Irati Iciar: “Udako Ikastaroak badira ElkarEkin leloa gauzatzen den leku bat”

46. edizioaren amaieran elkarrizketa egin diogu Irati Iciar Madinabeitiari, Udako Ikastaroen arduradunari.

46. Udako ikastaroak zer moduz joan dira, zein balorazio egiten duzu?
Goiz bada ere balorazio egiteko, ikastaroak amaitu berri daudelako, orokorrean balorazio positiboa egiten dugu. Ikasturtearen hasieran markatutako helburuak bete ditugula esan daiteke. Alde batetik eskaintza mantendu. 35 ikastaro eskaini ditugu eta %85ak edo aurrera egin du. Partaide kopuruaren inguruan ere gure helburua zen aurreko urteetako datuak mantentzea eta hori ere lortu da. Eta gure helburuetan azkena, eta guretzat garratzi handiena daukana, partaideen asetasun maila da. Ikastaroak antolatu dituztenen zein parte hartu dutenen asetasuna lortzea. Beraien helburuak lortu ditugula jakitea. Horretarako balorazio orriak pasatzen ditugu. Oraindik ez ditugu ikusi, baina badaude bizipen batzuk, sentipen batzuk eta nabaritzen duzu jendea pozik egon dela, bere helburuak lortu dituela. Alde horretatik ere pozik.

Gasteizen hasi ziren Udako Ikastaroak. Lehenengoz egin da bertan.
Udako Ikastaroetan azken urteotan, konturatuko zinetenez, joan gara ikastaroak lekuz aldatzen. Eibar, Baiona, Iruñea izan dira urte askotan ikastaroen egoitza nagusiak; baina azken urteetan Usurbilen ere izan ditugu ikastaroak, Donostian ere bai. Mugitzen joan gara. Aurten lehen aldiz Udako Ikastaroak Arabara heldu dira, Gasteizera zehazki. Gasteizen ere beste hitzarmen eta elkarrekintza baten bitartez Oihaneder Euskararen Etxean egon gara. Eta gasteiztar gisa niretzat harrotasun handia da Udako Ikastaroen hasiera bertan eman dugula. Hasiera berezia lekuagatik. Hasiera berezia baita gaiagatik ere. Jardunaldi bat erabili dgu, Euskara Batuaren helduaroa. Eta jardunaldi horrek ere badauka elementu oso sentimental bat UEUrentzat, oso gauza polita izan da Jose Ramon Etxebarriari egin diogun omenaldia. Udako Ikastaroen hasiera oso polita izan da.

Aurten Iruñeko ikastaroak Ezpeleta jauregian izan dira. Zer nolako esperientzia izan da?
Hori da. Iruñeko Udako Ikastaroek egoitza berria izan dute. Ezpeleta jauregian egon gara. Hemen ere hitzarmen baten bidez lortutako eta elkarrekintza baten bidez lortutako egoitza berria izan da. Aitor Etxarte [Eskola kontseiluko lehendakaria ] eskertu behar dugu konkretuki. Bere ideia izan zen, bere bisioa. Esaten zuen garai batean Larraona Udako Ikastaroen egoitza izan zen moduan, berak nahi zuela Ezpeleta Jauregia ere Udako Ikastaroen egoitza izatea eta erreferentzia hori ere sortzea. Guretzat sekulako aukera da. Ikasgela egokiak, ikasgela prestatuak. Gainera Iruñeko bihotzean sartuak. Iruñeko bihotzean gaude eta, gainera, parean Katakrak daukagu. Parean otorduak, hamaiketakoak… Egia esan Iruñean ezin dugu besterik eskatu eta oso-oso pozik gaude Ezpeletako gure egoitza berriarekin.

Baionan, bestalde, barnetegia berreskuratu duzue
Baionan ere egoitza berria izan dugu. Bernat Etxepare lizeoan egon gara aurten udako ikastaroetan. Hau ere hitzarmen baten bidez lortutako egoitza berria izan da. Lizeo berri-berria gainera. Ondo prestatua hau ere. Alde horretatik, akademikoki, fenomeno. Baina, gainera, lizeo honek daukan berritasuna da, eta guretzat bai izan da berezia, barnetegia daukala. Hau da, lo egiteko lekua eskaintzeko aukera ere izan dugula. Oso polita izan da. Baziren 8 bat urte ez genuela barnetegirik eskaintzen. Ez genekien oso ondo jendeak nola onartuko zuen edo zer erantzungo zuen, eta talde eder bat gelditu da lotan, oso ondo pasatu dugu; eta errepikatzeko moduan. Egia esan Baionako Udako Ikastaroek badute xarma hori ere. Horretaz gain, aldaketa ere izan da azken urteetan; gero eta gehiago direlako bertatik proposatzen diren ikastaroak eta horrek eragiten du izena ematen duten gehienak Ipar Euskal Herrikoak izatea.

Eta atzo eta gaur Usurbilen.
Hemen Jakin fundazioarekin eta Usurbilgo Udalarekin daukagun hitzarmenari esker jardunaldia, Jakin jardunaldia eskaini dugu. Kasu honetan “Utopia 68/18. Iruditeri berrien bila” izenekoa. Hau ere elkarrekintza eta kolaborazio baten ondorio izan daitekeena. Iaz hasi ginen Udako Ikastaroak eskaintzen Usurbilen. Hiru urtetarako hitzarmena da. Oso sentsazio onak, oso elkarrekintza polita da. Usurbil bera ere irekita daukagu Udako Ikastaroetarako. Artzabalen (zahar egoitzaren eraikinean) bikain egon gara. Eta Jakinek ematen duen berme akademikoa ere oso polita da eta oso egokia Usurbilerako.

Aurten ere #ElkarEkin izan da leloa
Aurtengo leloa ElkarEkin izan da. Lehenengo aldia da, nire oroitzapenetan behintzat, Udako Ikastaroen leloa errepikatzen dugula. Iazko lelo berdina erabili dugu. Bereziki iaz hasitako ildotik, azpimarratzen jarraitu nahi dugulako zein garrantzitsua den UEUrentzat elkarrekintza, lankidetza, elkarkidetza hau. Konkretuki Udako Ikastaroetan elkarrekintza horrek bai izaten du nolabaiteko isla edo sinbologia berezia. Udako Ikastaroetan eskaintza egiteko orduan deialdi zabal bat egiten dugu. Aurten, adibidez, 100 proposamen inguru jaso ditugu. Orduan UEUtik barrutik sortzen diren proposamenak, gehi UEUren inguruan, orbitan dabiltzan euskal erakunde eta profesionalak ere UEUrengan jartzen duten konfiantza hori ikusita eta UEUrekin elkarlanean aritzeko duten interesa ikusita, aurten ere lelo berbera mantendu nahi genuen. Honekin ere jarraitu behar dugu esan genuen, eta baliteke datorren urtean ere jarraitzea. Oso garrantzitsua da elkarrekintzaren hau azpimarratzen jarraitzea. Egia da irudia bai aldatu dugula, baina jarraitu dugu pertsonen arteko harreman hori islatzen. Udako Ikastaroak badira ElkarEkin lelo hori gauzatzen den leku bat.

Nolakoa da Udako Ikastaroen osasuna. Zein funtzio betetzen ditu?
Udako Ikastaroen eskaintza edo fenomenoa bera aldatzen joan da UEUren barruan, baina esango nuke baita inguruan ere. Garai batean UEUren Udako Ikastaroak ziren euskaraz ikasteko zeuden bakarrenetakoak eta horregatik barnetegia eskaintzeak eta aste osoko bizipen hori eskaintzeak, helduen udalekua, bazeukan bere helburua. Ez zen bakarrik helburu akademiko bat. Ez zen bakarrik ikastea, euskaldunen topagune hori sortzea zen. Hori euskararen normalizazioarekin eta euskal gizartearen eboluzioarekin aldatzen joan den heinean Udako Ikastaroak moldatzen joan gara. Gainera, Udako Ikastaroa bada formatu bat oso moldagarria. Oso UEUrenak dira. Oso gureak dira. Orduan esan daiteke nahi duguna egin dezakegula. Gure gustukoak dira, gure neurrikoak, guk nahi dugun jendearekin egiten ditugunak, guk nahi dugun tokietan egiten ditugunak. Gasteizetik hasi eta Usurbileraino. Horrek ere ematen digu malgutasuna esateko orain hau landu nahi dut, formatu honetan, edo metodologia honekin. Alde horretan eboluzio horretan joan gara gure tokia topatzen. Gure tokia egiten. Eta gugana ElkarEkin honekin hurbiltzen direnek ere esaten digute bai dela leku interesgarri bat gaia lantzeko, gurekin elkarrekintzarako, jende ezberdinengana iristeko. Eta nik esango nuke gaur egun UEUren Udako Ikastaroak osasuntsu daudela. Topatu dugulako gure tokia. Gure nortasuna.

