Euskal Hirian ezbeharra: Bermeoko Alde Zaharreko sutearen aurrekariak

Aurreko astean, goizalde baten, Euskal Hiriko herri periferiko batetan, Bermeo kasu honetan, sute ikaragarria piztu zen bertako Alde Zaharreko auzoan. Gauez gertatu izana eta gaur egun hiritar multimedia espezie soziala erabat hedatua dagoenez, berehala zabaldu ziren irudi ikusgarriak, sugarrak teilatu batetik kalea zeharkatuz beste aldera hegan egiten. Egun argia helduta, auzotarren balantze izutua: guztira 35 familiak galdu dute bere bizigunea, bat-batean.

Ezbeharrak, ezustekoak, patuak…eragindako amesgaiztoaren gaua izan zen, besterik gabe? Edo baliteke hainbat eragile kausalen adierazleak ere aurkitzea?

Joan gaitezen Alde Zahar honetatik paseotxo bate ematera:

Bermeoko Alde Zaharra, Erdi Aroko harresiak inguratzen zuen eremu urbanoa hartzen du, eta Erkidegoan, orotara, dauden 69 Eraberritzerako Gune Historikoetariko bat da. Jaurlaritzak 1998 urtean eman zion Ondare Kulturalaren izendapena (396/1998 Dekretua), Monumentu Multzoa sailkapenarekin eta badu ere Barne-Berrikuntzarako Plan Berezia (BBPB-PERI), lehenengo saiakera 1991 urtekoa eta azken bertsio eguneratua 2001 urtean onartua. Babes eta planen aipamenarekin bukatzeko, Erabarritze Integratuko Eremuaren izendapena ere lortu zuen urte dezente direla.

Beraz, alde formal instituzionaletik indarrean dauden babesa eta eraberritzerako planeamendu eta izapidetza guztiak osatuak ditu. Gainera, guzti hau hobeto kudeatzeko, eraginkortasuna helburu izanik, eta arazo eta beharrei gertutasunetik erantzuteko (sic), Udalak izaera merkantileko sozietate publikoa eratu zuen, BERUALA SA deiturikoa.

Udalak eman zuen bai, beste pauso bat ere, eraiki gabeko orubeen egoera arautzen duen Ordenantza berezia onartu bait zuen. Horren harira, 2001 urtean Eraiki Gabeko Orubeen Errolda bat osatu zuen, baita, eta jabeei legeak ezartzen dizkien betebeharren jakinarazpena eta zigorren iragarkia ere egin zien (BAO 2001/11/07). Guztira 33 orube sartu zituzten zerrenda horretan (Bermeoren tamainako herri batentzat marka deigarria da hori). Haietariko gutxi batzuk (4 besterik ez), prozedura administratiboaren azken maldaraino ere eraman ziren, eta arauz ezarritako epea igaro ostean, Udalak desjabetu eta ondoren enkantera atera zituen, berreraikitzeko konpromisoarekin (BAO 2002/09/17). Baina, bat-batean, eta inolako azalpen publikorik gabe, espediente guztiak kajoi baten gorde ziren antza, ze ordutik, hasitako ekimen horrek ez du udal agindu berririk izan…eta orubeak han bertan jarraitzen dute. Zergatik? Noren mesederako?, eta aldiz, auzoaren eta bertan bizitzen jarraitu nahi duten auzotarren kaltetan….

Gaur egun, Erkidegoko Lurzoru eta Hirigintza 2/2006 Legeak, 199 artikuluan arautzen du eraikinen jabeek kontserbazio eta birgaitzerako duten betebeharra, eta 203 artikuluan Udalek egikaritze aginduak emateko duten ardura. 190 artikuluan, planeamenduak ezarritako epean orubeak berreraiki ezean, desjabetzea agintzeko ahalbidetzen du Udala.

Baina, ordea, bitarteko guzti hauek eskura izanda ere, Bermeoko Alde Zaharretik buelta bat ematera hurbilduta, ibiltariak jasotzen duen mezua, utzikeriak jotako auzo baten eszenatokiarena da. Mezu isila eta itoa. Urteak bertan behera utzitako orubeak, eraisteko arriskuan dauden eraikinak, argindar eta telefoniako kableak airean kaleak eta fatxadak nonahi zeharkatzen,…..

