HiritArtea

Hiriek inguruko lurraldeetara jaurtikitzen dituzten ekipamenduak izaera askotakoak dira (aireportuak, fabrikak, ikerketa zentroak, ‘megadenda’ erraldoiak). Bi adibide esanguratsurekin zeinu desberdineko lurralde-espazio hiritartuak nola eratzen diren aipatuko dugu lerro xume hauetan, aspaldi darabilgun landa hiri lausotuaren kontzeptua nolabait egunerokotasunaren esparru praktikoan ikusteko.

Funtzio anitzeko periferiak metropolien aldamenean

Bizkaiko Txori Herri araneko paraje lauetan daude Bilboko metropoliaren erreserba lurrak. Alde batetik, etxebizitzaren beharrizanak logela-hiriak suspertzen ditu, komunikazio bideak ere egokiak direnean. Bestetik, bigarren egoitza lez erabiltzen diren etxeak ere badaude, oraindik mantentzen diren laborantzako lur gutxi batzuekin. Konmutaziozko elementuek okupaturiko ingurune hauetan nekazaritzako aktibitateak adibidez izan daitezke denbora pasako entretenigarriak, edo paisaian txertaturiko sasi-jarduera exotikoak.

1.- Txori Herriko paisaia guztiz urbanizatua, komunikazio bideekin eta mota anitzeko eraikinekin.

Karmele Artetxeri ezkertzen diot argazkiak utzi izana.

Bestalde, urrutiago dauden mendixketan eskolen, unibertsitateen edota parke teknologikoen perfilak atzeman daitezke, lur eskasiaren eraginez paisaiaren egituraketan gainjarritako geruzak bailitzan estrukturatuz. Batzuetan beraien erabilera soila besterik erakusten ez dutenak; baina noiz edo noiz balio estetikoekiko atxikimendua darienak. Zamudioko parke teknologikoan Angel Garraza eskulturagileak 1998-2000. urteen bitartean jarri zituen Kariatideek, alboko eraikinaren zutabeak nolabait jarraitzen dituztela ematen du, azpiko aintziratxoan oinak bustiz.

2.- Gune teknologiko, industrial eta ekonomiko postmodernoek enkargu eskultorikoen bitartez bere irudi propioa goraipatzeko logotipo erako imajina sinbolikoak plasmatzen dituzte arkitekturan.

Paisaiaren irudi postmodernoa mendien magalean

Arratiako aranean, Areatza, Zeanuri eta Dima tartean dagoen paisaia bitxi honetan orain dela urte batzuk meategiko esplotazioaren arrastoak sastraka artean bizirauten zuten, aspaldi agortutako mineralaren lekuko izan ziren arkitektura erdi jausiak. Paisaia benetan ederra eta hunkigarria zen, kareharrizko harkaitzez eta Kantauriko artadiaz eratua. Zoritxarrez, familia bakarreko etxebizitza promozioak bazterrak hondatu berri ditu halako operazio urbanistiko espekulatiboen presentziaz. Nahiz eta, Euskal Autonomia Erkidegoan urbanizatzea galarazita duten lurzoruetan estilo horretako etxebizitzak eraikitzea legalki ezinezkoa izan.

3.- Meategi zaharra, basoa apurka-apurka jaten zihoan porlanezko egitura txikiekin.

4.- Paisaiaren eraldaketa bortitza, errepideak, etxeak eta bestelako urbanizazioko elementuak agertuz.

Modu batean edo bestean lurralde hiritartuaren hedapenean industriak, hiriko zerbitzuen kanporaketak eta herri nahiz hirien hazkunde ‘lausotuak’ eragiten du. Euskal Herriko bailaretako orografia estuan, han-hemenka ditugu konurbazio bilakatu diren herri kateatuak, planifikatu gabeko zabalguneekin, jarduera pilaketarekin eta urbanizazio berriekin.