Maila pertsonalean zein sentsazio? Emaitzarekin gustura?
Egia esan, lan asko da. Urte osoko lana da. Askotan jendeak galdetzen dit, “zu orain egongo zara lanean eta gainontzeko urtean zer egiten duzu?”. Urte osoko lana da, esandakoa. Berez hasi antolaketarekin azaroa inguruan hasten gara, uztailaren amaierara arte luzatzen dena. Eta jarraitzen dugu balorazioak egiten eta hurrengoa antolatzen. Pertsonalki, egia da, baditu bere momentu gogorrak ere. Lan askoko momentuak. Baina pertsonalki oso lan aberasgarria da. Nik hemen ezagutzen dudan jende kopurua, jende interesgarria; hemen ikusten ditudan ikasle, irakasleak; entzuten dudana edo ahal dudanean ikasten dudan pixka bat hori ere, oso oso aberasgarria da. Oso polita da. Eta nik esaten dudan moduan, ez dago besterik munduan. UEUren Udako Ikastaroak gureak bakarrik dira eta kasu honetan pribilegio hori daukat. Horren antolaketan ibiltzeko aukera hori daukat.

 

Lorea Agirre: “Utopia helmuga bat da; dugun horren kritika egiteko eta eraldaketa prozesuak martxan jartzeko balioko diguna”

Jakinek, Usurbilgo Udalak eta UEUk elkarlanean “Utopia 68/18: iruditeria berrien bila” izeneko jardunaldia antolatu dute. Lorea Agirre Dorronsoro Jakineko zuzendariak eman digu jardunaldiaren nondik norakoen berri.

68/18 Utopia da jardunaldiaren izena, baina zuk aipatu legez ez zen soilik 68a izan, ez zen maiatza bakarrik izan, ez zen Paris bakarrik izan…
Izenburu hori jarri dugu 50 urte betetzen direlako gertaera eta data mitifikatu batena: 68ko maiatza Parisen. Baina egia da leku askotan izan zela, bai Europan bertan eta baita ere Estatu Batuetan. Gizarte zibilaren mugimendua edo Vietnameko gerra… Gauza asko izan ziren. Eta ez justu 68an. Baita lehenagotik eta ondoren ere.

Euskal Herrira etorrita, Euskal Herriak bazuen bere istorio propioa. Bere borroka propioa bizi zuen Frankismopean; hegoaldean bederen. Justu 68an ere gauza inportanteak gertatu ziren. Bata da hizkuntzaren batasuna, bestea da Txabi Etxebarrietaren heriotza, ETAren armatzea, lehenagotik zetorren kultur berpizkunde berri bat, ikastolak, alfabetatzea… Ondoren etorri zen Burgosko prozesu ikaragarri hura. Lemoizko borroka handik urte gutxitara hasten da… Asko gehiago ere izango dira. Sekularizazioa. Sekularizazio prozesu bat, hamar urtetan erabat sekularizatzen den gizarte bat. Eta beste gauza bat inportantea eta agian historiografiak ez duena hainbeste jazo da euskal feminismoaren edo feminismo abertzalearen sorrera. Iparraldean lehenengo, baina hegoaldean ere baziren horren adierazkortasunak eta horietako bat Amaia Lasaren garai hartako poesiagintza guztia. Gaur ikusita ere berria, berritzailea eta fundazionala da.

Gaur egun utopiaz ari garenean zertaz ari gara? Zein izan daiteke Utopiaren funtzioa?
Nik uste dut 68a eta gero, eta aurretik ere, sortzen den pentsamendu eta diskurtso horretan guztian utopiak esanahi berri bat hartzen duela. Gehitzen zaiola gauza bat gehiago. Eta hori da guri interesatzen zaiguna: utopia kritikoarena, utopia eraldatzailearena. Utopia ez da bakarrik paradisu bat urruti dagoena edo amets bat; baizik eta utopia da helmuga bat; bidean, dugun horren kritika egiteko eta eraldaketa prozesuak martxan jartzeko balioko digu. Alegia, utopia ez da paralizatzen duen zerbait, lortuko ez den zerbait eta, beraz, gauden honetan geratu. Baizik eta kontrakoa. Utopia lortu edo ez, izango da motibo bat, arrazoi bat, zio bat mugitzen hasteko. Hori da pixka bat 68ak ekartzen duena. Jendeak kaleak hartzen dituenean, hitza hartzen duenean. Gizarte zibilaren kontzeptua neurri batean sortzen denean. Eta egituren, ezarritakoaren, boterearen kontrako ahots berri batzuk sortzen direnean. Leku, eremu eta geografia desberdinetan. Guk horri heldu nahi diogu. Eta galdetu baita ere gaur egun zein utopia ditugun zentzu horretan.

Amaia Lasak ere aipatu du hitzaldian. Utopia bat gauzatzean, beste utopia bat sortzen dela. Utopien sistema aipatu du.
Bai. Hori da. Halabeharrez, ezta? Galeanok esaten zuen hori, urratsak eman eta ortzi-mugak bezala utopiak urratsak ematen ditu aurrera. Modu guztiz nahitaezko jarrera bat da. Jarrera politiko eta nahitaezko bat edukitzea eraldaketarako; eta gauzak egoera hobe batetara ekartzeko. Borondate eta aktibismo politiko hori elikatzeko beharra. Uste dut hori ezinbestekoa dela.

Utopiaz ari gara, baina gaur goizean behin baino gehiagotan distopia agertu da. Azken aldian asko entzuten da distopiaz. Etorkizuna txarragoa izango den horretara mugatuta gaude aspaldian?
Ez dakit mugatzen ari den horretara; baina egia da distopia asko ikusten ari garela, fikzio bezala edo kultur sistema, kultur ideologia bezala. Distopiaren irudia da, alegia, etorkizuna gaur egungoa baino okerragoa izango dela. Izango da krudela, izango da brutala. Izango da bizi ezin den mundu bat. Ideologia baten sozializazio sistema baten parte da hori guztia. Hori ez da artistaren sormen librearen imajinazio bat, baizik badago abonatutako lurralde bat horrelakoak sortzeko. Horren atzetik zer ulertzen dugu? Segur aski ulertzen dugu, edo esan nahi zaiguna da, ez mugitu, mugituta etor daitekeena okerragoa izango da. Beraz, hau da dugun mundu posible on bakarra. Ez amestu gehiagorekin. Nik uste distopiaren ideia hori dela eta beharbada gaur egun funtzionatzen duela eremu batean. Askotan esaten da, “inoiz baino gehiago dakigu, inoiz baino prestatuago gaude”. Aldi berean globalizazioak inoiz baino lotsagabekiago jartzen dizkigu begien aurrean munduko gerra, miseria, heriotzak, injustizia sozialak… Ikusi egiten ditugu telebistan egunero. Eta badirudi inoiz baino gutxiago ahal dugula. Ezin dugu ezer egin, daukagun hori mantendu baino. Hori oso ideologikoa da. Eta uste dut utopia berriak datozela beste modu batera, beste modu batez pentsatzetik. Zirkulu bat balitz pentsamendua, [eskuak elkartu eta biribila osatuz] hau da pentsamendua eta hauek dira gaiak; hor zirrikituak ireki behar direla barrutik kanpora, kanpotik barrura. Esateko: “Ez! Pentsatu daitezke gauzak beste era batera”. Eta planteatu eta egikaritu daitezke beste bizimodu posible batzuk.

Sarreran esan duzun bezala, asko izan zitezkeen edota bakarra, baina bi aukeratu dituzue. Zergatik horiek?
Bi utopia hartu ditugu, utopia kritiko eta eraldatzaile. Garrantzitsuak iruditzen zaizkigulako. Lehenengoa da zaintzaren utopia. Uste dut momentu honetan ezarritako diskurtsoaren zirrikituak zabaldu dituen horietako bat dela. Orain dela hamar urte edo hogei ez zen hori planteatzen. Alegia, bizitza erdigunean; eta ez dirua, lana eta merkatua. Bizitza erdigunean jarri eta nolabait zaintza, guztion zaintzaren politika bat ardaztu beharko lukeela gizarteak. Hori da utopia horren ideia. Iruditzen zaigu inportantea dela, bide egiten ari dela, asko aipatzen ari dela eta merezi zuela hori aipatzea. Marka teorikoa jarriko dugu. Ideia hori zer den, nola den, nondik datorren… Nolabait feminismoak dakarren ideia bat da. Eta zein arrisku izan ditzakeen. Utopia bat lantzen ari zarenean askotan gertatzen da barne arriskuak, edota barne arriskuak baino sistemak ezartzen dizkion arriskuak badituela. Zerbait aldatu ezer ez aldatzeko. Modu kritikoan, horren aplikazioa nola egiten den ikusiko dugu. Ekimenetik datorren praktika bat. Bizkaiko adinekoen zaintzaileen greba luze horrek ekarri duena. Kasualitatez zaintza erdian zegoen, eta beharbada zaintza erdian zegoelako eta emakumeek egiten zuten greba zelako izan da hain luzea, hain gatazkatsua, eta hain injustua.