14042013610

Bermeoko Alde Zaharrean bertan behera utzitako honelako 30 orube daude

Orotara begira, dena dela, Erkidegoan hiri birgaitzerako benetan bideratzen den aurrekontu publikoa, aireratzen diren diskurtso loratuen ondoren geratzen den konpromisoa, alegia, benetan eskasa geratzen da. Konparatzeko, 2010-2013 urte bitarterako Etxebizitza Politikarako Plan Zuzentzaileak 86 milioi euroko aurrekontua du, Erkidegoko birgaitze beharrizanak dituzten auzo guztietarako, eta beste aldetik, San Mames Barria (beste birgaitze operazio bat) berak bakarrik 211 milioi euro bereganatu ditu (erakunde publikoek erdia baino gehiago jarrita)

Bertako kasura bueltatuta, gainera, BERUALA SA-k, jaiotzez alde zaharraren birgaitzea helburu zuena, alde batera utzita, herriko zabalgune operazio berrian burubelarri sartu zen, sustatzaile inmobiliario gisa. Udalak, hitzarmen bidez (BAO 2008/05/02), zabalgune horretan zuen lurzoru urbanizagarrian 50 etxebizitza eraiki zezan, kudeaketa hitzarmena sinatu zuen sozietate publikoarekin (Alkatea bertako administrazio kontseiluko lehendakaria da). Hain modu eraginkorrean aritu izan da, ze gaur egun 8 milioi euroko zorra pilatzea lortu du. Milioi erdia baino gehiago alde zaharreko auzotarrei, etxe eta eraikinetan egin dituzten birgaitze jardueretarako ordaindu gabeko dirulaguntzak dira (lau urteko atzerapena darama dirulaguntzen ordainketan). Nora joan ote dira alde zaharrera bideratu behar ziren diru horiek, eta kaltegarriagoa dena, ze eragin etsigarri izan ote duen auzotarrek birgaitze berrietara sartzeko zuten asmoetan.

14042013609

Ibarretas-San Martin auzo berria: 500 etxetik gora eraiki berri dira azken zabalgunean

Aurrekariak aurkeztuta geratzen dira: planeamendu formala osatuta, onartuta, argitaratuta….. baina kudeaketa benetazkoan huts eta utzikeri zuritu ezina, Udalaren aldetik. Utzikeria egoera bati buelta eman nahi bazaio, betiere, jabego pribatuaren erresistentzia (espekulatzailean denean) edo ezinarekin (alde zaharretako auzotarren egoera sozio-ekonomikoa ahulagoa izaten da sarritan) aurkituko da. Bermeoko kasuan, jabe espekulatzaileak beti azaldu izan dira orubeen lotizazio tradizionalaren aurka, hain zuzen ere ondare kultural izendatzeko balore nagusienetarikoa izan dena. Igaro diren Udal gobernuek (…eta kolore abertzale denak izan dute alkate makila eskutan, bakarka edota koalizioan) ez dute jabego pribatuaren funtzio soziala (Lurzoru Legearen 4 artikulua) abiapuntutzat hartu (eta ez muga modura) eta hortik hirigintza udal politika konprometitu eta koherente bat jarraitu. Bake soziala ez asaldatzeagatik, esango dute. Ba, begira orain, hutsik eta urtetan utzita egon den eraikin baten sortutako (ustez, oriandik) txinparta elektriko batek, zelako kalteak eragin dituen auzotarren ondasunetan (35 familia kale gorrian), eta zelako ebakia (gorputz eta bihotz urbanoan) ireki dion herriko alde zaharraren biziberritze ahulari.

 

Elikadura “nahikotasuna”: Udal HAPO-etarako estrategiak lantzen

Aurreko asteburuan Usurbilen ospatu ziren elikadura subiranotasunari buruzko jardunaldiak. Berta, besteak beste, “Usurbil Proiektua” aurkeztu zen, udalerri horretako biztanleria barazkiz eta lekariz hornitzeko zenbat lur behar den kalkulatzen duen ikerketa. Azken emaitzara heltzeko lan eskerga eta ikuspegi zabalekoa egin dute Jesus Calvillo eta Egoitz Garro-k: dieta osasungarria antolatu (jendearen adinaren araberako beharrizanak kontutan izanik: umeak-helduak-zaharrak) + gaur egun dauden kontsumo taldeek erabiltzen dituzten asteroko saskiak analizatu + produktu mota bakoitzak eskatzen dituen labore egutegiak egin + kontsumo ereduen arteko batezbesteko estimazioa, etab….metodo zientifikoa..akats gabekoa

Emaitza: Usurbil 6.093 biztanle = 64 hektarea (batazbeste: 105 m2/ biztanle bakoitzeko)

Estimazio honetan barazki eta lekaleen ekoizpena baino ez da aintzat hartzen. Kanpo geratzen dira: zerealak (ipar isuri aldean nekez…artoa izan ezik), frutak eta fruituak (“baso jangarriak” agian???) eta arrautza eta haragiak (dieta honetan haragi gorria hilean behin baino ez da aurreikusten).

