Irati Iciar: “Pertsonen arteko elkarrekintza da Udako Ikastaroen ezaugarri nagusia”

Amaitu dira UEUren 45. Udako Ikastaroak eta Irati Iciar Madinabeitia arduraduna gustura dago aurtengo edizioak utzitakoekin. Gustura egindako lanarekin. Partaidetza handia, elkarlanerako bide berriak…

IKUSI BIDEOA

Irati Iciar txikia

Nola baloratzen duzu aurtengo edizioa?
45. edizio honen balorazioa oso positiboa da. 600 izen emate inguru jaso ditugu, 100 irakasle inguruk parte hartu dute. Orduan, balorazio positiboa egiten dugu partaidetzaren inguruan, baina baita Udako Ikastaroen antolaketan bertan islatu nahi izan dugun Elkar Ekin horren balorazio positiboa. Partaide asko, erakunde asko, lurralde ezberdinetakoak… Oso gustura gaude aurtengo edizio honekin.

Aipatu moduan #ElkarEkin da aurtengo udakoen leloa. Udako ikastaroetan auzolanak garrantzi handia duen seinale.
Antolaketarako auzolana ezinbestekoa da. Ikastaroen beraien edukia lantzerako orduan. Deialdi orokor bat egiten dugu ikastaroen diseinurako. Hortik aurten 110 proposamen inguru jaso ditugu eta 110 horietatik 35 aukeratu ditugu aurtengo ediziorako. Elkarlana ezinbestekoa da bai arlo akademikoan eta bestelakoetarako ere bai. Azpiegiturak lortzeko ere elkarlana ezinbestekoa izan da. Horrela izan dugu aukera Baionan, adibidez, Iker zentroa erabiltzeko, AEKren Ereintza euskaltegia erabiltzeko, EEPren egoitza. Iruñean NAPI edo Katakrak erabiltzeko aukera izan dugu. Usurbilen Udarregi Ikastola. Donostian Hirikilabs… Hori guztia elkarlan espiritu horrekin. Aipatzekoa baita Markeskoa bera ere erabiltzen dugula eta Markeskoako Udako Ikastaroek ere duten indarra azpimarratu eta hori ere Eibarko Udalarekin elkarlanean lortzen dugu.

Gaurkotasunari lotutako ikastaroak egon dira: elikadura burujabetza, pornografia… Ohiko unibertsitateetan lantzen ez diren gaiak.
Edizio bakoitza berria da. Horrek eta elkarlanean egiteak laguntzen du urtero ikastaldi berria izaten, egokitua, pil-pilean dauden gaiak lantzeko aukera ematen diguna. Eta gero Udako Ikastaroak oso gureak dira, oso UEUrenak. Malgutasuna daukagu datak, tokiak, iraupenak eta bestelakoak lantzeko. Eta bai UEUren Udako Ikastaroetan beste unibertsitate batzuetan lantzen ez diren gaiak lantzen dira.

Arlo teknikoagoetako profesional eta eragileen topagune ere izan dira ikastaroak.
Udako ikastaroetan gero eta toki eta pisu gehiago edo garrantzi handiagoa daukate jardunaldiek. Profesionalen jardunaldiek. Ikusi dugu Udako Ikastaroak, Uda garaia, gune interesgarriak direla profesional horiek ere biltzeko. Aurten adibidez hizkuntzalariak izan ditugu, komunikazio munduko teknikari edo langile edo profesionalak telebista publikoaren inguruan hausnartzen, eta beste hainbeste.

Zein funtzio dute udako ikastaroek? Eta zerk egiten ditu desberdin?
Udako Ikastaroak orokorrean ulertu behar dira etengabeko formakuntzaren fenomeno edo filosofiaren barnean. Urte osoan zehar ikasten dugu. Udako ikastaroak filosofia horren baitan daude, baina daukaten berezitasuna da ikastaro trinkoak direla, bi egun edo hiru egun jarraian izan daitezke. Udako Ikastaroetan alde informala ere oso garrantzitsua da guretzat . Klasetik kanpo gertatzen den hori. Horregatik ikastaro guztiek aldi berean egiten dute atsedena, ondoan dauden gainerako ikasleak ere ikusteko, elkarrekin bazkaltzeko aukera ematen dugu… Alde informal hori ere oso garrantzitsua delako. Pertsonen arteko elkarrekintza hori. Nire ustez hori da Udako Ikastaroen ezaugarri nagusia.

Iker Villanueva: “Fisioak azkenean gero eta gehiago lehen arretako profesionalak gara”

Ikasgelako mahaien ordez ohatilez bete da UEUren Eibarko egoitzaren hirugarren solairua. Bertan izan baita atzo eta gaur “Bandera Gorriak eta Froga Neuromuskulueskeletikoak Lehen Arretan” izeneko ikastaroa. Loitzun Izaola Azcona eta Iker Villanueva Ruiz fisioterapeuten azalpenak entzun eta praktikan jartzeko aukera izan dute.

IKUSI BIDEOA

Iker eta Loitzun txikia

Loitzun Iraola eta Iker Villanueva

Zer dira bandera gorriak?
Iker Villanueva: Bandera gorriak dira pazienteengan sintoma larriak azaltzen dituzten pistak. Eta horiek erabiltzen ditugu kontsultara datozen pazienteek arazo larriren bat duten susmatzeko.

Loitzun Izaola: Guk tratatu ditzakegu edo esan behar diegu joan behar direla medikura edo ospitalera. Bandera gorri bat izanda askotan minbizia edo da, zerbait larria, patologia larri bat…

I.V: Ez da guk tratatu dezakegun zeozer.

L.I: Orduan, guregana datozenean lehenengo aldiz froga batzuk egin…

I.V: Fisioak azkenean gero eta gehiago lehen arretako profesionalak gara. Hau kontutan eduki behar dugu, askotan zuzenean guregana datozelako.

L.I: Pasatzen dira edo kaletik zuzenean etorri eta atea jotzen dizute eta agertzen dira, bai.

Eta froga neuromuskulueskeletikoak?
L.I: Froga neuromuskulueskeletikoak dira test antzeko batzuk non ematen dizkigu..batzuk eginda edo zenbait test eginda, jakin dezakegu zein den pazientearen arazoaren jatorria edo ze ehunek egiten dion min. Orduan horegana jo dezakegu, baina egin behar ditugu test hoiek, test neuromuskulueskeletikoak. Orduan hori da diagnostikatzeko paziente, gure tratamendua gero bideratzeko.

Lehen arretan dauden profesionalek diagnostiko egoki bat egitea oso garrantzitsua dela diozue. Horregatik antolatu duzu ikastaro hau? Zein da egungo egoera?
I.V: Fisioterapian aldaketa bat sortu da orain dela gutxi. Lehen fisioterapian lanean zeuden gehienak, adibidez, Osakidetzan zeuden, eta fisioarengana heldu baino lehen beste filtro batzuk pasatzen zituzten pazienteek; medikuak ikusten zituztelako. Gaur egun askotan gertatzen da zuzenean fisioarengana datozela eta hor ezinbestekoa da diagnostiko zehatz bat egitea. Alde batetik, tratamendu on bat bideratzeko eta beste alde batetik, patologia larriago bat deskartatzeko.

Zeintzuk dira ikastaroaren helburuak?
L.I: Iikastaroaren helburua da ikasleek holako froga bateria bat izatea edo pentsatzen irakastea. Pertsona bat daukatela aurrean min bat duena, eta hori zelan bideratu tratamendu hauekin batera. Jakitea gutxi gorabehera noruntz jo behar duten probetan ateratzen denaren arabera.

I.V: Eta diagnostiko zehatz batera heltzeko tresnak ematea. Ikasleei tresna horiek eman ahalik eta diagnostikorik zehatzena lortzeko.

Ikastaroan mahaiak kendu eta ohatilak jarri dituzue.
I.V: Fisioek horrela egiten ditugulako ikastaroak. Hasieran sarrera teoriko bat egiten dugulako, baina gero praktikara pasatzen gara. Test horiek praktikatuko ditugu gure artean eta horretarako ohatilak behar ditugulako.