Aukeratu duzuen bestea utopia sozio-ekologikoarena da.
Lehen ekologia esaten zitzaion, utopia ekologikoa edo ekologiaren borroka; baina gaur egun -urteak dira- ekologia eta injustizia soziala ezinbestean lotuta ikusten dira. Sortzen ditugun kutsadura eta zaborrak bakarrik ez, bestelako zabor humanoak eta bestelako miseriak… Dena lotuta doa finitua den planeta batean. Baliabideak pribilegiozkoak diren bide, borroka horretan gabiltza. Eta hor ere berdin, marko teoriko bat jarriko dugu; eta bi praktika ere bai errealitatetik; bi ekimen. Bizi, Baionako mugimendua batetik. Hauek hain justu bi lerro horiek lantzen dituzte: Ekologia eta migrazioa. Justizia soziala, beraiek esaten duten bezala. Eta ondoren Bego Uharte “Ongi etorri errefuxiatuak” eta beste hamaika proiektutan ibili den aktibista. Diskurtso eta praktika berri bat jartzen munduan bizi garen guztion arteko bizikidetza -ez da oso hitz polita bizikidetza-, horren gainean gutxienez pentsatzeko. Non gauden eta zertan ari garen gu geu, mundu pribilegiatuko kide garen heinean.

Transmisioaren garrantzia ere aipatu duzu. Esperientzia politikoen transmisioa. Horren hutsuneak eramaten gaitu era honetako jardunaldiak antolatzera?
Hori da, esperientzia politikoen transmisioa nola egingo dugu? Eta hemen posible dugu hori egitea. Horregatik Amaia Lasa. Esperientzia hori transmititzen guri. Nola izan zen. Batzuetan transmisio horretan elementuak oso txikiak dira, bizipenak; baina bizipen batek asko esan lezake. Edo begiak argitu ditzake. Hori oso inportantea iruditzen zait. Transmisio hori etengabe izatea. Transmisio horrekin egingo dugu onartu, ukatu, kritikatu, eraldatu… Nahi dena, baina jakinetik. Gure artean beti partekatzen dugun ideia bat da azken 50-60 urteetan gutxienez Euskal Herrian auziak oso antzekoak direla. Galderak, baldintzak, egoerak desberdinak; galdera berriak egin behar ditugu, baina auziak berak dira.

Amaitzeko, bat baino gehiago dira Jakinek eta UEUk elkarrekin antolatutako jardunaldiak eta baita Usurbilgo Udalarekin ere. Era horretako elkarlanean beharrizana dago?
Nik uste dut elkarlanak oso onak direla. Ez bakarrik antolakuntza errazten dutelako. Gaur egun gauzak antolatzea ez da hain zaila. Baizik eta bakoitzak daukan jakintza partekatzen delako, metatzen delako. Ideia oso oinarrizko bat da, baina bai pentsatzea eta bai ekitea beti taldean egiten da. Ez direlako gauza indibidualak, eta taldean ematen direlako emaitza onenak.

Elizabeth Olaskoaga: “Esparru gutxi dagoenez gauza hauetaz hitz egiteko, beti aberastuta ateratzen zara”

UEUren Eibarko Udako ikastaroen barruan “Sexuaren eraikuntza norberarengandik” izeneko ikastaroa izan da atzo eta gaur. Iñaki Dorronsoro Maioz UEUko sexologia sailburuarekin eta Hirusta kolektiboko Elizabeth Olaskoaga Ezeiza UEUkidearekin izan gara.

Sexualitatearen inguruko beharrezko kontzeptu batzuk ulertzea, argitzea da ikastaroaren helburuetako bat. Zein kontzeptuez ari gara?
Iñaki Dorronsoro: Lehenengo eta behin definizioa bera izango da. Zertaz ari garen. Zer da sexua? Zer da sexualitatea? Diferentziatu gauza bakoitza. Hasteko hori behintzat uste dut inportantea dela. Hortik zer gehiago sakontzen hasterako, oinarri oinarri oinarrizkoa zertaz ari garen hitz egitea.

Elizabeth Olaskoaga: Uste dut ez zaiola garrantzia handia eman definizioari. Gaur egun etiketa asko dago, izen asko agertzen dira. Denetarik agertzen da. Etiketa horiek ez gara saiatzen aztertzen zer den bakoitza. Gehiago oinarritzen gara norbere bizipenetan eta zer den bere beharra, zer den gustatuko litzaiokeena lantzea. Zer gertatzen den gure gorputzarekin, gizarte honek transmititu izan digunak balio digun ala ez… Hortik enfokatu dugu gehiago. Eta lan pertsonala. Zer egin nahiko genuke edo zer gustatuko litzaiguke hobetzea.

Norbere eraikuntza aipatze zenuten. Nondik abiatu beharko genuke? Zein da abiapuntua?
E.O: Lehenengo eta behin azterketa. Gizartean gertatzen dena, nola heziak izan garen aztertu dugu baita ere. Eta hortik bakoitza nola ahal duen eraiki berea.

I.D: Gaur bertan juntatu gara pertsona batzuk eta ikusten duzu haien bizipen sexuala, nolabait biografia sexuala erabat anitza dela. Oso-oso desberdinak. Eta bai interesgarria da ikustea nondik etorri garen. Prozesu hori guztia ikusteko nola eraikia izan den, deseraikitzeko eta gero hortik norbera nola sentitzen den, nola sentitu nahi lukeen…

Oraindik ezjakintasuna, desinformazioa, mitoak, beldurrak gailentzen dira?
E.O: Bai, tabu handia dago oraindik. Eta hori bai agertu da. Jaso dugun heziketa tabutik datorrela. Oso informazio gutxi eman digute eta oso gutxitan erakutsi digute. Eta zer den plazera eta zer esperimentatzea? Gure gorputza ezagutzea, onartzea. Aniztasun hori askotan horregatik ez da ikusten gure gizartean. Eta dirudi denok, normalak, berdinak eta sexualitate oso antzeko a eduki behar dugula. Eta hori ez da erreala.

Hezkuntzan, hezkidetza arloan, batzuetan badirudi aurrera ordez atzeraka goazela. Nola dago egoera sexu hezkuntzan?
E.O
: Gaur egun ikusita baita ere genero indarkeria-eta…Aste honetan lau emakume bost egunetan hil dituzte eta esaten duzu, dirudi atzeraka goazela. Ez dut uste hain erreala denik. Uste dut gazte askok baita ere aldaketa bat nahi dutela. Ikusten dute gaur egungo eredu askok ez diela balio. Batzuetan erreferenteen falta daukagu eta horren bila gabiltza. Eta batzuetan kostata. Nola aurkitu, non aurkitu… Hanka sartzen dugu. Berriro atzera, berriro aurrera. Baina nik uste dut gazte asko gaur egun balio handikoak direla eta aldaketaren bila dabiltzala.

Ikastaroa antolatzerakoan orduan zein zen zuen helburua?
I.D:
Lehenengo eta behin, nirea pertsonala, ematea jendeari aukera bat gure dimentsio oso bat den sexu mundu horretan pixka bat sartzeko. Nik badakit neroni kosta zaidala eta ikuspegi horretatik zen. Nola erraztu jendeari nik egin dudan bide hori. Nire lehenengotako helburua hori zen.

E.O: Baita ere nik uste dut helburu bat beti planteatzen dudana da hau hartu eman bat dela. Ni ez naiz irakaslea eta ez nator hona erakusteko. Nik bakarrik ahal dut nirea irakatsi, eta nik asko ikasten dut besteek partekatzen dutenean bidea. Eta nola esparru gutxi dagoen gauza hauetaz hitz egiteko, hemendik ateratzen zara beti aberastuta. Beste esperientziak entzuten dituzulako, tartekatzen direlako, partekatzen dira eta… Hartu-eman bat dela.

Beharbada falta dena gai hauetaz hitz egiteko espazio gehiago da?
E.O
: Bai. Gaur ikastaroan hasieratik gehienek komentatu dute zein formazio gutxi izan duten. Etxean ez dela hitz egiten. Gurasoek ez dugula erakusten. Guri ez digute erakutsi, baina guk askotan errepikatzen dugu eta gure seme-alabekin jarraitzen dugu isilpean. Ez dakigu zer esan, zein puntutara arte esan behar dugun. Errepikatzen dugula hori. Eta behar hori sentitzen da eta sumatzen da.

Zerbait gehiago gaurko ikastarotik?
I.D:
Esan oso-oso interesgarria izan dela. Jendea oso parte-hartzailea izan da. Gu geu asko ikasita atera gara. Oraindik ez da bukatu eta, beraz, oraindik gehiago dago ikasteko. Espero gaur etorri direnek eta bihar etorriko direnek baita ere ikasi izana. Aberastuta atera izana haiek ere. Eta espero dugu horrekin behintzat pixkanaka pixkanaka ikasten joango direla.

 

Olaia Larruskain: “Unibertsitateko eragileak eta gizarte eragileak bateratzea beharrezkoa dela argi dugu eta horri eman nahi diogu bultzada”

Aurten ere Emaus Gizarte Fundazioak eta UEUk elkarlanean antolatu dute ikastaro bat Eibarren: “Unibertsitate Ekintzailea Eraikitzen: Euskal Herriko eta Latinoamerikako begirada eta proposamenak unibertsitate eta gizarte eragileentzat”. Emauseko Olaia Larruskain Mandiolarekin izan gara.