Ikerketa bat da, ajuste asko eskatzen dituena, autoreek eurek be horrela onartzen dute….baina bada nondik hasteko helduleku bat. Orain udal HAPOetan (Herri Antolamendurako Planeamendu Orokorra) jarduera honetarako zenbat lur azalera dedikatu behar den analizatu, eta horretarako sailkapen urbanistiko egokia ezartzeko fundamentua izan daiteke.

 agricultura-urbana

Egun udal HAPO baten diseinuan dabilen lagun aditu batek, hurrengo hausnarketa egin du: hortaz gauza batzutan inportatzaile izan beharko gara eta beste batzutan esportatzaile. Kontutan hartu lurrik ia ez duten udalerriak daudela sobera, eta zer esan hiriburuetaz!! Beraz, lurralde mugatu batetan subiranotasun absolutua baino, ahalik eta hinterland edo eremu txikienean helburu hori lortzean datza gakoa, ekosistemek ez baitute ulertzen muga administratiboez (baina tamalez bai muga hauek inposatutako lurralde politikez).

Gogoratu, ekoizpenean, altuera, orientazioa, lurren konposaketa kimikoa eta gaitasuna, kokapena, esku lanerako gaitasuna eta abarreko faktoreek mugatzen gaituztela. Gainera dieta ezartzerakoan, klima eta ekosistema hauetan jatorriz ekoitzi daitekeena, kultura, baliabide tekniko, gaitasun ekonomikoak, merkaturatzeko aukerak eta prozesuen ezagutza bezalako faktoreak ere badaudela. Hortaz, lokaletik goragoko eskalan aztertu behar dugula, nahiz eta lokaletik hasi ea zer gaitasun dugun aztertzen.

Subiranotasuna helburu, beraz, eta “nahikotasuna” estrategia ezinbestekotzat hartuta.

Honaino helduta, beti azpimarratu behar da, Udal batek, HAPO-a diseinatzerakoan badituela arlo honetan legearen aginduzko “betebehar” zehatzak: 17/2008 Legea; Nekazaritza eta Elikagaigintza Politikari buruzkoan ezarritakoak:

 12. artikulua.– Euskal Autonomia Erkidegoko herri-administrazioek, beren eskumenen esparruan, nekazaritza-lurra antolatzeko jardun publikoa koordinatuko dute, nekazaritza-lurra modu jarraitu eta egokian, eta gizartearen eskaerekin bat etortzeko moduan, erabil dadin sustatzeko, eta, helburu horrekin, beharrezko diren esku-hartze publikoko bitarteko eta neurriak baliatuko dituzte. Hori guztia, Euskal Autonomia Erkidegoko nekazaritza-eremua antolatzeko unean-unean indarrean dagoen erreferentzia-esparruaren arabera.

13 artikulua.– Nekazaritza-lurren erabilera sustatzea.Euskal Autonomia Erkidegoko herri-administrazioek, beren eskumenen esparruen barruan, honako jarduketa hauek egin ahal izango dituzte nekazaritza-lurraren erabilera sustatzeko, 12. artikuluan azaldutako xedapen orokorretik ondorioztatzen diren aginduekin bat etorriz:

c) Balio agrologiko handiko lurrei babes berezia ematea, betiere, dagokion lurralde antolamendurako plan sektorialean ezarritakoari jarraituz.

Ditxosozko Basogintza eta Nekazaritza Antolatzeko Lurralde Plan Sektoriala behin betikoz onartzeko oraindik asko falta baldin bada ere (urte larregiko atzerapena pilatzen ari da), horrek ez du esan nahi “hutsune legalik” utzi behar denik. Udalak bere udalerriaren eremuan propio hartu dezake erantzukizun hori, eskumen urbanistikoa badu nahikoa horretarako, eta “Nekazal Interesa Bereziko” sailkapen urbanistikoa eratu, ta lursail egokiak /beharrezkoak araudi berezi batetara lotu ditzake, juridikoki legezkotasun osoz.

Hiriak argaltze prozesuan: “Shrinking Cities”

“Shrinking Cities”, hona hemen, bizi dugun krisi sistemikoari izena jartzeko azaleratu den beste “hitz tramankulu” berri bat. Euskarazko behin behineko bertsioan “hiriak argaltzen” modura itzuli dezakegu.

Gertakari urbano hau, soka luzeko fenomenoa bada ere, hamarkadetan zehar egozten joan den isilpeko tendentzia izanda, orain, krisi egoera honen erdian analisi gune bihurtu da. Ta zeintzuk ote dira “argaltze” prozesu honetan hainbat hirik bizi dituzten ezaugarri antzekoak? Ba, fenomeno hau aztertzen dabiltzan ikerketa lantaldeak (eta bide batez izena bera ere jarri diotenak) honako adierazleak azpimarratzen dituzte: populazioaren beherapena eta aldi berean adintze tasa altua, etxe hutsen hazkundea fluktuazio hutsaren maila gainetik, tokiko oinarri finantzarioen makurtzea eta gain dimentsionatutako azpiegitura urbanoak.