L.I: Ohatilak dira gure mahaia teorian eta gure mahaia praktikan

Idurre Eskisabel: “Euskal esparru komunikatibo batez eta hori egituratzeaz hitz egitera eraman behar gaitu gogoeta honek”

UEUk Eusko Ikaskuntzarekin elkarlanean “Komunikabideak eta herria: telebista publikoa irudikatuz” jardunaldia antolatu du 45. Udako Ikastaroen barruan. Eusko Ikaskuntzaren 100. urteurrenera begira abiatutako prozesuaren barruan kokatzen da berau. Beatriz Akizu Aizpiri Eusko Ikaskuntzako Prospektiba, estrategia eta proiektu berrien zuzendariarekin eta Idurre Eskisabel Larrañaga kazetari eta Eusko Ikaskuntzako Euskal Gizartea, Kultura eta Identitatea proiektuko kidearekin izan gara arratsaldeko saioaren aurretik.

IKUSI BIDEOA

IdurreetaBeatriz

Idurre Eskisabel eta Beatriz Akizu

 

Non kokatzen da jardunaldi hau?
Beatriz Akizu: Komunikabideak eta herria ikastaro hau Eusko Ikaskuntzatik UEUrekin batera garatzen ari garena kokatzen da Eusko Ikaskuntzaren proiektu nagusi baten barruan. Euskal Gizartea, Kultura eta Identitatea deitzen duguna. Eta proiektu hau, berez, beste marko orokor batean kokatzen da. Prozesu guztia Eusko Ikaskuntzak 2014an hasi zuen. Eusko Ikaskuntza 1918an jaio zen eta garai hartan eskatu zitzaion euskal gizarteak dituen premiak identifikatzea, hortik abiatuta Eusko Ikaskuntzak heldu egin zion orain dela ia 100 urte erronka horri. Berriz bere misioari helduz, herriarekin batera, gizartearekin egungo Euskal Herriko gizartearen premiak identifikatu zituen. Hortik abiatuta Identifikatu zituen Eusko Ikaskuntzak bere lan eremuak eta hor kokatzen da proiektu hau, marko ireki horretan, euskal gizartea, kultura eta identitatea ulertuz beharrezkoa dugula gizarte moduan, euskal gizarte moduan mundu global honetan gutaz hausnartzea, eta gu munduan kokatzeko zer nolako tresnak behar ditugun.

2014tik 2018ra eramango gaituen mugimendu honetan uztartzen diren hainbat lerro garatzen joango gara, honekin lotutako hainbat galderei erantzuna bilatuz, galdera berriak bilatzeko ere, eta irtenbideak proposatzeko. Lurraldetasuna edukiko dugu aztergai, euskara edukiko dugu aztergai, eredu sozioekonomikoak izango ditugu aztergai, eta 2018an, 100 urte betetzen ditugun horretan, 18. kongresua ospatuko dugu, eta kongresu horretan plazaratuko ditugu gure erantzunak, gure galdera berriak, eta gure proposamen berriak. Marko orokor horren barruan Euskal gizartea, kultura eta identitatea proiektuak identifikatu zituen lan ildo batzuk askatzen joateko gure euskal gizarteak dituen hainbat korapilo; berregituratze, birkokatze honetan aztertu beharrekoak. Bat aniztasunaren kudeaketarekin lotutakoa, bestea identitatearekin lotutakoa, testuinguru digitalak nola eragiten digun… Eta bat oso oso garrantzitsua dena hedabideekin, komunikazioarekin lotuta.

Herri baten kohesioa, herri baten imajinarioa, herri baten kokapena, ezin da ulertu gure komunikabideak eta gure tresnak nola ulertzen ditugun ez baditugu aztertzen baita ere. Gure testuinguru soziopolitikoan irekita dagoen eztabaida horretan mementoa da komunikabideen gure hausnarketa egiteko. Eta ikastaro honek hori bilatzen du. Lehenengo hazitxoa abian jartzea. Eta gaur irekita utziko ditugun hainbat haritik tiraka jarraitzeko.

Zergatik telebista publikotik abiatu?
Idurre Eskisabel: Herrigintza eta baita kultura zein nortasuna ere gure lan taldearen ildoan jorratuko bada hedabideak aztertzea ezinbesteko faktore bat da. Aspalditik. Ziur aski XIX. mendetik ari gara, baina XXI. mende honetan are eta gehiago. Kulturen eraikuntza eta iraupenean, nortasunaren eraikuntza eta iraupenean, herri komunitateen eraikuntza eta iraupenean, ezinbesteko rola jokatzen dute hedabideek. Hedabideen esparrua oso zabala da, Beak aipatzen duen ingurune digital horren haritik tiraka, gainera, gero eta zabalago, eta milenialak ez garenontzako gero eta ziurgabetasun gehiagoz betea. Iruditzen zitzaigun mementoa zela baita ere telebistaz eta zehazki telebista publikoaz gogoeta egiteko. Zergatik? Iruditzen zaigulako jendartean badagoela eztabaida hori. Esate baterako, lehenago aipatzen genuen Eusko Legebiltzarreko eztabaida horretan islatuko litzatekeena. Baina baita ere telebista publikoak, eta gure kasuan ETBk, bere sorreratik bere buruari funtzio batzuk eman dizkiolako. Eta funtzio horiek oso lotuta daudelako kulturarekin, hizkuntzarekin, nortasunarekin, herri izate horrek bere inguruan eratzen duen guztiarekin.

Telebistak eta ziur aski egundaino iritsi zaigun paradigma komunikatiboak orokorrean mundu osoan daude zalantzan, publikotasuna bera ere zalantzan dago. Publikotasuna ulertzeko modua ere badago zalantzan. Eta gero guri hemen bereizgarri batzuk erasten zaizkigu, gainera. Oraindik ere zalantzagarriagoak izateko. Orduan, uste genuen alde horretatik bazela garaia, garrantzitsua zela, interesgarria tarte bat hartzea telebista publikoaz hitz egiteko. Beatrizek esaten zuen bezala ez da bukaera bat, hasiera bat baizik. Ziur aski telebista publikoaz gaur eta hemen gogoetatzeak ekarri behar du ezinbestean mahai inguruan agertu den bezala, beste telebista batzuez, publikoez haratago doazen beste eredu batzuez pentsatzea. Ingurune digitalaz pentsatzea. Soluzioak oraingoz ez, baina galderak zabaldu.

Helburua, beraz, lehenengo pausua ematea da.
I.E: Beak aipatzen zuen haziarena eta nik uste dut hori garrantzitsua dela. Niri interesgarria iruditzen zait telebista publikoarekin abiatzea, daukan pisua eta daukan garrantzia daukalako. Eta, gainera, politika klasikoaren ikuspegitik ardatzetako bat delako. Baina ez zait iruditzen horretara mugatzen denik. Ziur aski honetaz pentsatzeak, hau eztabaidatzeak eta hortik galderak sortzeak hedabide sistema guztiaz hitz egitera eraman behar gaitu eta nik uste euskal esparru komunikatibo batez eta hori egituratzeaz hitz egitera eraman behar gaituela eta hor telebista publikoak izango du bere funtzioa, gure lurraldetasunaren barruan parte bat dena bakarrik. Gure lurraldea hori baino handiagoa baita. Eta beste gauza batzuez pentsatzera ere eraman behar gaitu. Pentsatzera eta birpentsatzera.