“Unibertsitate Ekintzailea eraikitzen” da ikastaroaren izenburua. Unibertsitate ekintzailea esaten dugunean zertaz ari gara?
Berba joko bat egin dugu. Gizarte ekintzailetza dago parte batetik eta gero Latinoamerikan erabiltzen den kontzeptua “accion social” edo gizarte ekintza deitzen dena. Eta orduan biak nahasi ditugu ikastaro honen muina lantzeko. Azken batean zer da? Gizarteko beharrizanei eta gizarte eraldaketari begira ekiten duen unibertsitatea. Askotan unibertsitateari esaten zaio pentsatu asko, ikertu asko; baina gero ekin, gutxiago egiten du. Hemen bildu ditugu eragile desberdinak, askotarikoak eta ekitean dabiltzanak. Pentsatu, ikertu eta sare lanean ekiten daudenak gizarte eraldaketari begira.

Hainbat begirada eta proposamen jaso dituzue ikastaroan. Zein eratako jendea bildu duzue ikastaroan?
Gonbidatu denek dute komunean unibertsitate komunitateko eragileak direla eta baita gizarte eragileak ere. Bi horiek bateratzen dituzten ekimenak dira. Ez dira akademikoak hutsean, edo gizarte eragileak hutsean.

Dibertsitate handia daukagu. Costa Ricako parte-hartzaileak ditugu. Han oso prozesu emankorra dute. Gizarte ekintza horren inguruan sistematizatzen dute jakituria. Ez bakarrik unibertsitate barruan, gizarte eragileena ere bai. Eta pentsatzen ari dira unibertsitatearen funtzioak zein izan behar duen.

Eta Euskal Herritik fakultate desberdinetako jendea ekarri dugu eta baita gizarte mugimenduetatik datorren jendea ere. Helburu eta metodologia desberdinekin, baina oso bateratuak. Esaten dugunean unibertsitate ekintzailea, hala izan behar da bai edukitan, bai metodologietan, bai botere harremanetan eta baita helburuetan ere. Eta baita ere ikusgarritasunean. Esan nahi dugu, jende asko eta eragile asko dabiltzala horretan eta aitortza ofizial gutxi dagoela. Gure ikastaroarekin nahi duguna da erakutsi pil-pilean dagoen zerbait dela. Bai irakasleak, ikasleak eta mugimendu sozialak bateratzen dituen deiadar bat dela, eskakizun bat dela eta amets bat dela. Eta horri indarra eman nahi diogu ikastaro honetatik.

Bertoko unibertsitateen kasuan zein da egiten duzuen diagnosia?
Hemen positiboa eta negatiboa dela esan behar dugu. Gu, gainera, Emausetik, ez gara unibertsitateko eragileak eta, beraz, askatasun handiagoarekin esan dezakegu. Ikusten duguna da barruan irakasle asko, ikasle asko, eragile asko daudela honetan; oso konprometituta; baina askotan bakardade handia dagoela; eta errekurtso gutxirekin dabiltzala, militantzia puntu handi batekin. Egitura aldetik, hitzez beharbada bai, baina falta da benetako aitortza bat; bai meritu aldetik, bai curriculum aldetik eta ekonomikoki baita ere. Bestelako bultzada bat faltako litzake. Ikusten dugu aukera asko daudela, Boloniatik ere eskatzen delako inpaktu sozial hori begiratzea. Hori benetan ahalbidetu beharko litzateke. Ez bakarrik unibertsitate eta enpresen arteko harreman hori sustatuz; orain arte ulertzen den bezala. Baita ere gizarte eragileekin eta batez ere ikuspegi inklusibo eta bidezko batetik egiten diren elkarlanak.

Hori dena ikastaroan nola landuko duzue? Bizipenak jasoko dituzue batetik, tailerrak ere izango dira…
Azkenean gure ikastaroa ikusten dugu elkarlan puntu edo elkarlan gune bezala. Ez da bakarrik hitzaldiak ematea. Ikastaroa ere ezin da izan bertikala. Hemen denok daukagu zer ikasi eta zer erakutsi. Hasiera batean izan da bakoitzak bere esperientzia kontatzea, baina orain tailerretan lan egingo dugu eta ikusiko dugu zein ekarpen behar diren, zein beharrizan dauden aipatutako gai hauetan; eta bereziki komunikazio plataforma, elkarlan plataformen inguruan. Eta gero ekintza planen inguruan ere bai.

Orain artean zein eratako kezkak azaleratu dira?
Lehendik ere bagenuen susmoa eta berresten ari da. Unibertsitateko eragileak eta gizarte eragileak bateratzea beharrezkoa dela garbi daukagu, baina horrek ez du esan nahi hori erraz egiten denik. Lan egiteko era berri bat da, botere harremanak aldatzen dira, bakoitzak egiten duenaren aitortza beharrezkoa da, eta hori epe luzerako lan bat da. Eta horri eman nahi diogu bultzada hemendik eta uste dut hor egongo dela gure ikastaroaren muina.

Hori da azken helburua?
Bai, artikulazioa, elkarlana eta eraldaketa kolektibo bat lortzea unibertsitateko komunitatearen inguruan.

Amaitzeko, besteak beste, UEUko bizipenek ere lekua izan dute Iñaki Alegriaren eskutik. Nola ikusten duzue UEUren jarduna?
UEU gonbidatu genuen era kontziente batean. Emausetik Udako Ikastaroak 2015etik antolatzen ditugu; baina falta zen UEU espazio eta gune izateaz gain protagonista izatea. Ikusten genuen lan egiten gauden ildo honetan helburu eta kezketan antzekotasun asko daudela. Horregatik bildu dugu gure prozesura, ez bakarrik ematen digun espazio eta aukeragatik; baita ere berak sustatzen dituen prozesuengatik.

Aitor Bastarrika “Ikastaroaren helburua da jendeak ezagutzea eskuragarri dauden datu base libreak”

Geomatikak ere bere lekua izan du 46. Udako Ikastaroen barruan. Hain zuzen ere “Satelite bidezko datu libreen prozesamendua QGIS erabiliz” izeneko ikastaroa izan da Eibarren. Arduraduna Aitor Bastarrika Izagirre izan da, UPV/EHUko irakaslea geomatika alorrean.

Teledetekzioaren inguruan arituko zarete ikastaroan, baina teledetekzioaz ari garenean zertaz ari gara?
Teledetekzioa da kontaktu fisikorik izan gabe gauzak atzematea. Gauzak kartografiatzea, edo fenomenoren bat dagoen edo ez ikustea. Betiere kontaktu fisikoa izan gabe.

Estatu Batuetako Geologia Zerbitzuaren Landsat artxiboa eta Europear Espazio-Agentziaren Sentinel izeneko artxiboak erabiliko dituzue. Zertarako erabili daitezke satelite bidezko datu libre horiek?
Ikastaroaren helburua batez ere zen jendeak ezagutu ditzala eskuragarri dauden datu baseak. Oso interesgarriak direlako eta, gainera, oso ondo landuta daudelako. Eta lan gehiegi egin gabe erabili daitezke edozein monitorizazio egiteko. Hamasei egunetako irudiak dauzkagu Landsat-aren kasuan eta bost egunetako irudiak Sentinel2-aren kasuan. Oraindik bereizmen espazial hobearekin. Orduan lurraldearekin erlazionatuta dagoen edozein aplikazio eta horren monitorizazioa berez posible da modu ekonomiko batean.

Ikastarora zein eratako jendea etorri da, zein beharrizanei begira?
Pixka bat denetarik dator. Teledetekzioan orokorrean formatu nahi duena, administrazioan lan egiten duen jendea, ikasleak, doktoregaiak… Lurraldearekin erlazionatuta dauden profilak.

QGIS software libre bidez ustiatuko dituzue datuak. Zer da QGIS eta nola landuko duzue?
QGIS software libre bat datu espazialak orokorrean lantzeko eta badauzka zenbait atal teledetekzioarekin lan egiteko. Eta guk erabiliko duguna da Orfeo toolbox deitzen den tresna libre bat, QGISekin batera doana, eta egingo duguna da praktika ariketaren bat; datuak deskargatu eta kasu ahalik eta errealena landu data horiekin.

Kasu erreala aipatu duzu. Adibidez zertarako erabili daiteke?
Landaretza mapa bat egiteko, landa eremu edo eremu agrikolen kartografiak egiteko, edo landaretzaren eboluzioa aztertzeko.

Zein da ikastaroaren azken helburua?
Ikastaroaren azken helburua da batez ere ezagutzea, ezagutaraztea datu libre horiek badaudela eta modu nahiko sinplean erabili daitezkeela software libre batekin.

Bakarne Altonaga: “Atzera begiratze horrek aukera eskaintzen du generoaren ikuspegirik queer-ena ikustarazteko”

“Generoaren historia: irakaskuntza tresna” bezala lantzeko ikastaroa ere izan da UEUren Eibarko ikastaroen barruan. Bakarne Altonaga Begoña UEUkide, Historia Garaikidean doktorea (UPV/EHU) eta generoaren historiaren alorreko ikerlariarekin eta Eider de Dios Fernandez Historia Garaikidean doktore (UPV/EHU) eta generoaren historiaren eta ahozko historiaren eremuko ikerlariarekin hitz egin dugu.