Dinamika urbano honetara heltzeko hainbat faktore desberdin egon daitezke, bakarrean agertuz edota pilaketa ildoan: hiri barreiatzea aldirietan (sprawl), bai etxegintzan edota lantegi guneetan, berrantolaketa ekonomikoaren ondorioak (batez ere industria pisutsu historikoaren gainbeheragatik) edo joera demografikoaren indarrez (ugaltze tasa baxuak eta emigrazioaren alde egiteak).

Hemen ere, badira egoera honetan dauden hiri adibide nabarmenak, denak, iraganean izandako nortasun industrialaren atzera egiteak markatuta. Hemen datu batzuk, 1981-2011 urte tarteak konparatuz, jasandako populazio galerak islatzen dituztenak:

Sestao: -%29, Eibar: -%26,3, Pasaia: -%22,2, Basauri: -%19,7, Portugalete: -%18, Errentería: – %15,7.

Gainera, hiri hauek dira, Erkidegoan gertatzen lurralde kolapsoan, Euskal Urbearen puntako hirigune hiperurbanizatuaren adierazle nagusienetakoak.

Behin hiriaren joera hau aintzat hartuta, ezinbestean, antolaketa urbanoaren ardura duten eragileek, estrategia desberdinak jarri ditzakete abian: ohikoena, hazkundearen bidea berreskuratzeko ahaleginak izaten omen dira, hein batean, hiriaren zabalgune “naturalarekin” jarraitzea, “olio tantaren” teoria hedatzaile ezagunari (eta errepikakorrari) men eginez, eta barne eskari/inbertsioak betetzen ez duena, kanpotik erakarritakoarekin estaltzen saiatu, horretarako “city marketing” mezu aproposekin hornituz.

fotoParqueTecnologico

Eibarko Parke Teknologiko berriak, bikaintasun urbanoaren bila….

Ei polo1.jpg

hirigunetik ihesi, eremu berdea kolonizatzeara jo du…beste behin

Baina, ez ote dago beste hausnarketa posiblerik? Abagunearen araberako hirigintza (abagune ehiztarien mendekoa) albo batera utzi beharko da jada, hiri-ikono ikusgarrien garaiak zimeldu egin direlako, eta garai berriotan “egokitzapenerako” hirigintza beharrezkoagoa izango dugu.

Energia iturri tradizionalen (petrolioa eta gasa) agortze prozesuak, edo bestelakoak (nuklearra, fracking,…) eskatzen-eragiten dituzten kostuen maila (ekonomikoak, ekologikoak, geo-estrategikoak,..) jasangaitza delako, hiriguneak argaltzen joaten pentsatzea, biderik inteligenteena izan daiteke. Gure hirietan, badira derrigorrez abian jarri beharreko eskasia egoera baterako egokitzapen bideak, eta hutsik geratzen ari diren hainbat eraikinen berrerabilpena izango da ziurrenik, aurrez-aurre dugun lehenetariko egitekoa.

Etxebizitza duinerako eskubidea behingoz gauzatzeko erreklamazioak, garapen sozio-ekonomikorako behetik-gorako ekimenak, berrikuntza sozio-kulturalaren aldeko bilguneak, eta abar luzea…badira abian, jada, gizarte eremu hainbatetan. Oztopoa beti da, hemen oso errotua dagoen beste tradizio sozio-ekonomiko bat, jabegoari “berezko” zor omen zaion errentagarritasuna, hain zuzen. Jabego pribatuak botere publikoarengandik beti izan duen babes hautsiezinean eroso instalatuta. Berrikuntza urbanoak etorkizunik izan behar badu, jabegoari dagokion betebehar sozialari astindu beharko diote horretarako ahalmena egotzita dutenak, legedian argi ezarrita dagoen tenorean, Konstituzioaren 33.2 artikulutik hasita eta Lurzoruaren 2/2006 Legearen 18, 199 artikuluak eta hurrengoetatik jarraituz.

Auzo baratzeak hirietako gune publikoaren paisaia berria

Imaginatzen al dituzue gure hiri eta herrietako berdegune urbanoak, sarritan inork probetxu gutxi ateratzen dioten horiek, bere diseinuagatik ikusi baina ez sartu mezua iragartzen duten gune horiek, auzo-ortu edo baratze bihurtuta?

Hirigintza diseinurako liburuetan espazio libre eta hiri-parkeak definitzerakoan, estandar estetiko jakin batzuetara ohitu gaituzte. Agian, baratzearen paisaia landa herrixka “aldeanoak” ekartzen dizkigulako gogora….urbanitan aurreiritziak baino ez ote?