Gaurko saioan, oraindik erdia falta dela jakinik, zer azpimarratuko zenukete, zeintzuk dira ateratako ondorioak?
I.E: Batetik egon da oso saio polita beste toki batzuetako ereduak ikusteko. Nik uste dut inportantea dela. Batez ere oso eredu homogeneoak etortzen zaizkigunean, normalean. Hedabideetan, batez ere ikus entzunezkoetan pentsatzen dugunean, burua zuzenean Estatu Batuetara eta holakoetara joaten zaigu. Oso eredu globaletara. Ezin ditugu begi-bistatik kendu, baina gaur ekarri diren ereduak gurea bezalako herri, kultura minorizatuetakoak izan dira. Hor badaukagu zer ikasteko. Eta gero bigarren atala gehiago izan da hemen gure telebista publikoak edo EAEko telebista publikoak fikzio, entretenimendu arloan zer bide egin duen; eta herrigintzaren ikuspegitik, imajinario propioa sortzearen ikuspegitik, zer egin beharko lukeen. Egon dira ikuspegi desberdinak eta ondorioa behar baino garrantzi gutxiago ematen zaion arloa dela, ez bakarrik erreferentzialtasunak bakarrik, askotan gure burua errekonozitzeko, gure desio, espektatibak eta mundu ikuskerak moldatzeko garaian ziur aski entretenimenduarekin lotutako hori guztia funtsezko oinarrietako bat dela.

B.A: Zerbait gehiago esatekotan zein garrantzitsua den fokua bi norabidetan eramatea. Bat kanpora. Ikustea gu bezalako edo antzeko herriek zer nolako erabakiak hartzen dituzten, nolako ereduak dituzten. Asko ikasten da. Edo oso desberdinak direnek ere nola posible duten guri irakastea. Guk posible dugula hortik zerbait ikasi. Eta gero gurera begira ere. Zeren pentsatzen dugu gure inguruan dagoena oso ondo irakurrita daukagula, oso ondo ezagutzen dugulako, eta hainbat hutsune daude ikusten ez direnak, entzuten ez direnak. Eta hortaz ohartzeko fokua gurera ekarri behar dugu.

I.E: Hori ere errelatoaren parte dela eta fikzioaren parte dela. Esaten dena bezala, esaten ez dena.

B.A: Eta gure buruari ez badiogu fokua jartzen, askotan ez gara konturatzen.

Assumpta Ayerdi: “Sare lana etengabeko ikaskuntza eta eraikitze kolektibo bat da”

“Elkarlanean indarra: parte-hartzea, inklusioa eta parekidetasuna sare lanean” ikastaroa antolatu du EMAUS Fundazioak UEUren Udako Ikastaroen baitan. Assumpta Ayerdi Olaizola antolatzaile eta irakaslearekin hitz egin dugu bertan landutakoaz.

IKUSI BIDEOA

AssumptaAyerdi txikia

Assumpta Ayerdi

 

Egungo gizartea sareen gizarte bat dela diozue.
Bai, sare sozialak hor daude, eta ematen du dena globalizatuta dagoela. Baino gero banakako eta kolektiboen artean sareak sortzea eta batez ere guk nahi dugun balore eraldatzaileak bertan uztartzea lanketa bat egitea eskatzen du. Hori gainera guztion artean egin behar dugu eta baliabideak jarri behar dira horretarako. Hau da, ez dugu nahi izatea globalizazio, homogeneizazio huts bat zeinetan azkenean guk botere guztia galtzen dugun.

Artikulazio horiek kostatzen dira…
Bai, izan ere, faktore asko daude elkarlan eta sare lanean kontuan hartzekoak: botere-harremanak, rol desberdinak, erabakiguneak… Helburuak finkatu behar dira, adostu, zerbait esaten dugunean denak berdina ulertzeko… eta inklusio eta ekitatea bezalako irizpideak kontzienteki, hasieratik plangintzan txertatu behar dira. Prozesu hau etengabeko ikaskuntza bezala ulertu behar da.

”Elkarlanean indarra” izeneko lana argitaratu duzue Emausetik, sare lanaren gakoak aztertzeko.
Bai, hainbat elkarrizketa egin dugu Euskal Herriko esperientzietaz eta hortik beste lantalde batekin kontrastatuz hainbat gako eta irakaspen atera ditugu, eta erronkak ere bai. Lan hau ez da inolaz ere pausoz pauso jarraitu behar den gida, baizik eta kontuan hartzeko hainbat faktore biltzen dituena, gero modu konsziente batean bileretara eta plangintzetara ekartzeko. Azken batean, prozesu eraldatzaile bat gauzatzerako aurrerapausoak emateko baliabide bat da.

Zeintzuk dira gako nagusiak?
Alde batetik, sare lana etengabeko ikaskuntza eta eraikitze kolektibo bat dela. Ez dago formula bakar bat. Kideak dira subjektu, eta haiek antolatu eta berrikusten dute sare lan hori. Eta beste aldetik, guk irudikatzen dugun sare-lan horrek izan behar du zaintza, konfiantza eta partaidetzako espazioa.

Zer da ikastaroan landuko duzuena? Zein helbururekin?
Alde batetik prozesua bera azalduko dugu. Gero mahai-inguru batean hiru ikasleen esperientziak, irakaspenak, zailtasunak, eta beldurrak ere ezagutuko ditugu. Txileko Vía Campesinako kide baten parte hartzea ere izango dugu, eta baita ere Bilgune Feministako kide batena. Bukatzeko, inklusio kontzeptu horretan sakontzeko tailerra egingo dugu. Inklusioa era zabal batean ulertuta landuko dugu, ez bakarrik genero identitatearekin lotuta, etorkinekin edo baztertze egoeran dauden kolektiboei buruz, baizik eta adibidez euskararen kasuan ere nola landu dezakegun sare-lan batean, inklusioa eta kultura ere sustatzeko edota pertsonen izaera eta gaitasun desberdinak ere barneratzeko. Norberak eta sare-lan ekimen bakoitzak bilatu behar ditu bere erantzunak baina betiere galderak planteatuz, hausnartuz.

Vía Campesina adibide bezala ipini duzue.
Urteak daramatzagu Via Campesinako kideekin lanketa egiten. Sare-lanari dagokionez ere egituratu egin behar izan dira, testuingurura egokitu eta beraien barne erronketara ere bai. Iruditzen zaigu horrelako eragin sozial eta politikoa eduki duen mugimendutik asko daukagula ikasteko. Ez dut esan nahi berdina egin behar dugunik, baina adibide gisa interesgarria iruditzen zaigu.

Emausek sare lanean dauka jarrita fokua. Zergatik da hain garrantzitsua?
Iruditzen zaigu ezinbestekoa dela sare-lana eraldaketa lortzeko. Banan-banan ez dugu lortuko sistemari buelta ematea, ezta irudikatzea ere beste modurik badagoenik. Gainera, sare-lana era ireki batean ulertzen dugu, ez sektore berdineko eragileen artekoa. Sektore desberdinetako elkar topaketa bat lortu behar dugu, armiarma sare bat helburu hau partekatzen dugunon artean aurrera egiteko.

Mikel Olasagasti: “Gauzak modu automatizatu batean, modu estandar eta txukun batean egiten laguntzen du Ansiblek; eta kodea bera berrerabiltzen”

“Ansible: sistemak eta eguneroko lanak automatizatzen” izeneko ikastaroa izango da gaur eta bihar Eibarren, UEUren 45. Udako Ikastaroen barruan. Mikel Olasagasti Uranga UEUkidea izango dute irakasle. Sistema informatikoen kudeatzailea eta aholkulari informatikoa da Olasagasti, eta software librean aditua.

IKUSI BIDEOA

MikelOlasagasti txikia

Mikel Olasagasti

Zer da Ansible?
Ansible da teknologia bat lagunduko diguna edo lagunduko diena enpresei gauzak modu automatizatu batean, modu estandar eta txukun batean egiten eta lagunduko duena baita ere kodea bera berrerabiltzen. Horrek esan nahi du guk behin egiten dugun kode zatitxo hori edo konfigurazio zatitxo hori, behin eta berriro erabili dezakegula beste proiektu batzuetan. Ez dela gauza bat egiten dena espreski proiektu baterako. Horri esker denborak asko aurrezten dira garapen berria edo sistema berriak instalatzerakoan. Eta kontua da lagunduko digula Ansiblek moduluen bitartez -milatik gora modulu ditu- lan asko errazten. Eskuz sartu behar genituen komandoak abstraitzeko moduluak daude. Instalazioa, konfigurazioaren mantentzea, orkestrazioa… Horrelako gauzak egiteko balioko digu.