Bakarne Altonaga eta Eider De Dios

Genero ikuspegia ikasgai bat baino gehiago ikuspegi bat dela erakustea da ikastaroaren helburua. Zerk eraman zaituzte horretara?
Bakarne Altonaga: Deformazio profesionala da beharbada. Guk generoaren historiaren alorrean jardun dugu azken urteetan. Zentzu horretan gure alorra da. Gure ikerketa alorra da. Gure bizitza alorra da. Eta sinesten dugu behar beharrezkoa dela bere ekarpena kontuan hartzea giza zientzietan, hezkuntzan…

Eider De Dios: Ados nago Bakarnek esan duenarekin. Baina hau guztia hasi zen Gorkak [Gorka Etxebarria UEUko historia sailburua] esan zigulako, “zergatik ez duzue hau antolatzen?”. Genero ikuspuntua oso garrantzitsua dela uste dut eta gustatuko litzaidake hori esparru guztietara ailegatzea.

Zein hutsune ikusten dituzue hezkuntzan?
B.A
: Hutsune desberdinak daude. Alde batetik materialena, bai generoaren alderditik bai euskararen alderditik. Beste bat da, eta nik uste dut ikasleekin ikusi dugula, nahiz eta materialak egon, badagoela arazo bat ikuskerekin, mentalitateekin. Hori beste arazo bat da. Errazagoa da dinamikak, materialak eta jarduerak sortzea, benetako mentalitate aldaketa bat sortzea baino. Zentzu horretan gabezia baino da gauden gizarte ereduan gaudela oraindik.

E.D: Bai, gabeziak ezberdinak dira. Adibidez bigarren hezkuntzan hasi dira emakumeen gainean hitz egiten, baina…. Erromatarren inperioa, adibidez. Azaltzen dute erromatarren inperioa eta gero zati txiki bat emakumeak erromatar inperioan. Alde batetik, bai, ikusgarritasuna lortu dute, baina beste aldetik, zer gertatzen da? Emakumeak ez ziren erromatarren inperioaren barnean egon? Berezitasun hori ez dakit positiboa den, guztiz positiboa den ala ez. Azken finean ikusten da nola generoa badabilen hortik, eta betaurreko moreei buruz entzuten dugu, baina gero ez dago benetan gizartean hain sartuta. Eta unibertsitatean, adibidez, hitz egin dugu horri buruz, ez dago genero historiako ikasgai bat. Badago master bat hemen UPV/EHUn. Palentzian uste dut badagoela, baina gabezia hori dago.

B.A: Eskaintza ez da oso handia.

E.D: Eta zuk irakasle gisa nahi baduzu hori eskaini azken batean egingo duzu zure ikasgaian. Ez dago txarto hori egitea. Guztiz ados nago, baina zure aldetik atera behar da.

B.A: Egia da badagoela tentsio hori gure aldetik. Ikusarazi nahi duzunean gai jakin batean emakumeen ekarpena, baina aldi berean txertatu nahi duzunean genero ikuspegia. Jakinda ikusgarritasuna baino zerbait gehiago dela.

Emakumeen historiatik Generoaren historiara. Zein izan da garapena? Non gaude?
B.A:
Nik uste ikuspegi uztargarriak direla, uztargarriak izan behar dutela. Eta bata ez dela bestea baino hobea. Bakoitzak ditu bere bereizgarritasunak. Ondo egiten badira, ondo daude. Nik uste dut benetan interesgarriena bateragarritasun on bat bilatzea. Badaude ikerketa batzuk emakumeen historia baino gehiago generoaren historian zentratzen direnak. Baina nik uste dut posible dela ondo uztartzea. Eta egoeraren aldetik, bigarren hezkuntza mailan nik uste dut oraindik gabezia handiak daudela. Emakumeen historiaren txertaketa on bat egitea errazagoa iruditzen zait. Generoaren ikuspegiak agian badaukalako elaborazio teoriko konplexuago bat. Eta agian zailagoa egiten da.

E.D: Ondo egiten baduzu bateragarriak dira. Nik uste orain arte emakumeen historia egin dudala genero ikuspuntuarekin. Maskulinitatearen ikasketa edo azterketekin hasiko naiz, baina genero ikuspuntutik eginda. Gizonen historia, baina ez hainbeste maskulinitatea aldetik eginda. Beste begirada bat da generoa.

B.A: Interesgunea gehiago genero harremanetan. Edo generoak zelako gaitasuna daukan gainerako egitura politikoak eta transformatzeko, edo determinatzeko.

E.D: Botere harremanak direla ikusteko. Eta pribatutasuna eta publikotasunaren arteko harresi hori apurtzeko eta ikusteko horma hori ez dela inoiz existitu.

B.A: Bai. Oso erabilgarria da; niretzat interesgarriena da aukera eskaintzen duela gainerako diziplina guztietan era zeharkakoan txertatzeko.

E.D: Eta gainera generoa oso kategoria aztertzailea edo kritikoa dela. Bere mugak ditu, baina ia guztia aztertu dezakezu genero begiradarekin. Begirada kritiko bat eskainiko dizu azken finean.

Diziplinartekotasuna aipatu duzue eta ikastaroan ere hainbat diziplinatatik aztertuko duzue gaia. Zeintzuetatik?
E.D:
Gehienak historialariak gara. Bakarneren kasuan filosofia egin zuen, eta doktoretza historia garaikidean egiten ari da. Arte ederretako irakaslea ere badugu. Positiboa da beti diziplinartekotasuna. Nire kasuan eta Laurarenean [Laura Cruz] baita, historialariak gara, baina antropologiako tresneria erabiltzen dugu. Ahozko historia adibidez. Azken finean ona da beste sailetan egiten diren gauzak ezagutzea eta ikastaro honetan gura genuena hori zen, arkeologiako norbait egotea eta arkeologia queer-en inguruan mintzatzea, adibidez. Eta bestelako ikuspuntu ezberdinak azaltzea.

B.A: Beharbada aitortu behar dugu ez dugula ortodoxia diziplinarretan sinesten. Eta zentzu horretan ere historiari buruzko lanak egiten ditugunean, generoaren ikuspegitik, gure metodoak edo epistemologiak badauka zerikusi handia ikasketa kulturalekin. Ez da bakarrik ikuspuntu ezberdinak erabiltzea baizik eta era askotako iturrien balioa aitortzea. Iturri desberdin askoren arteko ikerketak egitea edo duten balioa erakustea. Eta zentzu horretan uste dugu beti dela aberasgarria.

E.D: Bai gure asmoa hori zen. Ahalik eta iturri gehien azaltzea. Ahozko memoria, ahozko historia, egunkariak, filmak, arkeologia…

B.A: Eta eskuizkribuak-eta, oso tipikoak direnak, ere bai.

E.D: Eta saiatu gara, ez dakit lortu dugun ala ez, iturri horien erabilera azaltzen bigarren hezkuntzarako. Azken finean iragarki batekin generoaren irakurketa egin dezakezu.

Aipatu dituzuen feminitatea eta maskulinitate irudiak deseraikitzea ere bada ikastaroaren helburua. Hori nola landu ere aztertu duzue?
B.A:
Nik uste dut garrantzitsua dela, generoaren historiatik gatozenez, erakustea feminitate eta maskulinitate irudikapenak azken batean historikoak direla. Eta nik uste dut historiak eskaintzen duen gauzarik positiboena zentzu horretan hori dela. Atzera begiratze horrek aukera eskaintzen du generoaren ikuspegirik queer-ena ikustarazteko. Banatu behar dugu feminitatea emakume baten gorputz biologikotik eta maskulinitatea gizon baten gorputz biologikotik. Historiak hori egiteko aukera paregabea ematen du.

E.D: Niri gustatzen zait bolumenaren metafora. Musika katean marratxo bat ikusten da eta feminitate eta maskulinitatea pentsatzen dugu bakoitza punta batean dagoela, baina bolumena mugitzen duzu eta marra ez da inoiz %100 feminitatea edo %100 maskulinitatea.

B.A: Eta gero generoak daukan beste gauza positibo bat da kategoria horietan sartzen ez diren genero eraikuntzak eta sexualitateak eta bestelako gorputz esperientziak ere ikertzeko eta erakusteko aukera ematen duela. Ematen du gaitasuna hain bitarra den egitura edo arkitektura hori zalantzan jartzeko. Eta historia da hori guztia ikustarazteko material enpiriko oso ona.

Ikastaroan izena eman duten emakume eta gizon kopuruari begiratuta. Oraindik ere zailagoa da era honetako ikastaroetara gizonezkoak erakartzea?
B.A:
Nik uste dut generoaren diskurtsoak oraindik emakumeak interpelatzen dituela gehiago edo sentitzen direla gehiago interpelatuak. Baina hori aldatzen ari da.

E.D: Egia da etortzen direnek genero ikuspuntua dutela, edo feministak direla edo sentsibilitate handia dutela. Gutxi, baina kalitatezkoak.

 

Koldo Garcia: “Jendearen zergei esker egin dezakegu egiten duguna eta eskertzeko modu bat da egiten ditugunak azaltzea”

UEUren 46. Udako Ikastaroen barruan eta IkerGazte Kongresuetan irekitako bideari jarraituz, Ikertzaile Euskaldunei zuzendutako tailerrak ere badira; beraien intereseko gaiak landu eta sarea mantentzeko helburuarekin. Tartean “Dibulgazioan hasten eta hazten” izenekoa. Uxune Martinez Mazaga, Koldo Garcia Etxebarria eta Josu Lopez Gazpio dira ikastaroko arduradunak.