Beste latitude batzuetan dauden hirien esperientziak ezagututa, adibidez, harridura sortzen du Vancouver edo Toronto bezalako hiritzarretan, bertako biztanlegoaren barazki kontsumoaren %40, hiri baratzetatik datorrela jakiteak. Interesagarria Nerea Moran-ek egindako ikerketa lana. Aldiz, EAE-n badakigu, EHNE sindikatuak egindako ikerketen arabera, gure elikadura barne-hornidura ez dela %5-ra ere heltzen. Berriro kanpora begira jarrita, bada antzeko hornidura krisi bati, hiri baratzeen bidez, buelta ematen jakin izan duen adibide bat, Kuba-koa hain zuzen ere. hemen, ikuskatzaile neutral batek ere bere harridura erakusten duena.

Hiri edo auzo baratzeek, orain arte, hemen, ingurumen hezkuntzarekin eta aisialdiarekin lotutako ikuspegia jaso izan du. Aldiz, herrialde anglosaxoietan, horrez gain, elkarte sozialen bitartez landutako komunitatearen susperdura, tokiko garapena eta lanpostuen sorrerarekin ere batu izan da.

Argi dago, nola ere, hiri baratzeak, udal agenda politikoan orain arte ezagutu izan ez duten atentzioa izaten ari direla. Begira, adibidez, London hirigune metropolitarrean, abian jarri duten Capital Growth deritzon egitasmoa: 2012 urterako beste hainbeste ortu barri sortzeko helburu duena (azken kontaketan ematen du lortu dutela gainera), lurzoru publiko zein pribatuetan, permakultura eta hortu ekologikoen bidetik. Horretarako, aholku eta bitartekaritzarako bulego berezi bat ere sortu dute.

Londres hiriko “postal” ezohikoa (Capital Growth webgunetik hartuta)

Gure hirietan zer? Ba bada Gasteizeko kasua, gainera, parkeak eta berdeguneak oraingo kudeaketa ereduan dirutza gastatzen duena urtero. 3,6 milloi euro urtean hain zuzen. Pentsa, eremu guzti horren zati bat auzo-baratze modura kudeatuta, ze nolako aurrezpena lortuko litzatekeen…aurreztea oihiko murrizketetara jo gabe…ez da txarra ez?

Badira ekimenak hiriko auzoetan, historikoa Zadorra Fundazioaren lana da, eta berriak ere ernaltzen ari dira, Zabalgako auzo berriko Zabalortu ekimen, kasu, autogestiorako dinamika argi batekin gainera. Auzoko biztanleen ahalmentzearen bitartez espazio publikoaren eskuratzea lortu duten adibide aipagarri bat, Valentzia hiriko Benimaclet auzoarena da. Badira baita, herrietan udal ekimeneko baratze lagatzeak, Markina-Xemeingo hau adibidez.

Gainera, hirigintza edota udal ondasunen kudeaketaren legediari helduta, aukera argiak daude egitasmo hauek aurrera eramateko. Hirigintza arloan, uda hontan Jaurlaritzak atera duen Lurozoruaren Legearen garapen Dekretuan (Uztailaren 3ko 123/2012 Dekretua), Sistema Orokorren sare barruan, 5 artikuluak onartu egin du baratze kolektiboen erabilera espazio libre deiturikoetan. Bestalde, Udal Erakundeen Ondasunak arautzen dituen Erreglamenduak (1372/1986 Erreg Dekretua), bere 75.1.b) artikuluan aurreikusi egiten du, jabari publikoaren “amankomuneko erabilera berezia”. Figura juridiko horren bitartez, auzo elkarte batengan laga daiteke lursail bat, autogestioaren bitartez kudeatu dezan.

Dana prest eta alde beraz….

Etxebizitza sozialaren aldeko epaia Bartzelonan CIC-en ekimenaren eskutik

Aurreko astean, etxebizitza eskubideari dagokion ekintza sozialekin lotuta dagoen gertakizun aipagarri bat jakin berri da. Bartzelonan, hain zuzen bertako epaile batek, enbargo prozesuan zegoen Raval auzoko etxe-eraikin batean, kontratu bidez sinatutako alokairu sozialak errespetatzea agintzen dio, eraikina enkantean eskuratu zuen banketxeari. Bitxikeria, eta kasua berezi bihurtzen duena, zera da, alokairu kontratua, enbargoaren ondorengo enkantea gauzatu baino egun gutxi batzuk arinago sinatu zela.