Eta fisikoa eta sarean dagoena lotzeko…
Bai, denetarik. Nagusiki zerbitzari berri bat daukagunean zerotik guk nahi dugun punturaino eramateko erabiltzen da. Baina baita ere balio du aplikazio berriak instalatzeko. Guk garatu ditugun aplikazioak non prozedura jakin bat egin behar duten: aurrena instalatu, gero editatu, ez dakit zer probatu… Horrelakoak egiten ere lagunduko digu. Baina baita ere integratzen da Amazon, Google edo era horretako sareetan eta hor makina berriak sortu, sareak konfiguratu, diskoak gehitu… Holako gauzak egin ditzakegu. Gure sistemetan berdin. Gure sisteman zuzenean konektatuko dela eta gauzak egingo dituela eta Google edo Amazonen euren panelera konektatuko da nolabait, eta gauzak egingo ditu. Guk jartzen dizkiogun arau batzuk betetzen joango da eta emaitza bat eman beharko digu.

Zergatik da hain erakargarria enpresentzat?
Erakargarria da, hasteko, doakoa delako. Software librea da. Komunitate handi bat dauka atzetik. Modulu pilo bat dauzka eguneroko lanak egiteko, baina baita ere gauza oso bereziak egiteko, Amazoneko produktu ezberdinak edo Cisco-ko switch-a, adibidez. Sare ekipamenduak egiten dituzten fabrikatzaile askok ikusten dute erraztasunak ematen dizkiela bere bezeroei gauzak konfiguratzerako orduan. Eta modu txukun eta estandar batean egiten denak normalean etorkizunean arazo gutxiago emango ditu. Orduan beraiei interesatzen zaie, fabrikatzaileen kasuan, estandarrak definitzeko eta ondoren arazo gutxiago izateko, baina bezeroari ere ematen dielako lan egiteko zuzeneko modu bat. Gehiegi aztertu gabe edo produktu berri bat ateratzen denean dena berriz ikasi behar izanik gabe. Eta enpresentzako askotan erakargarria da estandar bat definitzeko gai bagara eta estandar hori bete, gure produktu edo gure sistema guztiak txukun baldin baditugu, etorkizunean arazo gutxiago emango dizkigulako

Ikastaroan nola landuko duzue hori guztia?
Ikastaro teoriko-praktikoa da. Orduan oinarri batzuk zehaztuko ditugu. Nola egiten den Ansiblerekin lan, zeintzuk diren praktika on batzuk. Eta gero joango gara pixkanaka Ansibleko gauza berriak ikusten eta Interneten sortu ditugun zerbitzari batzuen kontra aplikatzen. Amaieran lortzeko emaitza bat. Zerbitzari bat zerotik hartu eta nola bukatuko dugun zerbait instalatuta, modulu desberdinak erabilita gauza nahiko potenteak egiteko.

Libe Mimenza: “Dokumentalgintzan, baina baita kazetaritzan ere eskura ditugun tresnak eta joerak aprobetxatu ditzagun ahal denik eta gehien”

Urte pare bat daramatzate Tirabirak proiektuarekin Bea Narbaiza Amillategi, Libe Mimenza Castillo eta Edorta Arana Agirre UPV/EHUko ikertzaileek. Egunkarietako bineten bidez euskal gatazka birpentsatzeko aukera eskaintzen duen webdok-a da Tirabirak. Eta dokumental interaktiboen mundu horretan izandako esperientzia partekatu dute UEUren Udako Ikastaroen barruan, “Dokumental interaktibo bat sortzeko tailerra, Klynt programa erabiliz”.

Beatriz, LIbe EDorta

Bea Narbaiza, Libe Mimenza eta Edorta Arana.

Ikus-entzunezko genero berria al da dokumental interaktiboa? Nola definituko zenukete?
Edorta Arana: Dokumentalgintza beti dago kokatuta faktualak edo errealitatearekin edo gertakari fisikoekin zerikusia daukaten gauzen inguruan. Egia da dokumentala gaur egun erreala, benetakoa, gauza fisikoetan oinarritutako hori eta fikzioa oso nahasita daudela. Azken finean, beti egiten duzu gertatutakoaren gainean errekreazio bat. Hor fikzio bihurtu edo irudikatu, moldatu edo aldatu egiten duzu. Edozein kasutan fikziogintzak badu bere garapen osoa genero modura. Dokumentalgintzak eduki du bereziki harremana gaurkotasunarekin, kazetaritzarekin baina baita ere hezkuntza edo dibulgazioarekin. Eta nik uste dut bi horiei gehituz gero hirugarren bat osatu egiten dela multzoa. Jendearen parte-hartze eta ekarpenekin sortutakoa. Dokumentalgintzak hartzen du beste izaera bat.

Bea Narbaiza: Genero berri moduan onartua dago. Bere definizioa oso zaila da. Definizio ezberdinak eman dira. Interakzioak berak proposatzen dituen gauzen arabera, edo maneiatzen dituen errealitateko elementuen arabera. Esperimentaziorako bide zabal bat da. Digitalizazioak zorionez ekarri duena eta Edortak planteatzen zuenaren ildotik jendeak parte hartu dezake eta nahiko eskura dauzka elementuak. Bai fikziorako eta bai dokumentalgintza tradizionalerako bideak oso itxiak izan dira. Orain zabaldu dira, esperimentaziorako aukera dago eta gizarteko edo jendarteko arazoak, jendartearekin partekatu nahi diren gaiak zabaltzeko modua da.

Gero eta zabalduago dagoen transmediaren bidetik.
E.A: Transmediatasunaren atzetik dagoena da kontatu nahi den istorio hori nahi diren edo beharrezkoak diren edo komenigarriak diren medioen bidez garatzea eta gero jendearen artera zabaltzea. Gertakari sozial, politiko, kultural edo halakoekin antolatutako dokumentalen kasuan ikuspegi transmedia hori izatea oso baliagarria da. Normalean gertakari sozialek badaukate kalean gertatutako zerbait, jendeak etxean gordeta dauzkan argazkiak, bideo grabazio batzuk, telebistan agertutako programak, liburu baten zatia… Horrekin denarekin egiten dena da istorioa askoz ere hobeto gorpuztu.

Dokumentalgintzari bultzada eman diola uste duzue? Nolako ikusten duzue?
B.N: Nik esango nuke dokumentalgintza osasuntsu dagoela. Dokumental konbentzionala. Lineala dena. Esango nuke badauzkala bere espazioak, badituela bere esparruak. Honek zabaltzen du eta bultzatzen du? Hein batean zabaldu eta bultzatuko du, baina ez nuke esango bereziki.

Libe Mimenza: Beste eskaintza bat da. Batez ere egokitzen dena publiko ezberdin batera, kontsumo ohitura desberdin batzuetara. Azken batean, duen bereizgarri handienetako bat da istoriora sartzeko puntu ezberdinak zabaltzen dituela eta erabiltzaileari protagonismoa ematen diola, nondik nora joko duen erabakitzeko. Bada norabideratze kontrolatu bat egilearen aldetik, baina badauka erabiltzaileak askatasun bat ohiko dokumentalean ez daukana. Ez da jarrera pasibo bat. Dokumental interaktiboaren egituraren arabera, aktibotasun hori mugatuko da bakarrik aukeraketa zehatz batzuk egitera, edo osatuko da bere parte-hartze birtual eta baita fisiko batekin.

B.N: Eta sarbidea ordenagailuan izateak asko errazten du. Azken finean, ordenagailua jende askok du.

E.A: Sarean kokatutako dokumentala da, eta horrek dokumentala askatzea dakar, telebista tradizionaleko edo bestelako zirkuituetatik. Horiek oso eremu estuak dira, banaketa sistema oso itxia dauka, eta dokumentalgintza interaktiboak zabaldu egiten du hori, eta edozeinek beste edozeinen esku, banaka zein taldeka, eduki batzuk jartzeko modua dakar. Horrek erraztu egiten du ideiak izatetik, egin eta zabaldu arteko bidea. Alde horretatik ideia bat daukanak badauka hori egiteko aukera.