Uxune Martinez Mazaga.

Azken urteetan zientziaren dibulgazioa indarra hartzen ari da. Nola ikusten duzu egoera?
Uxune Martinez: Zientziaren dibulgazioa kazetaritza zientifikoak edota kazetaritzak dituen hutsuneak betetzera dator. Alde batetik hedabideak ez direlako ailegatzen toki guztietara. Egunerokotasunaren menpe daude. Beste aldetik zientziari buruz jarduteko kazetariak adituak izan behar direlako edo nolabaiteko jakinduria edo ezagutzak izan behar dituztelako. Orduan hor dago hutsune bat eta hutsune hori betetzera dator dibulgazioa. Dibulgazioaren esparrua azkenengo urteetan indartu egin da. Eragile gehiago daude. Alde batetik bai ikertzaileak eta bai zientzialariak ere hasi dira dibulgatzen euren lana, askotariko edukiak plazaratzen. Bai artikuluak, bai youtubeko bideoak, bai podcastak, bai argazkiak, infografiak… Hori dena teknologia berriek ematen digutenagatik. Eta gehitu egin dira eragileak; eta interes bat sortzen du. Interes bat sortzen du gizartean zientziaren dibulgazioak egunerokotasuneko gaiekin lotuta dagoelako. Adibidez, alarma sortzen duten gaiak badaude, sendagai baten eragin ona edo kaltegarria dela eta ez dela, haragien intoxikazioa edo janarien intoxikazioa dela, txertoak direla… Eta bestelako terapiak eta. Eta jakin-min hori badago eta badaude horren inguruan erantzuna emateko edo irizpideak edo informazioa zabaltzeko lanean ari diren hainbat eragile.

Eta euskaraz?
U.M: Euskaraz nabarmena da. Nabarmena da beste gai batzuk, beste alor batzuk lantzen zituzten medioak edo erakundeak dibulgaziora etorri direlako. Hor adibidez esanguratsua da unibertsitatea.net-en barruan dauden blogariena. Beste alde batetik Sustatu edo ZuZeu bezalako agerkari digitalak daude, non zientzia gaiak eta lantzen diren. Argiak ere baditu ateak zabalik blogarientzako eta hainbatek zientzia gaiak lantzen dituzte…

Une honetan euskaraz ikusten dut badagoela hazkunde bat batez ere talde jakin batetik. Zientzialari eta ikertzaile talde jakin batetik. Eta beste batetik hedabide edo beste proiektuetako arduradunen aldetik eta zaletuen aldetik.

Koldo Garcia Etxebarria.

Denok izan behar dugu dibulgatzaile?
Koldo Garcia: Ez. Ez dugu denok dibulgatzaile izan beharrik. Azken finean dibulgazioa egitea norberaren beharretara doitu behar da. Guztiok ez gara gai zientzia saltzeko, ezta erregistro berdinetan aritzeko gai ere. Ez da gauza bera testu bat idaztea zientzian interesa dutenentzat edo publiko orokorrarentzat. Beharbada hedabide orokor batean. Irratian aritzea. Eta askoz ere gutxiago aurkezpen bat egitea jendearen aurrean. Edo bideo bat grabatzea. Ez da gauza bera youtuben aritzea edo podcast bat egitea. Ez da gauza bera Instagram bidez dibulgatzen saiatzea edo artikulu bat idaztea egunkari batetarako. Norbera eroso sentituko da leku batean edo gehiagotan, baina ez dugu zertan guztietan eroso sentitu behar. Eta gainera iruditzen zait, eta onartu behar dugula, guztiok ez garela gai komunikatzeko, guztiok ez garela komunikatzaile onak. Badira komunikatzaile onak espresuki edo ikasi dezaketenak ondo komunikatzen, baina gero badaudela beste pertsona batzuk ezin dutenak. Eta ez dugula zertan behartu behar. Azken finean dibulgatzeko gakoa eroso sentitzea da. Zeren ez bazaude eroso publikoak nabarituko du. Edo testua ez da ulertuko. Eta kontatzen duzuna ez da ondo ulertuko. Eta horrek justu kontrako emaitza lortuko du; Jendea zientziara hurbildu beharrean, urruntzea. Ikusten dutelako ez direla saiatzen edo oso zaila dela hori irakurtzea edo ulertzea. Eta orduan eroso sentitu behar da pertsona. Nik uste dut behintzat saiatu, saiatu behar dela; proba egin, baietz esan lehenengokoan. Ez da gauza bera hitzaldi bat ematea erretiratuei edo nerabeei. Beharbada nerabeekin ez zara sentitzen gustura, baina erretiratuekin bai. Orduan hortik jarraitu dezakezu. Denok egin dezakegu. Kontua da, eta azkenean hori da garrantzitsuena, denok pixka bat dibulgatzea, gutxi batzuk dena ez dibulgatzeko.

Eta dena dibulgatu behar da?
K.G:Nik uste dut gai guztiak dibulgatu daitezkeela, baina batzuk beste batzuk baino errazago dibulgatzen dira. Beharbada edukia zailagoa da, baina interesa piztea errazagoa da. Adibidez osasunarekin lotutako gaiek oso errez harrapatzen dute jendea. Beharbada azaltzea zailagoa da, baina arreta badaukazu. Dena dibulgatu daiteke, baina gai batzuk zailagoak dira interesa pizteko, baina gero errazak dira kontatzen. Metaforen bidez edo istorioak kontatuta. Eta alderantziz gerta daiteke. Oso interesgarria izan daitekeen gai bat oso zaila izatea dibulgatzen. Baina saiatu, saiatu behar gara.

Baina komeni da dena dibulgatzea?
K.G: Behintzat gai bazara ondo egiteko. Ez baduzu zure burua ikusten ondo hori egiteko, hobe ez egin.

Zergatik da hain garrantzitsua?
K.G: Azken finean hor bi kontu nagusi daude. Alde batetik benetan nahi badugu jendeak zientzian konfiantza izatea edo behintzat ulertzea, egin behar dugu. Ezin dezakeguna da pentsatu jendeak esango duela, “bai, zuentzat dirua, zuentzat laginak, odola emango dizuet” eta ez diegu esaten zertan ari garen. Ez bakarrik gerora, baizik eta aurretik. Gero ez ditugu odol laginak lortzen, zergatik? Jendeak ez dakielako zertan ari garen. Hori inbertsio bat da zientziaren hedapenean. Beste alde batetik nik uste pribilegiatu batzuk garela zientzian lan egiten dugunok. Aukera dugula gauza oso abstraktuak eta lantzeko, baina baita ere oso politak direnak. Eta pribilegio hori banatu behar dugula jendearekin. Jendeak egiten duen lanari esker eta bere zergei esker guk egin dezakegu egiten duguna; eta eskertzeko modu bat da guk egiten ditugun gauza polit horiek jendeari azaltzea. Jendeak bere partea jartzen du eta bere bizitza uzten du hori aurrera atera ahal izateko.

Josu Lopez Gazpio.

Aipatutako hori guztia nola landu duzue ikastaroan?
J. L.G: Saiatu gara azaltzen zergatik den garrantzitsua dibulgazioa ikertzaile batentzat, zer ikasten duen, zein abantaila ematen dizkion… Zergatik den garrantzitsua dibulgazio hori, gainera ,euskaraz egitea. Eta lehenengo zatian horretaz aritu gara. Gero non dibulgatu azaltzen saiatu gara. Idatzizko dibulgazioarekin aritu gara lehen zatian. Testu formalak, testu informalak. Ikus-entzunezkoa ere landuko dugu, irratiari begira edo youtubeko kanalak, adibidez. Egun Internetek ematen dituen baliabideak asko dira eta guzti horiek zatika saiatu gara azaltzen gure esperientziatik.

Orain arte zein eratako kezkak izan dira mahai gainean?
J. L.G: Alde batetik dibulgatzen hasteko beldurra izaten da lehen puntu hori. Batzuk badira jadanik hasiak direnak dibulgatzen, baina orokorrean ikertzaileei kosta egiten zaie dibulgatzen hastea. Beldurragatik edo lehen pausoa emateko zaila ikusten dutelako. Horretarako tresnak emateko saioa egin dugu. Behin hasita errazagoa da jarraitzea, baina… Hor, adibidez Interneten dibulgatzean edonork irakurri ahal izango du eta iruzkinak egongo ote diren beldurrez… Baina hori ez da horrela eta gero ikusten da oso gozagarria dela zientziaz hitz egitea.

Gaur gehienak ikertzaile gazteak izan dira ikastaroan. Dibulgazioak saretzeko ere balio du?
J. L.G: Bai, azken batean dibulgazioak ematen duen abantailetako bat horixe da, harremanak egitea, beste zientzialariak ezagutzea, beste dibulgatzaileak, sare sozialetan aritzen direnak, edo blogak dituztenak.. Eta harremanak egiten dira eta proiektu komunak ere ateratzen dira.