stop deshaucios

“Hackering” juridikoaren itxura osoa du eta modu eraginkorrean burutua gainera. Apustua egin duena, Katalunyako “Cooperativa Integral Catalana -CIC-” deritzona da. Enbargatutako eraikinaren jabegoarekin egin zuen kontratua, bost urterako 40 m2-ko zortzi etxebizitza kooperatibaren izenean alokatzeko, eta honek, ondoren, bere bazkideekin lotu zuen alokairua, hilean bakoitzak 150 euro ordainduta. Banketxeak, alokairu kontratua baliogabetzera eraman zuen epailearen aurrean, iruzurra zegoelakoan. Bere aldetik, epaileak nahiz eta onartu alokairuaren prezioak ez duela orekarik merkatuan daudenekin alderatuta, aintzat hartzen du, kooperatiba aberastasun asmorik gabe eratua dela eta beraz bere helburu sozialekin bat datorrela horrela jardutea, eta bestalde, kontratuak modu formal egokian gauzatu direla, eta beraz ze dagoela baliogabetzeko arrazoi juridikorik. Hortaz, errentariek etxe horretan bost urtez, gutxienez, jarraitzeko eskubidea finkatu dute.

Epaiak ez du helegiterako aukerarik, eta aurrekari bat ezarri du, nahiz eta ez den teknikoki jurisprudentzia eratzen dutenetarikoa (ez baita Auzitegi Gorenarena).

Hipoteken ordainezintasunak drama soziala sakontzen jarraitzen duen bitartean, “merkatuak” deitzen diren horiek, maniobra makiaveliko lazgarrien bitartez negozio borobila osatzen dabiltza. Behin enbargoa gauzatuta, eraikin edo etxe berbera enkante judizialaren bitartez, erreklamatzen zuten zorraren balioaren %10an berrerosten ari dira, ostean, berriz merkaturatzeko. CIC-ek, modu honetako kasuen jarraipena egiten dihardu. Adibide bat: Caixa de Terrassa-k (egun Unnim), 2011.ko martxoaren 18an, 97 zor hipotekario saldu zizkion Aktua Soluciones Financieras SA-ri (Banesto-ren filiala, Banco Santander taldeko atal bat) 3.270.672 eurotan. Zor horiek 30 millioitan zeuden baloratuta. Ostean, Aktuak honelako merkaturatze operazioak egin ditu: Badalonako pisu bat: erreklamatutako zorra 240.120 euro, eta aldiz 29.784 eurotan saldua / Tarrassa: erreklamatutako zorra 271.527 euro, 22.992 eurotan saldua.

 CIC hipotekapean dauden etxebizitzen zorra modu kolektiboan berrerosi eta alokairu sozialaren bitartez, kooperatibako bazkideei bizilekua eskaintzeko proposamena ere luzatzen dabil.

Errealitatea, labanaz mozteko narratiban bizitzea egokitzen ari zaigu…..ba hori…

“Energia balantzea izan beharko da lurralde erabakien gakoa” Juan Requejo

Hona hemen Juan Requejo ekonomilaria eta lurralde planifikazioan ahulkularia denak ASPO-k (Petroliaren gailur jotzeari buruzko ikerlari elkartea) antolatutako jardunaldietan emandako hitzaldi interesgarri baten bideoa.

Bertan esandakoen artean daude, bukatu dela dagoeneko lurralde eta hirigintza erabakiak hartzerakoan errentagarritasun ekonomikoan oinarritutako analisiak. Oraindik aurrera, energia balantzeak, eta batez ere oreka eta auto-nahikotasunak gidatu beharko dituela politika publikoak.

Bestalde “lurralde kapitala”-ren osagarriak kapital naturala, landutakoa, giza-soziala eta irudia direla baieztatzen du. Kapitala ez dela fluxu bat, ekonomilari finantziarioak sinestarazi nahi duguten bezala, stock bat bazik. Garapen iraunkor bat eusgarria izango da, bakarrik eta kapital hori gutxitzen eta murrizten ez duen heinean.

Hemen hitzaldiaren bideoa (29´)

Lurralde eredua agenda publikoaren erpinera eramaten denean

Badakigu erakunde publikoetatik sustatzen diren politikak gizarte eragile desberdinen (..eta batzutan antagonikoen) arteko adostasuna bilatu behar dutela. Klasikoek, boteredunek izaten zuten potestas eta autoritas deritzonen artean bereizten zuten. Bata, botere instituzionalak berak ezartzen zuen, baina bestea gaur egun soziologia juridikoak “legitimitatea” deitzen duena lantzetik baino ez zen eskuratzen.

EAE mailako Lurralde Antolamendurako Gidalerroak kinka berean aurkitzen dira, gaur egun. Jaurlaritzak, otsailean hasierako onarpena eman zienean, hain zuzen, Ingurumen, Lurralde Antolamendu, Nekazaritza eta Arrantza Sailburuak argitaratu zuen Aginduan agertzen ziren adierazpenetan, “Euskal Hiria” izenez ezagutara eman duten lurralde ereduak adostasun zabala bazuela azpimarratzen zen.

