea:
Aurkezpenak bidaltzeko azken eguna 2017ko apirilaren 30a izango da.

Informazio gehiago:
Irati Iciar:
i.iciar@ueu.eus
943 82 14 26

Bittor Camara:”Edozein izan daiteke gure sormena lantzeko esparrua, baldintza bakarra gure interesa suspertzea da”

UEUren udaberriko eskaintzaren barruan Sormen laborategia: bizitzarako baliabideak izango da Bittor Camara Hierroren eskutik. Arte Ederretan Lizentziatua eta Diseinu Grafikoan Diplomatua izateaz gain, Camara marrazketa irakaslea da DBH eta Batxilergoan. Ikastaro honetan -tailer nahiago du berak- ez du bere burua irakasle moduan ikusten: “tailerreko parte-hartzaile guztiak ontzi batean sartuko gara, zalantzen eta blokeoen itsasoa zeharkatzeko eta azkenik sormenaren uhartera edo paradisura heltzeko. Istorio honetan, nik ere bidai berdina egingo dut beraiekin batera”. Erdi presentziala izango da.

Argazkia: Iban Gorriti

Argazkia: Iban Gorriti

Denok gara sortzaile, berez, baina zertaz ari gara sormenaz hitz egiten dugunean?
Sormena, gizakiok berez dugun ahalmen bat da. Ez da zertan gauza guztiz berriak sortzeko ahalmena izan; gure inguruan ditugun baliabideekin sortzen dugun errealitate berri bat izan daiteke. Antzinako gizakiek nolabait sua sortu zuten; ordutik hona, suarekin eta honen erabilerarekin lotutako tresna ugari sortu dira; guztiak ere sormenaren eguneroko aplikazioak bultzatuak. Gaur goizean, adibidez, denok sortu dugu nolabaiteko itxura berri bat, gure arropak aukeratu eta konbinatzerakoan sortu duguna. Horretarako gure sormen ahalmena, eguraldi baldintzek eta gure armairuak ezartzen duten testuinguruan mugitzen da. Berdina gertatzen da eguneroko janaria prestatu edota aukeratzeko orduan.

Zahartu ahala sormena galtzen goaz hala ere… Irakaslea zara zu. Behar besteko lekua ahal dauka hezkuntzan ala ateak ixten zaizkio sormenari?
Orokorrean ezan dezakegu, sormenak ez duela izan sustapen egokirik. Sormena gutxi batzuen ahalmen artistiko bezala ulertu izan da; askotan jainko edota mitologiak ematen zuen dohaina. Azken aldian, badago kontrako joera bat, batez ere enpresa-munduan, sormenaren ahalmena eta beharra era egokiagoan ulertzen duena. Hala eta guztiz ere, hezkuntzak ez du, orain arte, sormena behar adina balioztatu. Argi eta garbi ikusten dugu hori, gure hezkuntza legediak ahalmen hau lantzeko zirrikitu oso estuak uzten dituenean. Honetaz gain, irakasleok askotan ez dugu sormen ahalmena lantzeko eta sustatzeko baliabide egokirik; honela, nahiz eta irakasle batek bere ikasleengan sormen ahalmena landu nahi izan, ez daki nola egin, tresna horiek ez dituelako landu bere bizitzan. Antzerako zerbait gertatzen da gurasoen kasuan.

Esperimentazioa garrantzitsua da horretarako. Ikastaroak ere laborategi itxura izango du. Ikastaroaren helburua bakoitzak barruan duen sortzaile hori esnaraztea da. Nola egingo duzu hori?
Galderan bertan daukazu erantzuna. Esperimentazioa izango da ardatz nagusia eta norberaren sormen ahalmena eta interes pertsonalak izango dira, laborategian erabiliko ditugun tresna garrantzitsuenak. Sormena lantzerako orduan, ezinbestekoa da, norberaren arreta eta inplikazioa. Hau lortzeko derrigorrez bilatu beharko dugu, bakoitzaren izaeran, jakin-mina sortzen duen gairen bat; marrazketa, artea, diseinua, sukaldaritza, matematikak, hizkuntza, kirola… edozein izan daiteke gure sormena lantzeko esparrua; baldintza bakarra bete behar du, gure interesa suspertzea. Gaia behin aurkituta, sormena lantzea oso erraza izango da.

Erdi presentziala izango da ikastaroa. Zein izango da metodologia?
Gure metodologia, batez ere aurrezko aurreko saioetan landuko ditugun elementuetan oinarrituko da. Online atala, saio horietan landutakoak biribiltzeko erabiliko dugu eta nola ez, ikasleek egunerokotasunean irakaslearekin harremana izateko erabiliko ditugu; zalantzak argitu eta bakoitzaren lana elkarbanatzeko ikastaroan, edo hobe esanda tailerrean, parte hartuko duten kideekin.

Ikastaroa baino tailerra dela esateak erosoago sentiarazten nau, ez dut nire burua irakasle bezala ikusten kasu honetan. Tailerreko parte-hartzaile guztiak ontzi batean sartuko gara, zalantzen eta blokeoen itsasoa zeharkatzeko eta azkenik sormenaren uhartera edo paradisura heltzeko. Istorio honetan, nik ere bidai berdina egingo dut beraiekin batera eta momentu askotan konturatu gara, dudan sormenaren inguruko jakintza, bidai hori behin baino gehiagotan egin dudalako baino ez dela. Hala eta guztiz ere, bidaia ez da inoiz berdina, beti aurkitzen ditugu oztopo, zalantza eta blokeo berriak. Bide ezezagunetatik mugiaraziko gaituzte eta, beraz, bidaia liluragarria izango da, ohikoa den moduan.