Askotan ez dakigulako ondokoa ere zertan dabilen…
J. L. G: Hori da. Ikerkuntza gaudenean laborategietan bakoitza bere arloan espezializatzen da eta askotan ez dakigu ez ondoko laborategian, baizik laborategian bertan lankidea zer egiten ari den. Beraz, modu bat da hau ezagutzera emateko, bai beste zientzialarioi edo gizarteari orokorrean. Zein lan egiten den eta zer egiten dugun laborategietan.

Oskar Arantzabal Iraeta: “Bestelako Europa baten bila gabiltza”

Eibarren, UEUren 46. Udako Ikastaroen barruan “Kataluniako Errepublika, zergatik eta zertarako” ikastaroa izan da uztailaren 5ean. Oscar Arantzabal Iraeta UEUko ekonomia sailburuarekin izan gara atsedenaldian.

Kataluniako errepublikaz jardungo duzue. Zergatik eta zertarako?
Orain dela hiru urte lehenengo urrats bat eman genuen Eskozia eta Kataluniako prozesuak aztertzean ikuspegi sozioekonomikotik. Eta azken bolada honetan, batez ere urriaren 1aren ondoren, ikusi genuen pil-pilean dagoen gaia zela eta monografikoa egitea merezi zuela. UEUk gainera eskaintzen digu diziplina artekoa egitea eta horregatik nahi izan dugu ikuspegi zabala ematea hainbat ildotik begiratuta.

Zein asmo ditu errepublikak? Zein dira ideia nagusiak?
Errepublika mundua beste era batera eraikitzeko modu bat da. Alde batetik zalantzan jartzen da monarkia bera. Gero baloreen aldetik ere feminismoa oso garrantzitsua da. Kooperatibismoa ere indartu nahi da. Hizkuntzaren auzia ere hor dago. Eta bestelako Europa bat eraikitzeko asmoa. Ez da kasualitatea Eskozian eta Katalunian batera ematen ari direla bi prozesuak.

Katalunia gaur egungo egoerara nola iritsi da?
Arrazoi asko daude. Guk hasiera batean historia aztertu nahi dugu, gero nortasun sentimenduak edo identitatea. Diru kontuak ere tartean dira. Balantza fiskalak. Hau da, Kataluniak zenbat jartzen duen eta zenbat jasotzen duen. Eta guzti horren batuketa bat izango litzake. Bere garaian estatutu proposamen bat egon zen. Hori atzeraka bota zuen Madrilek; eta orduan duintasun kontu bategatik nik uste katalanak gutxietsiak sentitu izan direla eta horregatik sortu da sortu dena.

Gai asko landuko dituzue. Zeintzuk eta zergatik aukeratu dituzue?
Izenburuak dioen legez goizeko saioan saiatu izan gara zergatiak aztertzen. Historia, ikuspegi filosofikotik, nortasun kontuak, ekonomiak berak nola funtzionatzen duen, legedia aldetik ere nola dauden gauzak. Eta arratsaldeko saioan gehiago izango litzateke zertarako. Ez da estatu bat sortzea akats berberak errepikatzeko, baizik eta gauzak beste modu batera egiteko. Eta zentzu horretan feminismoa eta kooperatibismoa bi zutabe garrantzitsu dira. Eta alderdi katalanisten hauteskunde programetan gainera espresuki agertzen dena.

Nortasunari dagokionez, zertaz hitz egingo duzue?
Zortea izan dugu filosofiako sailburua [Haritz Azurmendi] Joxe Azurmendiri buruzko doktoretza tesia idazten ari dela; eta orduan berak lotu du bere pentsamendua, kultura eta nazio eta estatuaren arteko buruhauste guzti horiek, Kataluniakoarekin.

Feminismoa eta kooperatibismoa azpimarratu dituzu. Nola landuko dituzue?
Horri mahai-inguru formatua eman diogu. Eta ekarri ditugu bi aditu horretan. Gainera, esperientzia praktikoak izan dituztenak; bai kooperatibak lantzen Katalunian, eta baita ikuspegi feminista batetik. Eta uste dugu bestelako arkitektura sozial bat eraikitzen lagundu dezaketen gaiak direla.

Feminismoan zein kooperatibismoan zein da aldea Katalunia eta Euskal Herriaren artean?
Kooperatibismoa hemen berez aspaldiko kontua da. Katalunian ere badago, baina nik dakidanez behintzat jatorria oso bestelakoa izan zen. Beraiek anarkismotik-eta gehiago daukate. Baina ekonomia sozialak izan dezakeen pisua garrantzia hartzen ari da. Feminismotik nik uste dut antzerako urratsak ematen ari garela. Hemen ere badira horren inguruan adituak. Aurten esate baterako martxoaren 8ko mugimendua eta munduan zehar ematen ari direnak… Olatu baten gainean igotzen ari gara.

Katalunia erreferente moduan hartu behar dugu ala guk geure bidea egin behar dugu?
Hori betiko zalantza da. Nik uste herri bakoitza desberdina dela eta bakoitzak bilatu behar lukeela bere bidea. Egia dena da batera batera ematen ari direla hiru prozesuak, Eskozia, Katalunia eta Euskal Herrikoa. Eta orain dela ez asko gainera Bilbon egin zituzten topaketa batzuetan aipatu zen sinkronizazioaren kontzeptua. Hau da, pentsa Eskozia, Katalunia eta Euskal Herriko biztanleria batuz gero 15 milioi europar garela; eta 15 milioi europar ezin egonean baldin bagaude, eta gauzak beste modu batera egin nahi baditugu, ahots indartsua izan dezakegula. Bakoitza bere aldetik joanda indarrak sakabanatzen ditugu; eta herri txikia gara. Esate baterako orain migrazioaren auzia sortzen ari dela, hiru herri hauek migratzaileak ekartzearen aldekoak gara. Eta beste herrialde batzuk, Ingalaterra eta, ateak ixten ari dira. Bestelako Europa baten bila gabiltza.

Eta Europara begira zer aurreikusten da?
Nik uste belaunaldi aldaketa bat ematen ari dela. Sarritan aipatzen zaigu legeak eta aldaezinak direla. Gu gazteak ginenean ere intsumisioaren fenomenoa ere hor zegoen. Ni baikorra naiz alde horretatik. Ikusten dudalako ez direla kasualitatea gauza guzti hauek. Gero egia da interes asko daudela Europan, enpresa handiak eta multinazionalak, eta oligopolioak eta nahi duzun guztia; baina oinarrian printzipioak eta baloreak daude. Orduan uste dut balore demokratikoek Europaren baitan askoz ere pisu gehiago izan behar luketela. Lehenago edo beranduago honek bere bidea hartuko duela. Eta modu, nik uste, baketsuan aurrera egin dezakeen proiektu bat dela. Eta atzetik ere beste batzuk daudela. Belgikan bertan ere flandiarrak eta waloiak daude. Eta Korsikan ere hizkuntzaren auzia daukate Frantziarekin. Beraz, Europar asko gaude egoera oso zailean eta gauzak beste modu batera egiteko asmotan.

Orain arte entzundakotik zerbait azpimarratuko zenuke?
Historiaren garrantzia. Sarritan esaten digute iragana hor dagoela, ezin dela aldatu. Egia da ezin dela aldatu, baina iraganak ekartzen zaitu honaino. Eta orduan etorkizuna eraiki nahi baduzu jakin behar duzu nondik zatozen.

Gaur gonbidatu berezia izango duzue erbestetik, Meritxell Serret
Bera zientzia politikoetan lizentziaduna da. Aurreko Generalitatean nekazaritza kontseilaria izan zen eta erbestera alde egin behar izan zuen. Memento honetan Bruselan dago. Genero aldetik iruditu zitzaigun emakumea izateak ere perspektiba bat ematen diola, feminismoarekin lotura handiagoa. Une honetan gainera uste dugu Generalitatearen ordezkari izendatu dutela Europar Batasunaren aurrean. Berak kontatuko digu ordu erdi baten nola ikusten duen.

Urko Larrañaga Piedra: “Blockchain edozertarako erabili daiteke, baina oraindik teknologia bera ezagutzen ari gara”

Blockchain: kriptotxanponez haratago, teknologia ezagutu eta trebatzeko tailerra izan da atzo eta gaur Eibarko UEUren Udako Ikastaroetan. Urko Larrañaga Piedra irakasle eta Blockchain teknologian adituarekin izan gara lehenengo eguneko atsedenaldian.

Blockchain zer den nola azalduko zenuke?
Era orokor batean esango nuke ezberdinen artean egi partekatu bat lortzeko aukera ematen duen teknologia dela, non ez den behar inongo entitate zentralizatu edo konfiantzazko hirugarren bat. Azken finean sistemak berak ematen digu konfiantza hori. Eta Blockchain izenak berak dioen bezala blokeen kate bat da; non bloke bakoitzak informazio bat gordetzen duen. Blokeak elkarrekin lotuta daude eta, ondorioz, ezinezkoa da bloke hori apurtzea. Informazioa badirudi bizi guztirako gelditzen dela, ezin aldaturik.