Ikastaroan Klynt programarekin landuko duzue. Zergatik Klynt?
L.M: Interaktibitaterako urrats horretan jokoan sartzen dira ez bakarrik dokumentalgintza egiterakoan protagonista diren komunikatzaileak edo bideo sortzaileak, editoreak eta abar. baita ere informatikarekin zerikusia duen hori. Gehien erabiltzen dena kodifikazioa da, garapen propioa. Zer gertatzen da? Oraindik diziplina arteko talde horiek ez direla ohikoak, bidea hori izan beharko litzatekeen arren. Denok elkarrekin pentsatu, garatu eta sortzea, aukera teknologikoak ahalik eta gehien aprobetxatzeko, kontakizunaren, sorkuntzaren mesedetan. Oraindik ez dugu horrantz urratsik eman eta sortu dira tresna batzuk aukera ematen digutenak, garapenaz jakin gabe, kodeaz jakin gabe, interakzio eta animazio aukerak erabiltzeko. Eta horietako bat da Klynt, ez da bakarra, badaude beste batzuk, baina guk aurretik pare bat urte daramatzagu Tirabirak proiektuan lanean eta gure proiekturako aukeratu genuen tresna da hau. Badelako tresna bat aukera asko ematen dituena bideoen arteko loturak egiteko, ez hainbeste parte-hartze aktiboa gehitzeko, hori kanpoko tresna batzuen bidez bideratu behar da; baina bai horretarako. Erabiltzen ikasteko erreza da eta edizio tresna nahiko sinplea da. Hala ere, badu handicap bat, ordainpeko softwarea dela.

Amaitzeko, zein da ikastaroaren helburua?
L.M: Alde batetik, urte pare batean ikasi duguna elkarrekin komunean jarri eta horren inguruko gogoeta bat egitea, kolektiboa. Kontrastatu interesa duen jendearekin, gremioko jendearekin, eta gero guk ikasi dugun hori, ezagutza hori, transmititu eurei. Ea hemendik ateratzen garen bultzada batekin, modu honetako narrazio digitalak gehiago egiteko eta gehiago zabaltzeko; eta baita modu honetako narrazio digitalak egiteko behar den txip aldaketa barneratuta. Txip aldaketa hori bai dokumentalgintza faktualean, fikziozkoan, animaziozkoan, ikus entzunezkoetan… eta baita kazetaritzaren munduan ere. Eskura ditugun tresnak eta joerak aprobetxatu ditzagun ahal denik eta gehien, produktuak sortzeko eta gure komunikazio ekinbide hori ahalik eta arrakastatsuena izateko.

B.N: Hori da helburua. Ikusi dugu komunikazioko jendea dagoela, baina badirela beste arlo batzuetakoak ere hurbiltzen direnak. Baita pedagogiaren ikuspegitik ere. Bestelako formatu batzuk erabili nahi dituztenak. Eta hori guretzat oso interesgarria da. Helburua hori ere bazen, ikustea zein jende mota egon daitekeen horrelako gauzetan interesatuta.

Amaia Arroyo: “Tresna digitalek ematen dituzten aukera guztiak ez ditugu aprobetxatzen”

UEUren Udako Ikastaroen barruan “Unitate didaktiko digitalen diseinua” ikastaroa egingo dute bihar eta etzi Eibarren. Amaia Arroyo Sagasta ikastaroko irakasleetako batekin hitz egin dugu, bertan landuko denaren berri izateko.

IKUSI BIDEOA

Amaia Arroyo

Amaia Arroyo.

Zer da unitate didaktiko bat?
Unitate didaktiko bat planifikazio bat da, hezkuntza jarduera bat aurrera eramateko. Planifikazio horretan zehazten ditugu helburuak, landuko diren konpetentziak, edukiak, jardueren sekuentziazioa eta ebaluazio ereduak. Irakasleontzat unitate didaktikoa gure jarduna gidatzen duen iparra da, nolabait esateko.

Zein ezaugarri eduki behar ditu unitate horrek?
Ezaugarriak egokitu egin behar dira aurrean dituzun ikasleei. Helburuak, gaiak, edukiak, denak planifikatu behar dira ikasleei erantzuteko. Horretarako euren beharrak aztertu eta horiei erantzuteko diseinu guztia egin behar da.

Eta zer da unitate digitala?
Unitate digitala berez da unitate didaktiko arrunta, baina bere gain lantzen duena konpetentezia digitala. Konpetentzia digitala ez da gailuak erabiltzea bakarrik, baizik eta digitalki gai izatea informazioa bilatzeko, idazteko, baloratzeko, gordetzeko, komunikatzeko, edukiak sortzeko eta arazoak ebazteko. Konpetentzia digital hori ikuspegi global horretan ulertuta unitate digital bat litzake hori lantzeko unitate didaktiko bat.

Hezkuntzan gero eta gehiago erabiltzen dira tresna digitalak, baina modu egokian erabiltzen al ditugu?
Saiatzen gara, baina oraindik tresna soil gisa ulertzen ditugu, eta ematen dituzten aukera guztiak ez ditugula aprobetxatzen iruditzen zait. Erabilera oso xumea ematen diegu, baina berez potentzial ikaragarria dute beste gaitasun batzuk lantzeko. Adibidez, komunikatzeko gaitasuna oso ondo landu daiteke kamera baten aurrean jartzen baditugu ikasleak. Edo umeei utz diezaiokegu eduki digitalak sortzearen protagonismoa, kamera hori erabiliz.

Zer nolako ekarpen egin dezakete pedagokikoki?
Azkenean beste gaitasun batzuk lantzeko aukera eskaini. Adibidez, komunikazio gaitasuna aipatu dut baina arterako gaitasuna ere landu daiteke teknologiak erabilita. Artea landu daiteke eskuz, baina landu daiteke ere bai bideo bat eginez, collage bat eginez, beste tresna batzuk erabilita. Eta azkenean tresna horrek egongo dira egunerokotasunean etorkizunean gure ikasleen eskura. Helburua da ikasleei euren etorkizunean erabilgarriak izango diren tresnak eskaintzea.

Zein helburu lortu nahi dituzu ikastaro honekin?
Lortu nahi duguna alde batetik da konpetentzia digitala zer den ulertaraztea, tresnak erabiltzea baino askoz ere gehiago dela ulertaraztea eta beste aldetik irakasleak animatzera unitate didaktikoak diseinatzen. Izan ere, askotan testuliburuak erabiltzen ditugu, produktu bukatuak direnak, eta nahi duguna da irakasleen sormena eta irakasleen gaitasun hori ere sustatzea.

German Velayos: “Erleak ezinbestekoak dira gure elikadura-eredua eta mundu mailako biodibertsitatea mantentzeko”

Loreen polinizazioa gertatzea ezinbestekoa da gure elikadura-eredua mantentzeko, baita mundu mailako biodibertsitatea ere. Baina polinizazioaren arduradun diren erleak, desagertzen ari dira. Testuinguru horretan antolatu du UEUk “Erlezaintza ikastaroa: egungo egoera eta etorkizuneko erronkak”. German Velayos Gainza da ikastaroko arduraduna.

IKUSI Nerea Pagaldairi gaiari buruz egindako bideoa

German

Ohartzen al gara orokorrean erleen garrantziaz?
Jakinaren gainean bagaude, baina ez dakit zein puntutaraino ohartzen garen erleen garrantziaz. Berdina gertatzen da eskala handiagoetan; biodibertsitate krisi bat dagoela badakigu, baina ohartzen gara honen ondorio posible guztiez? Ez da lan erraza, ezta ezinezkoa ere. Jarrera kontua da. Arazo bat konpontzen hasiko gara arazoa dagoela onartzeko gai garenean eta honi aurre egiteko neurriak egingarriak direla ohartzean. Ikastaro honen bidez erleen munduan, eta ahal den heinean, Euskal Herrian dauden erle, erlauntza eta erlezainen egoera eta erronketan murgilduko gara. Honen bidez, erleen egoera publikoarena berarena egin nahi dugu. Espero dugu, behin ikastaroa pasatuta ikasleei galdera hau egin eta baiezko erantzuna ematea.