 Inbokazio modura hartu beharko dugu adierazpen hori, ze eredua bera ez baita inoiz agenda publikoaren erdian egon: ez erakundeetan, ez medioetan, ez akademian,…Beraz, ustezko adostasun hori, inongo eragilek kuestioan ez zuelako jarri edo ulertu beharko ote? Ba, azken urteotako lurralde ereduaren aurrean ustez emandako isileko baiezko hori, eten egin da.

Desazkundea taldeak, LAG-Euskal Hiria onartzeko prozedura dela eta, lurralde eredua kuestioan jartzen dituen alegazioak landu ditu. Lurralde eredua eta bertatik eratortzen diren beste politika sektorial (etxebizitza, energía, garraioa, nekazaritza, etab…) eta “egitasmo estrategikoak” agenda publikora azaleratu nahia dago. Tokatzen zan…!!!

Ekainaren 30arte dago epea alegaziok Jaurlaritzari aurkezteko. Dagoeneko hainbat eragilek eta norbanakok bat egin dute idazki horretan adierazten denarekin.

Hemen alegazio idazkira heltzeko esteka

Hasieran esandakoa: autoritas eta potestas, jokoan…eta datozen urteotarako lurralde eredua baita, noski.

…eta lurralde kohesioa zer ote da?

Ezagunak diren Europa mailako lurralde antolamenduari buruzko dokumentuetan Lurralde Kohesioa jardun politikoaren helburu nagusitzat ezartzen da, Europako Lurralde Estrategia edota Lurralde Kohesiorako Liburu Berdean, adibide nagusi. Baina ez dago helburu honen definizio argirik. Horrela, eman dezagun Lurralde kohesiora zuzendutako jarduera publikoak hiru helburu osagarri izan behar dituela eta gainera, aniztasunari eta berezitasunei begirunetik helduz.

– lurralde komunitate bateko kideen artean loturak bilatu (kohesio soziala)

– zerbitzu eta ekipamenduenganako irisgarritasun ekitatiboa bermatu (lurralde justizia)

– denen artean lurralde egitasmo bateratua adostu (identitatea)

Kontutan izanda, hainbat erakunderen eskumen eremuek lurralde ereduan eragina izaten dituztela, koordinazioan eta lankidetzan oinarritutako erabakitze sistema orekatua ezinbestekoa bihurtzen da, politiken arteko koherentzia lortzeko.

Baina nola ahalbidetuko du ordea lurralde kohesioaren helburua “hiriburuen sistema” zutabetzat duen Euskal Hiria ereduak? bere diagnostikoan, bertan, hirigune metropolizatuen aldeko polarizazioa gertatzen ari dela azpimarratzen du, baina ez du loturarik egiten lehiakortasunaren paradigamarekin. Sistemak ez omen du akatsik, eta lurralde eredu horrek “denok irabazle” egingo omen gaitu.

Lehiakortasunaren paradigman oinarritzen den polizentrismoaren lurralde ereduak, zer nolako barne-kontraesan eta inefizientziak sortzen dituen, aztertzen du Elena Martinez Tola EHUko irakasleak lan honetan.

Hiriburuak izango badira lehiakortasuna, berrikuntza eta garapenaren gune, erabaki-zentroa ere bihurtzen dira, eta ezinbestean, kontzentrazio horrek periferiak ere eragiten ditu. Lurralde kohesioaren estrategiak tokiko natur-giza-kultura baliabideen berezitasunean oinarritu behar bada, hori dena gorpuzteko eta abian jartzeko bertako erakunde eta eragileek esku-hartze zuzenerako ahalmena izan beharko dute. Baina “hiriburuen sistemak” zentro-gunea lehenesten du, definizioz, lehiakortasunak hierarkiak ezartzea dakarrelako. Hortaz, Euskal Hiria eredu honek, halabeharrez, lurralde desorekarantz garamatza -zentroa-periferiak-, eta kalte hori, ereduak berak ez du bere ardurapean hartzen. Sistema honek ez du inolako errurik bere diseinuaren ondorioz, akaso, albo-eragin soil batzuk agertzen badira, ez?



Araba, Gasteiz baino zeozer gehiago da

Lurralde Antolamendurako Gidalerroek “hirien sistema “deitzen den lurralde eredua ezarri dute,hortik dator Euskal Hiria deritzon hiri-eskualdea. Eredu honek hiriburuetan zentratutako polarizazioa dakar eta ezinbestean gainontzeko herri eta eskualdeak periferia izaerara marginatzen ditu. Eredu honek eragiten dituen  desorekak lurralde kohesioa urratu egiten dute.

