HiritArtea

Uda partean oporrak ere beharrezkoak diren arren, iaz eta aurreko urtean garai berdintsuan egin genuen legez, aurten ere bizpahiru liburu aipatuko ditugu; ‘Hiritartean’ darabilzkigun gaiak lekuko, nolabaiteko ‘ikasketa etengabea’ maite duzuenontzat bederen. Hala bada, udaran Euskal Herriko geografian han-hemenka barreiatuta dauzkagun ikastaroetatik, bat edo beste txit interesgarriak lirateke, hilabete beroen probetxu onerako.

Udako ikastaro anitz Euskal Herriko bazterretan

Unibertsitate mailako uda-ikastaroak aspaldidanik dira ezagunak ez ezik arrakastatsuak ere gure inguruan. Alabaina, eskaintzak azken boladan goraka egin badu, duela urte batzuk apurtxo bat baretuta ez ote dabiltzan susmoa dut. Indar berrien gabezia edo. Dena dela, Udako Ikastaroak Jantzi 09 lemapean antolatu ditu UEUk 37. Udako Ikastaroak, ohi den bezala Eibarren (ekainaren 29tik uztailaren 3ra eta uztailaren 13tik 17ra), Baionan (uztailaren 6tik 10era) eta Iruñean (uztailaren 20tik 24ra). Bereziki, Geografia arloan Eibarren uztailaren 13tik 16ra eskainiko den: “Lurralde antolamendua Euskal Herrian: gaur egungo egoera, gatazkak eta erronkak” aipatzea ezinbestekoa litzateke, blog honetan tratatzen dugunarekin zerikusi zuzenean.

1.- www.ueu.org

Bestalde, Euskal Herriko Unibertsitateak bultzatuta tradizio errotua dute jadanik Donostiako Uda Ikastaroak eta Europar Ikastaroak (ekainaren bukaeratik irailaren hasieraraino), euskarak ere nolabaiteko presentzia bereganatu duelarik. Aurtengo Uda Ikastaroetako XXVIII. deialdian eta Europar Ikastaroetako XXI.ean “Ciudades y puertos romanos” (Portu eta hiri erromatarrak) kurtsoa proposatu da historiako atalean, Irunen uztailaren 13tik 14ra bitartean egiteko, bertako Oiasso Museoan. Hirian zentratutako indusketa arkeologikoen ikerketak portu izaeran, identitate urbanoan eta lurraldearen posizio estrategikoan jartzen du arreta, Tarraco-tik datorren galtzadaren amaieran eta Hispaniak Akitaniarekin zuen mugan. Lurraldea egituratzeko erromatar modelo aurreratuenak portuen, hiriguneen eta komunikazio bideen uztarketa erakusten du garbiro, hiru elementu horiek inperioko administrazioan eraginik handiena suposatuko zuen lurralde eskema ekonomikoa zeharo baldintzatuz.

2.- www.sc.ehu.es/cursosverano

Azkenez, duela gutxi apuntatu da Bilbo udako ikastaroen abenturan. Hemen ere Euskal Herriko Unibertsitatearen babespean, Bilboko Arte eta Kultura topaketak tamalez erdaraz izan dira normalean eta arte-teknologiak, antzerki-teknika, dantza, musika, zinema, literatura, gizartea, museoak, hezkuntza edota ikus-entzunezko komunikazioa lantzeaz gain hirigintzaren gorabeherek ere izan dute lekua noiz edo noiz, hirien historiaz eta arteaz eztabaidan. Ekainaren 23tik uztailaren 17ra bitartean, batzuk euskaraz izango dira 2009an. Hauxe bai, beraz, gure inguruko herriak eta toki-espazioak ezagutzeko une benetan aproposa.

3.- www.ehu.es/bak

Zer irakurri; arkitektura, hirigintza, lurraldea eta historia

Egurats sargoriarekin are eta pisutsuagoak suertatu badaitezke ere, ohiturari eusteko beste hiruna liburu gomendatuko ditugu, eguzkipean kiskaltzeko intentzioa duzuenontzat. 2007ko datarekin, ez da iragan denbora larregi L´aménagement du territoire en Pays Basque liburutegietara heldu denetik, Eusko Ikaskuntzak Dakit argitaldariarekin plazaratua. Eguzki Urteaga soziologiako irakasleak koordinatua (iazko UEUko ikastaroetan izan zuen ekarpenik, Baionan), Ipar eta Hego Euskal Herriko zenbait adituk idazten dute bertan, batez ere ikuspegi sozio-antropologikoak eta historikoak gailenduz egungo errealitatearen azterketan. Frantsesez eta gazteleraz, mugaren bi alderdietan gertatzen diren egoera soziolinguistikoak, mugaz gaindiko zonaldeak, paisaiaren estetika edota nekazal lurren urbanizazio prozesuak dira ikerketen funtsa, hauetako kapitulu bat euskaraz izanik.

4.- URTEAGA, Eguzki (koord.). L´aménagement du territoire en Pays Basque (Lurraldearen antolaketa Euskal Herrian), Eusko Ikaskuntza, Dakit, Zarautz, 2007. ISBN: 84-932368-3-7 = 978-84-932368-3-0.

Hiri zabalguneetara itzuliz, 2008an Euskal Herriko Unibertsitateak euskaraz argitaratu du Manuel de Solà-Morales i Rubió-ren Hiri-hazkunde motak. Bartzelonako Goi Mailako Arkitektura Eskola Teknikoko katedradunak hiriko trazaren egituraketaz dihardu, batik bat hiri ehunduren arteko desberdintasunak eta tipologiak finkatuz: zabalguneak, poligonoak, hiri-inguruak, bazterreko urbanizazioa eta lorategi-hiriak. EHUko Argitalpen Zerbitzuak egindako itzulpenaren oinarria Kataluniako Unibertsitate Politeknikoak 1993an kaleraturiko Les formes de creixement urbà lana izan da.

5.- SOLÀ-MORALES i RUBIÓ, Manuel (de). Hiri-hazkunde motak, Euskal Herriko unibertsitatea, Bilbo, 2008. ISBN: 978-84-9860-138-1.

Gure hirietako historia urbanoan murgildu nahi baduzue, Mikel Artolak duela urte batzuk prestaturiko Donostiaren historia dakargu gogora, modu berezian Nereak eta Donostiako Udalak Elena Legorbururi agindutako 206 orrialdedun edizio laburtua, hondartzarako edo mendirako askoz erabilgarriagoa. Sei autore bilduz, XII. mende bukaeratik XXI. mendearen atariraino hurreratzen gaituen bidaia birpasatuko dugu.

6.- ARTOLA, Miguel (ed.). Donostiaren historia (bertsio laburtua: Elena Legorburu), Nerea, Donostiako Udala, Donostia, 2001. ISBN: 84-89569-56-8.

Hiru adibideak, hain zuzen ere, haizea iparra eta freskagarria denean irakurtzeko paregabeak. Hala ere, hegoa baldin bada ez itzazue buruak gehiegi zorabiatu.