Desagertzeak zer ekarriko luke?
Erleen kasura jo dugu duten garrantzia ekologikoarengatik. Dakizuenez, udaberrian batez ere, lorez lore joaten dira nektarra hartzera, gero eztia eta argizaria ekoizteko, beste produktu askoren artean. Hala ere, loreek ez diete nektarra debalde ematen. Loreen estaminen konformazio estrategikoak, erlea nektarra hartzera doanean, honi polena itsastea ahalbidetzen du. Horrela, loreak polinizatzen dituzte batetik bestera mugitzean. Hau gertatzea ezinbestekoa da gure elikadura-eredua mantentzeko, baita mundu mailako biodibertsitatea ere. Horren harira, hainbat adierazpen katastrofista egon dira historian zehar. Ezagunena Albert Einsteini egozten zaion hau: “Gizakia lau urte bitartean desagertuko litzateke erregina hilko balitz. Erle barik ez dago polinizaziorik, belarrik, animaliarik ezta gizonik ere” . Zilegi da horrelako baieztapena egitea? FAOren arabera 100 laborantza-espezieren ekoizpenak munduan banatzen diren mantenugaien %90a osatzen du. Espezie horietatik 71 erleek polinizatzen dituzte. Europan laborantzek, aldiz, erleenganako dependentzia handiagoa dute; izan ere, ekoizten diren laborantza-espezieen %84a erleen bidez polinizatzen dira.

Besteak beste, erleak desagertzeko arrazoien inguruan hitz egingo duzue ikastaroan. Zeintzuk dira faktore nagusiak?
Askotan aldaketa klimatikoari egozten zaio erru guztia, erantzun erraz baten bila. Eta hala da, aldaketa klimatikoa gertatzen ari da eta espezien desagerpena edota migrazioak eragiten ditu. Ikastaro honetan, alabaina, pausu bat urrunago joango gara. Erleek gure eremuan egunero aurkitzen dituzten arazoak landuko ditugu, nahiz eta beste mordoa egon daitezkeen. Asiako liztorra batetik. Liztor honek, beren beste ahaide hurbilen moduan, beste intsektu batzuk jaten ditu: inurriak, tximeletak, landare-zorriak… Zoritxarrez, erleak ere bere menu barruan daude. Barroa akaroa ere hor dago. Erlearen kanpo-parasito bat da, erlearen odolaz elikatzen dena. Gainera, jaioberriei ere eragiten die, malformazioetatik hasi eta heriotzaraino. Kutsadura ere bai. Loreek jaulkitzen dituzten molekula kimikoak erabiltzen dituzte erleek loreak aurkitzeko, guk bidaiatzean GPSa erabiltzen dugun moduan. Aire-kutsadurak molekulen sakabanaketan eragiten du, eta ondorioz, esandako molekula kimikoak aurkitzea zailagoa da erleentzako. Eta, azkenik, pestizidak. Erleak akaba ditzakete, izan ere, erabiltzen diren pestizidek erleen neurona-arteko loturetan eragin eta horien jokabidea eraldatzen dute.

Erlezaintzaren eta erleetatik eratorritako produktuek ere euren lekua izango dute. Zer da zehatz-mehatz landuko duzuena?
Erleak protagonista hartu eta bere inguruko guztiak landu nahi ditugu. Horregatik, animaliaren egoeraz hitz egiteaz gain, gure kulturan izan duten, duten eta izango duten erabilera hurbildu nahi diogu jendeari. Gure helburu nagusietako bat, erleen problematika eta egungo ekoizpena uztartuz, ikasleek erlezaintzaren inguruko iritzi propio bat eraikitzea da. Horretan laguntze aldera, bigarren eguneko praktikak lanbide hau ezagutzen utziko digu. Izan ere, erlauntzak bisitatuko ditugu eta beste gai askoren artean erle-produktuen inguruan hitz egingo digute; hala nola, eztia, polena, propolia, erregina-jalea, argizaria, erle-pozoia…

Zein da ikastaroaren helburua?
Helburu nagusia ikasiz disfrutatzea bada ere, honako hauek jarri ditugu gure helmugatzat: erleen garrantziaz ohartzea, erleen galera eragiten duten faktoreen aurrean zein neurri hartu ezagutzea, erleetatik eratorritako produktuak eta hauen onurak ezagutzea; eta erlezain berriak erakartzea.

Amaia Elorza: “Elikadura ez da interdependentzia globalaren ikuspuntutik horrenbeste lantzen”

UEUren Udako Ikastaroen barruan “Hezkuntza formalean elikadura subiranotasuna lantzeko erremintak” jardunaldia izan da gaur Eibarko Markeskoa jauregian. Amaia Elorza Pinedo Eathink2015 proiektuko arduradunarekin izan gara atsedenaldian, Eathink2015 proiektuaren eta ikastaroan bertan landuko denaren berri izateko.

IKUSI BIDEOA

AmaiaElorza4

Amaia Elorza.

Elikadura burujabetza eta kontsumo arduratsua txikitatik lantzea berebizikoa dela ikusten duzue.
Bai, hala da. Eathink proiektuak berez nahi duena da ikastetxeetan nerabe eta gazteek elikadura subiranotasuna hezkuntza prozesuaren baitan lantzea. Ikustea nondik datorren jaten duguna eta zein ondorio dakartzan guk elikatzerakoan kontsumitzen dugunak. Nolabait gazte hauek ikastea horri buruz eta haiek bihurtzea eraldaketaren ekintzaile, kontsumo arduratsuago eta osasuntsuago bat aldarrikatzen.

Azken batean curriculumean sartzea helburu.
Bai. Ideia da txertatzea gai guzti hauek curriculumaren baitan eta ikastetxean bertan beraiek landu ahal izatea zerbait berezia izan gabe. Gaur egun elikadura bai lantzen dela osasunaren ikuspuntutik eta beste ikuspuntu batzuetatik, baina interdependentzia globalen ikuspuntu horretatik ez da horrenbestetan lantzen. Zein ondorio dituen guk egunero egunero jaten dugunak eta nondik datorren.

Badirudi jantokiko ordu hori pedagogiatik aparteko zerbait dela.
Bai hori da. Ikastetxera goaz, gauza batzuk ikastera eta gero badaukagu ordu bat bazkaltzeko edo jateko edo dena delakoa. Batzuk etxera doaz, beste batzuk ez. Nola ikusi benetan horrek badaukala zeresanik?

Orain arte proiektuaren barruan material didaktikoa landu duzue. Zer beste?
Hainbat eta hainbat aktibitate garatu ditugu. Irakasleekin beraiekin ikas unitate batzuk sortu eta landu ditugu gaia txertatzeko ikastaroan zehar eta horiekin guztiekin eta beste hainbat materialekin sortu dugu material didaktikoen kit moduko bat, orain zabaltzen ari garena. Eta beste ekintza nagusietako bat tailerrak izan dira. Bai LHn eta bai DBHn eskaini izan ditugu hainbat eta hainbat tailer kanpoko hezitzaile batzuekin eta tailer horietan egin izan dena da zuzenean elikadura landu interdependentziaren ikuspuntutik. Ikasleak hasten ziren sei orduko tailer horren hasieran haien gosariari buruz hausnartzen, – zer gosaldu dut? nondik dator? nork ekoitzi du?- eta hortik tiraka gai guzti horiek lantzen joan dira; eta tailerraren amaieran, ikasleek ikasi dutenarekin sortu behar dute ekimenen bat, proiekturen bat, edo ekintza txikiren bat, beraien ikaskideak, familiak edo herrikideak kontzientziatzeko edo sentsibilizatzeko ikasi duten horren inguruan.