Esango nuke batez ere kriptotxanponekin lotzen dela Blockchain, baina zein erabilera ditu?
Bai. Gaur egun, blockchainen inguruan hitz egitean, jendeak, batez ere, zuk esan duzun bezala bitcoin edo bestelako kriptotxanponekin lotzen du; baina egia partekatua lortzera bidean, bestelako aukerak ere ematen ditu. Bozketa elektronikoa egin ahal izango litzateke teknologia honekin eta gaur egun egoten diren zurrumurru, iruzur zurrumurru horiek deuseztatu. Edo baita produktuen trazabilitatea ere. Produktuen kalitatea jarraitzeko aukera ere emango luke. Edo gaur egun propietate intelektuala erregistratzeko ere erabiltzen dute beste batzuek. Azken finean, edozertarako erabili daiteke, baina oraindik teknologia bera ezagutzen ari gara. Eta oraindik asko ikertzea falta da. Beste erabilera bat litzateke, adibidez, ziurtagiriena. Erreputazio sistema bat. Gaur egun badaude horretarako webguneak edo sare sozialak zure erreputazioa eraikitzeko, baina beti norbaitekiko dependentzia dago. Ez dakigu zein puntutara arte hori egia den. Adibidez Madrilen azkenaldian Cristina Cifuentesekin izan diren arazoak konpontzeko aukera emango luke. Jakingo genukeelako erreputazio hori nork baieztatu duen, zergatik…Teknologiak aukera berriak ematen dizkigu, baina lehen esan bezala oraindik ikertzeke daude.

Zuk zeuk orain gutxi saria jaso duzu Blockchainentzat planteatutako aplikazioa dela eta. Zertan datza zehatz-mehatz?
Erreputazio sistema bat eraikitzea planteatzen genuen. Azken finean zuk Blockchainen egin dezakezuna da edozer tokenizatu. Gaur egun dirua tokenizatzen da. Bitcoin eta bestelako kriptotxanponak hori dira irudikatzen dutena. Nik planteatu nuena izan zen jakintzaren tokenizazioa. Orduan zuk zure jakintza hori tokenizatu badezakezu jakintza hori nork helarazten dizun edonork ikusi dezake. Horrekin lortuko genuke zuk ikasketak bukatzen dituzunean ikusi ahal izatea unibertsitateak eman dizkizula ez dakit zenbat jakintza. Kasu honetan, imajinatu, informatikakoak. Edo lan esperientzia ere enpresak eman dizula, ez duzula zuk asmatu. Ideia hori sortu zitzaigun edo sortu zitzaidan irakurri nituelako albisteak, gaur egun jendeak curriculumetan zenbat gezur esaten dituen; eta inkestak ere agertzen ziren. Eta esan genuen, teknologia honekin hori guztia ziurtatu ahal izango litzateke.

Tokenizazioaz ari zara, baina zer da tokenizazioa?
Tokenizazioa litzateke edozein aktiboren digitalizazioa. Azken finean zuk hartu dezakezu dirua, edozein txanpon, euroa eta bihurtu dezakezu euro digitala. Hori izango litzateke tokenizazioaren prozesua. Dirua digitalizatu dezakezun bezala, digitalizatu ditzakezu tomateak, atunak, fabrikako piezak, autoen piezak, motorrak… Orduan tokenizazioaren inguruan hitz egiten denean hortaz ari gara.

Erabilerarik ezagunena kriptotxanponena izanik ere, esango nuke oraindik jende askok ez dakiela zer den kriptotxanpona. Zer da?
Galdera asko sortzen zaizkit. Zer da ekonomia? Zer dira gaur egungo txanponak? Azken finean da zuk zeri ematen diozun balioa. Eta kriptotxanponak dira sarean dauden txanpon batzuk balio bat dutenak, jendeak erabiltzen dituelako, trukerako mekanismo modura erabiltzen dituelako. Kriptotxanpona, azken finean, gaur egungo txanponak dira, baina birtualak.

Aipatzen ari garen hau guztia nola landuko duzue ikastaroan?
Printzipioz lehendabiziko saioetan saiatuko gara batez ere teknologiaren oinarrietan sakontzen. Egia da gaur egun asko hitz egiten dela kriptotxanponen inguruan eta erabilera ezberdinen inguruan, baina atzetik dagoen teknologia guztiak ere garrantzia du eta horretan sartuko gara. Gero teknologiak dituen erabilera ezberdinak ere ikusiko ditugu. Gero ikastaroaren zati handi bat izango da aplikazio deszentralizatu baten garapena. Kasu honetan Ethereum Blockchainen inplementazio bat da, gaur egun gehienetarikoa erabiltzen dena, eta ikastarora etorri direnek ikus dezatela zein aukera dituen, zein tresna dauden horretarako eta gero bakoitzak jarraitu dezala berearekin.

Zein eratako ikasleak erakarri ditu ikastaroak?
Nik esango nuke batez ere irakasleak direla etorri direnak. Nik uste interesgarria dela, gaur egun badaudelako blockchainekin lan egitea errazten duten tresnak, haiei tresna horiek eskura ipintzea. Eta gerora ea Blockchain teknologia bera zabaltzen jarraitzen duten.

Aitor Servier: “Ikusteko dago Elkargoaren sorrerak irekitzen duen fase politiko berri honetan unibertsitate propioaren aldarrikapena nola plazaratuko dugun”

Ipar Euskal Herria paradigma berriaren inspirazio iturri? Lurraldea: sujeto politiko berria” izeneko ikastaroan izan da Aitor Servier Etxexuri azkaindarra.

Zerk ekarri zaitu Udako ikastaroetara?
Egia erran bigarren aldia dut. Baionan antolatu diren ikastaroetan bakarrik egon naiz. Orain dela bi urte Zizpa gaztetxean “Eta kultura autodeterminatuko balitz?” ikastaro edo ziklo bat antolatu zen eta bertan egia erran oso gustura ginen. Aurten nik Ipar “Euskal Herria paradigma berriaren iturri”, bukaerako galdera ikur eta guzti , ikastaro horretan parte hartu dut eta Iratzarren beste hainbat formakuntzatan egon naizenez banuen jakin-mina. Ia egunero langai ditugun gai batzuei buruz sakontzeko. Ikasturte amaiera honetan pixka bat begirada altxatzeko tartea hartzeko. Eta badirudi balio digula horretarako, orain artean behintzat.

Aurten lehenengoz Bernat Etxepare lizeoan egin dira ikastaroak, barnetegi eran. Nolako esperientzia izan da?
Lehenik aipatu leku hau berez nahiko sinbolikoa badela. Euskara nonbait loratuko bada hurrengo belaunaldietan Ipar Euskal Herrian, hemendik etorriko da hazi nagusienetako bat. Guk Bernat Etxepare lizeoan ikasi genuen, hemendik hurbil dagoen lizeo zaharragoan eta zuk erran duzun bezala oso giro polita sortzen ari da ikastaro hauetan. Gauero hainbat ekimen antolatzen dira. Ikasgeletako gai mamitsu horiek gero afalondoko tertulietan eta berriz ere eztabaidatzen dira, argitasun gehiagorekin edo lanbroturik. Horrek balio erantsi bat ematen dio ikastaroari.

Zure ustez UEUk zein paper jokatu lezake hemen?
Egia erran ez dut uste UEU biziki eragile ezaguna denik Ipar Euskal Herrian. Hala ere UEUk planteatzen dituen oinarrizko helburuek izan dezakete sarbide nahiko erreza hemen. UEUk aldarrikatzen baldin badu Euskal Herriarentzako unibertsitate propio bat, zein aldarrikapen egokiago edo zein leku egokiago aldarrikapen hori eramateko Ipar Euskal Herrian baino. Zeinetan bospasei karrera baino ez daitezkeen bertan ikasi, haien artean bakarra euskaraz. Eta zeinetan aspaldiko aldarrikapena den hemen ere unibertsitate propio bat lortzea. Ikusteko dago ondoko urteetan Elkargoaren sorrerak irekitzen duen fase politiko berri honetan hezkuntza sistema propioaren eta unibertsitate propioaren aldarrikapena nola plazaratuko dugun. Zein eragileren bidez. Zein aliantza sor daitezkeen mugimendu ezberdinen artean. Eta horretan dudarik gabe UEUk funtsezko papera jokatu dezake.

Eta Aitor moduan, zer daramazu ikastarotik?
Ikastaro honen muina izan da bereziki instituzioen eta herri mugimenduen arteko aliantza posibleez gogoetatzea. Eta uste dut oso baliagarria egin zaigula, gutxitan egiten dugun gauza bat denez, zinez gai horrek jorratzea Ipar Euskal Herriko ikuspegi batetik eta fokua bizi ditugun problematika zehatz eta konkretuetan jartzea. Izan dira hitzaldi batzuk marko teoriko bat planteatu dutenak eta oso baliagarriak direnak dudarik gabe marko teoriko ideologiko batzuk argiago izateko; baina izan ditugun eztabaida eta saio parte-hartzaileagoak egunerokoan oso ukigarriak diren gaien inguruan zentratu dira bereziki. Hainbat eragile eta herri mugimenduetako jendea zegoen eta, horretaz gain, eztabaidak sortu dira azken hilabeteetan izandako gertakarien inguruan. Eta orduan nahiz eta gure ikastaroak izen aski ponposoa zuen, ondoko hilabete eta urteek errango dute ea zentzua zeukan ikastaroari izenburu hori jartzeak.