Hori da hain zuzen ere Araba bezalako herrialde baten maila kritikoan gertatzen ari dena. Egoera hau salatzeko eskualde periferikoetan diharduten erakunde eta gizarte eragileak batu dira: UAGA nekazarien sindikatua, Arabako Kontzejuen Elkartea, Denon Eskola, Caritas eta herri txikietako apaiza talde bat. Aldarrikapena ere argia izan da: “Araba, Gasteiz baino zeozer gehiago da”.

Nabarmentzekoa da batera egite honetako partaideen aniztasuna, gauzak muga kritiko batera heldu diren adierazle. Hiriburuan “Green Capital”-aren ospakizunak eta diruz hornitutako egitasmoak aurkezten diren bitartean, herrietako biziraupena kinka larrian dagoela aldarrikatu nahi izan dute.

Hedabideetan ere, Arabako herrialdera mugatzen diren El Correo-ren eta Diario de Noticias-en edizioetan baino ez da islatu.

Nekazal lurra estrategikoa da…Euskal Hiriarentzat ezik

Euskal Hiria.NET Lurralde Antolamendurako Gidalerroen egitasmoak oso tarte laburra eskeintzen dio nekazal lurren antolamenduari, eta lehen sektoreari orokorrean. Aipamen gutxi batzuk baino ez dira, eta bertan islatzen den ideia-proposamen nagusia eremu honen tertziarizazioa da. Euskal baserri ingurumenaren lehiakortasunaren gakoa, bertako paisaian omen dago, eta horretan oinarritutako jarduera ekonomikoak izango direla etorkizuna bermatuko diotenak. Guzti hau hizkuntza lausora itzulita, turismoa eta neobaserrien negozio inmobiliarioa dira suspertu beharrekoak.

Beraz, etorkizunean EAEko Lurralde Antolamenduak ez du nekazal-abeltzain-basogintza sektore ekomikoa estrategikotzat hartuko. “Hirien sistema” eredu horrek ez du lekurik, ustez gain-balore eskasak ekoizten dituen eta lehiakortasun baxuko jarduera hauentzat. Aurreko artikulu baten egin genuen konparaketa, EAE eta geografia eta etxalde egitura antzekoak dituzten beste bi herrialdeekin: Austria eta Suitza.

Elikadura Burujabetza aspalditik entzuten hasi den aldarrikapen bat da, beti erantsi nahi
izan zaio kutsu politiko-indigenista bat…beste latitude batzutako asuntoak. Baina ikuspegi kamutsa da hori, kontutan izanda ekonomia globalizatuko inbertsio funtsek jada 83 milioi Ha nekazal lur bereganatu dituztela, beraz, alor ekonomiko horretan kontzentrazio estrategiak daude.

EHNE nekazarien sindikatuak egin zuen ikerketa batetan esaten da, EAE elikatzeko produktuen barne hornidura gaur egun ez dela %5-10ra ere heltzen (Suitzan aldiz%60). 2009 urteko nekazal erroldaren arabera (EUSTAT 2011) erabilitako nekazal lurra 190.000 ha-koa baino ez da (78 mila Ha landutako lurra eta 111 mila Ha larre), guztira 16.554 etxalde zeuden. Beraz, EAE-ren “elikadura menpekotasuna” %90ra heltzen dela ikusi genezake.

Erkidegoan, 660.313 Ha geratzen dira hirigune eta azpiegiturek okupatzen dutenaz aparte (EUSTAT 2011). Euretatik 206.794 Ha ingurumen babes edo hobekuntzarako sailkatuta daude(naturguneak, uraren babeserako,etab..), gero harrobiek 1.455 Ha jaten dituzte eta landa biztanleguneak beste 2.951 Ha. Hortaz 449.113 Ha geratzen dira erabilgarri lehen sektorerako.

Enplegu aldetik, 8.510 pertsona ari dira (EUSTAT 2010) lanean nekazal sektore horretan, populazio aktiboaren % 0,91 besterik ez. Europar Batasunean (UE 27) batazbeste % 5,2koa da (EUROSTAT 2010), eta gutxien dutenak (Britaina Handia %1,2 edo Luxenburgo %1,1), horrek ere gure estadistikak hobetzen dituzte.

Argi geratzen da desoreka izugarria dugula nekazal arloan, lurralde estrategia eta enplegu politiken aldetik. Populazio aktiboaren %2ra heltzeko helburuak, 11.000 lanpostu berri sortzeko abagunea eragingo luke. Baina Euskal Hiriak ez omen du horren
beharrik bere “lehiakortasun eta berrikuntzaren ekosistema” hobesteko.