Hori orain artekoa. UEUren ikastaro honetan zer da egingo duzuena?
UEUren ikastaro honetan nahi duguna da orain arte landu dugun material guztia batu dugunez, irakasleekin partekatu, haiek ere material hori erabili ahal izateko beraien egunerokotasunean. Erreminta batzuk sortu ditugu proiektu pilotu batzuekin eta goazen hori hedatzera eta benetan umeekin eta gazteekin lanean jarduten den jendearen eskutan jartzera. Horregatik lehenengo praktika onen mahai inguru bat izan da, eta gero bi tailer praktiko, bata tailerrak gauzatzen dituzten hezitzaileekin eta bestea Bizi Baratzeko Jakoba Errekondorekin, eskola baratzeak lantzeko.

Zein da azken helburua?
Material hau ahalik eta gehien zabaltzea eta irakasleek beraiek erabiltzea. Eta gero eta gehiago gure ikastetxeetan elikadura subiranotasuna, elikadura eta kontsumo arduratsua lantzea.

Egoitz Urrutikoetxea: “Periferiako iraultzaileentzat iraultzaren baloreak eta lekuko hizkuntzen, nortasunaren eta instituzioen defentsa bateragarriak ziren”

“Gaur egun bizi dugun hizkuntza egoera ez da istripu baten emaitza, baizik eta planifikatua izan den zerbaitena”

 

Iratzar fundazioarekin elkarlanean “Frantses iraultza garaiko hizkuntza politikaren ondorioak Ipar Euskal Herrian” izeneko ikastaroa antolatu du UEUk Baionan 45. Udako Ikastaroen barruan. Egoitz Urrutikoetxea Laskibar ikastaroaren arduradunak frantses iraultzaren hizkuntza politika eta euskara aztertu ditu master amaierako lanean.

IKUSI BIDEOA

EgoitzUrrutikoetxeatxikia

Egoitz Urrutikoetxea

Frantses iraultza garaiko hizkuntza politikaren ondorioak Ipar Euskal Herrian. Horixe ikastaroan aztertuko duzuena. Zein helbururekin?
Ikastaroaren helburua zen frantses iraultza garaira itzultzea. Azken batean, gaur egun Ipar Euskal Herrian euskararen egoeraren bilakaeran edo instituzionalizazioaren gaian behin eta berriz ezezko borobila adierazteko, iraultza garaiko eztabaidak mahai gainean ezartzen direnez, momentu hartako eztabaiak berriro hartu eta gaur egun erabiltzen diren argudio horiek ere kontraesanen aurrean ezartzeko. Garai hartan zer gertatu zen ulertzeko. Garrantzitsua da testuingurura itzultzea, gertatu zenaz ohartzeko. Ikastaroan angelu ezberdinetatik landu nahi izan dugu gaia. Historia ikuspegi batetik, zuzenbide ikuspegi batetik eta historia ikuspegitik baita ere, baina III. Errepublikatik harat, kontzeptu batzuk hobekiago ulertzeko. Agian III. Errepublikan iraultza garaian egin ziren gogoeta batzuk praktikara pasatuko direnez, pentsa daiteke III.Errepublikan abian ezarriko den bide horren ondorio ere badela iraultzaz egiten den interpretazioa. Horregatik zen garrantzitsua hiru atal horiek aztertzea. Iraultza garaiko hizkuntza politika, hizkuntza politikaren bilakaera legearen ikuspegitik eta gero III. Errepublika. Saiatu gara horren inguruko gogoetak hedatzen ikastaroaren bidez.

Frantses Iraultzaren hizkuntza politika eta euskara aztertu dituzu zuk master amaierako lanean. Garai erabakigarria izan zen.
Joan etorri batean Parisetik garatu zen prozesua eta Ipar Euskal Herrian edo hiru euskal probintzietan nola bizi izan zen prozesu hori, zein parte-hartze izan zen eta, beraz, hizkuntzaren gaia ere nola bizi zuten bertakoek eta nolako ikuspegia zuten hizkuntzaren problematikaren inguruan aztertu dut. Hori izan da ikerlanaren aztergai nagusia eta hortik tiratuz hainbat dokumentu aztertu ditut. Zehazki gaur egun ideologia baten oinarri den hori ulertzeko.

Eta ikusteko saldu duten hori ez dela horrela izan. Besteak beste, iraultza garaian bazirelako bestelako ikuspegiak.
Iraultza frantsesaz, hizkuntza politikaz, baina batez ere iraultza frantsesaz idatzi den guztia edo Parisetik zentrotik idatzia izan da, frantses historiografiaren baitan eta; beraz, ikuspegi jakin batekin; edo Lapurdi, Baxe Nafarroa eta Xiberoako ikuspegitik landu delarik, elizaren ikuspegitik landu da. Parisetik egindako historiografian ez dago lekurik periferiarentzat, edo periferiak duen leku bakarra da zentrotik egiten den teoriaren justifikazio moduan. Eta bigarrenaren kasuan, irakurketa guztien abiapuntuan aurkitzen da euskal probintzietan ez zela iraultzarik egon eta bertako herritarrak iraultzaren kontrakoak zirela. Orduan, postulatu horretatik abiaturik, irakurketa distortsionatua gertatzen da. Horiek izan dira, hainbatean, lehen bi korapiloak.

Hortik abiaturik, hasiera beretik ohargarri egin zait gaur dagoen irudia, iraultza frantsesaren hizkuntza politikaz, hizkuntza politika bakarra izan dela, hizkuntza politika horren helburua izan dela hasieratik lekuko hizkuntzak ezabatzea eta frantses hizkuntza nazional unibertsala inposatzea frantses estatu nazio sortu berriaren mugen barnean, bada hori ez dela hala izan. Hori izan dela Henri Grégoire apaiz iraultzailearen ideia edo bera izan zela birteorizatu zuena, baina hurbilagotik so eginez gero, ohargarri da, adibidez, iraultza frantses garaian frantses legebiltzarrak onartu duen lehen dekretua hizkuntza politikari dagokioenez, izanen dela lekuko hizkuntzetan itzulpengintza gauzatzeko lege bat. Arautzen zen frantses estatu sortu berriko lege eta araudi guztiak lekuko hizkuntzetara itzultzea eta lekuko hizkuntzetara itzultzeko lana diruztatzea estatutik. Pixka bat kontrajarria da geroztik zabaldu den mezuarekin. Pentsa liteke hori ikuspegi utilitarista batetik egina izan dela, iraultzaren hasieran berean frantses estatu nazioaren eremuan gutxiengo bat zelako frantsesez mintzo zena, eta gehiengoak elebakarrak ziren, baina elebakarrak lekuko hizkuntzetan. Beraz, hizkuntza muga horrek arazo bat sortuko du. Iraultzaren helburua delarik ideia berriak zabaltzea, berrantolaketa bat ematea, antzin erregimenarekin haustea, muga hori gainditzeko, pentsa daiteke erabaki hori gertatu zela. Hori bederen zentrotik.

Interesgarria da aldiz ikustea periferiatik nola bizi izan zen momentu hori. Periferiatik begiraturik argi da bai Okzitanian bai Alsazian bai euskal probintzietan eta batez ere Lapurdin, bertako iraultzaileentzat iraultzaren baloreak eta lekuko hizkuntzen eta nortasunaren eta instituzioen defentsa bateragarriak zirela. Pentsatzen denaren kontrara. Hola bizi zuten eta ikuspegi horretan hainbat ekarpen, teorizazio lan eginen dituzte. Montaubaneko Okzitaniako Gautier izeneko iraultzaile batek argi eta garbi zehazten zuen -Grégoiren artxiboetan aurkituko dena- helburua zela ideiak hedatzea eta, beraz, eskolak ezinbestekoak zirela, baina hori lekuko hizkuntzan egitea ezinbestekoa izango zela. Ez ikuspegi utilitarista batetik baizik eta bere gogoetan pausatzen du bestelako paradigma bat. Iraultzaren proiektua unibertsaltzat joko du, idei berrien zabaltzea helburu duena eta gizabanakoaren askatasuna helburu duena, eta iraultza beraz edozein hizkuntzatan egin daiteke. Eta hori biziki inportantea da. Eta Alsazian berdin garai berean, 1790ean ere, agertuko dira hainbat dokumentu norabide berean joaten direnak. Agertzen da iraultzaren aldeko atxikimendua, frantsesa ikastearen nolabaiteko aldekotasuna. Frantses nazio estatu sortu berriko beste herritarrekin komunikatzeko, baina beraien hizkuntza bezala alemana atxikitzearen beharra aldarrikatzen dute. Eta Ipar Euskal Herritik, Lapurditik begiraturik, gisa bereko gogoetak agertzen dira.

Iraultza garaian lehen aldiz sartuko da euskara eremu politiko-instituzionalean.
Aski interesgarria da ikustea nola iraultzak euskararen estatus aldaketa bat eragingo duen. Iraultza garai arte euskarak ez du inolako existentziarik izanen eremu administratiboan eta iraultzarekin, beraz, euskararen historia sozialean lehen aldikoz euskara sartuko da eremu politiko administratiboan. Praktika politiko berrien hizkuntza ere bilakatuko da eta horren adibide argigarrietarik bat da, itzulpenez harago, 1792tik 1796 bitartean agertzen diren Ahetze herriko bilkuren akta guztiak euskaraz direla. Ez elebidunak, euskara hutsez idatziak dira. Horrek erran nahi du bilkurak euskaraz egiten zirela eta aktak euskaraz idatziak zirela. Aurreragokoetan euskarazko aipamen batzuk agertzen dira eta ondorenekoan ere euskaraz erran batzuk agertzen dira. Pentsa daiteke hori dela idazkari euskalduna zelako, baina horretaz harago suposatzen du nolabaiteko aldekotasuna ere bazegoela. Eta Ahetzen hala bazen beste herrietan ere hala izan zitekeela, hala izan zela pentsa daiteke. Eta hori biziki inportantea da euskararen historia sozialari dagokionez.

Baina hizkuntza frantsesa izan da Frantziaren batasunaren ikur. Apurka apurka gertatuko da, zuk aipatutako konplexuetara heldu arte.
1792ra arte frantses erreinuaren juntagailua, biltzailea, erregea izanen da. Erregeak biltzen ditu herritarrak, biltzen ditu herri populu ezberdinak. Erregea da batasun horren bermea. Erregea epaitu eta heriotza zigorrera kondenatu eta hilko duten heinean, juntagailu hori desagertuko da eta berri bat sortu beharko da. Sortzen ari den nazio politikoari juntagailu bat ezarri beharko zaio. Hizkuntza izango da frantses estatu nazioa sortzeko baliabideetarik lehena. Interesgarria da Grégoiren gogoetetan ikusten den ikuspegi binario hori berreskuratzea. Oso ikuspegi binario eta sinplista izanen da. Iragana aurkezterakoan feudalismoa, antzin erregimena, zapalkuntza… Eta etorkizuna, askatasuna, progresoa, ideia aurrerakoiak… Baserri munduan iraganeko ideiak, kontserbadoreak, erreakzionarioak… Hiriguneetan progresoa, ideia aurrerakoiak eta beste. Eta hizkuntzekin berdin izanen da. Lekuko hizkuntzak izanen dira iraganaren lekuko, edo iraganaren gordailu, eta etorkizunarena frantsesa izango da. Frantsesa izango da askatasunaren hizkuntza.

Erran behar da iraultza arte jada frantses erreinuan bazegoela nolabait eleaniztasuna onartua, baina eleaniztasun hori zen banaketa sozial hierarkikoaren ispilua. Hizkuntza guztiek ez zuten balio berdina eta posible zen hiztun bakoitzaren klase sozialaren berri izatea bere hizkuntz gaitasunaren arabera. Lekuko hizkuntzetan mintzo ziren herritar elebakarrak behe klasekoak ziren eta gero eta hizkuntza gehiago mintzatu -frantsesa, latina- kategoriaz igotzen ziren. Frantses estatu nazioaren sortze prozesuan luzaz hori hainbatean hor geldituko da. Hizkuntza izango da frantsesak berdintzeko nolabaiteko elementua. Berdinduko dira hizkuntza aldetik, baina gainerako bereizketak berdin berdin jarraituko du. Nolabaiteko falazia bat ere eraikiko da horren inguruan. Interesgarria da horretan ere begia ezartzea bestelako perspektiba bat ematen diolako gaiari.

Erregetzan bereizketa hizkuntza ezagutzaren arabera egiten zen heinean, edozein eskualdetan norbaitek bazuen pretentsioa kategoriaz sozialaz edo eskala sozialean igotzeko ezinbestean frantsesa eta latina ikasi behar zuela. Hori hein batean erregetza garaian ere barneratua zuen herritargoak, baina agian beharrik ere ez zuten sentitzen, egoera bestelakoa zelako, eta agian bakoitzak bere eskualdean, bere herrian bazuelako bizibidea. Iraultzarekin gauzak aldatzen joanen dira eta hori indartu egingo da. Norbait bilakatzeko asmotan dagoen horrek fite ulertuko du frantsesaren beharra eta bere lekuko hizkuntza baztertzearen beharra. Iraultzarekin hori sistematizatu egingo da. Hor badira bi norabide. Frantses hizkuntza goitik behera ezarri da, goitik behera inposatu da, eremu bat uniformizatzeko, nazio estatua eraikitzeko, baina behetik gorako dinamika bat eragin du horrek ere. Egoera bat sortu du non denbora iragaiten joan ahala herritarrek barneratu dute beren hizkuntzari, beren nortasunari bizkarra eman beharra, -batez ere XIX, XX. mendera heltzean- etorkizun bat izateko. Luze joan den ibilbide bat da, baina jendearen buruetan sartu dena eta konplexuak eragin dituena. Gaur arte konplexuak eta ondorioak utzi ditu, bai.

Amaitzeko, ikastaroan zehar zein ondorio atera dituzue?
Oso interesgarria izan da angelu desberdinetatik gaia aztertzea. Alde juridikoak argi adierazi duena da momentuan ideia bat, ideologia bat izan dena nola lege bilakatu den. Nola lege bilakatu den gainera berriki, 1992an. Ordura arte hizkuntzak ez zuen leku berezirik konstituzioaren barruan. Ez dugu gehiago ideia bati, ideologia bati aurre egin behar baizik eta lege bati. Eta azpimarratzea iraultzan beste bide posible batzuk ere teorizatu zirela eta bestelako bide posibleak ere bideratzen entseatu zirela. Eta bide posible horietan lekuko nortasunak eta hizkuntzak iraultzaren ideiarekin bateragarriak zirela, norbanakoak eskubideak izateaz gain, eta norbanakoaren berdintasuna teorizatzeaz gain, herrien arteko berdintasuna, eta, beraz, hizkuntzen arteko berdintasuna ere teorizatzeko bide bat ireki zela.

Ipar Euskal Herritik begiraturik euskararen, nortasunaren aldarrikapena iraultzak hautsi nahi izan zuen iragan beltz batekin, ilun batekin, parekatu nahi da. Eta ibilbide hori berriz argitan ezartzeak erakusten du beste bide posible horretan ez zela batere hala; alderantziz, lekuko nortasun, hizkuntzak ideia aurrerakoien eramaile ere bazirela eta proiektu aurrerakoi horren ordezkari ere bazirela. Eta aipatu den bezala ondoko belaunaldiek ikerbideak izango lituzkete gai horretan. Eta gaur egun bizi dugun hizkuntza egoera ez dela istripu baten emaitza, baizik eta planifikatua izan den zerbaitena. Aurreko belaunaldiek agian guk baino bortizkiago pairatu edo bizi izan duten horren bilketa lana egitea beharrezkoa dela oroimena berreskuratzeko eta psikologikoki utzitako ondorioak ere ongi neurtzeko. Eta ondoko belaunaldiek ere izan dituzten jarrera, ikuspegi horiek ere ulertu ahal izateko eta bestelako perspektiba bat eskaintzeko hizkuntzari.